Pasensya na sa mga ladies in the house at problema agad sa babae ang aking naunang ilista. Hindi naman talaga maiiwasan na ang umpisa or dahilan ng alitan ng mag-asawa (or kahit mag-syota  pa lang) ay ang pagiging nagger ni babae. Si Lalaki pa naman ayaw n’ya nang binubungangaan. Pasensiya na Lalaki, nature lang talaga ng mga Babae ang mabubungaga.. Hindi a, excuse me Kaka, ako hindi, for the information of everybody, hindi lahat ng babae ay bungangera.

“Lasenggero ang aking asawa, Kaka, kaya madalas kaming mag-away” . himutok ni Kumare minsan sa aking panayam sa kanya na off d record daw. (ibig niyang sabihin walang audio recording, ano na lang matandaan ko,)

“Hindi ako lasengg! HIks!” Yan ang paboritong sabihin ni Lalaki pagkatapos n’ya  na mag-inom sa kanto. Uuwi sa bahay at aawayin si Babae at ang mga anak.

Sino ba namang matinong Lalaki ang ganito ang asal na magugustuhan ni Babae?

Babaero si Lalaki. Naku…hindi lang sampal ang aabutin kay BAbae, baka bugbog sarado si Lalaki sa sermon at posible pang magka-hiwalayan. Heot na ang problema…. Kawawang mga anak.

Heto pa ang matinding dahilang….Lalakero si Lalaki. Well, napakalaking insulto ito para kay Babae. Hindi nakuntento sa kanya si Mister kaya naghanap ng…lalaki. Mas maganda pa siguro kung babae ang hinanap! Ewan ko lang kung hindi rin ito mauwi sa hiwalayan.

Ngunit papaano kong ganito ang dahilan: Lalakero si Babae. Nag-abroad si Lalaki. Nagpadala ng pera. Sumulat (e-mail, di na uso ang snail mail) at nag text. Tumawag at nagsabing miss na miss na si JBabae at ang kanilang mga anak. Si Babae hindi nakayanan ang lungkot at tukso. Pumatol sa ibang lalaki. Kawawang Lalaki.

Pero kong ganitto hindi kaya magrertebelde? “Bayolente si Lalaki.” Lasing at bangag man o hindi, walang kiming saktan ni   Lalaki nsi Babae Hoy!!!! mga machong mister diyan, na naikinig ang babae po ay minamahal hindi sinasaktan.

  ‘Money is the root of all evil’ wika nga nila. Isa ito sa mga mahirap lampasan. Kung mahirap at kapos sa pera sigurado may away at pag-dadalawang isip lalo na si  Babae Kung sobra-sobra naman ang pera ang away ay kung paano ang hatian at ang tamang pagba-budget. Maaaring maging sugarol ang alin man kay Lalaki at Babaeo maging maluho sila pareho. Dito na lalabas ang sumbatan blues.

Hygiene. Naalala ko ang isang mag-asawang kapit-bahay ko. Iniwan ni misis si mister kasi hindi n’ya na raw matiis ang baho ng kilikili. Yes mga kapatid, may anghet o putok si mister! Sa sobrang pag-iibigan nakalimutan na maligo

Kakulangan ng oras sa isa’t isa. Maaring nasobrahan ng sipag si Lalaki/Babae o kaya naman ay dala ng barkada kaya wala ng oras mag bonding at maglambingan sina Lalaki at JBabae Alalahanin na ang foremost priority sa isang relasyon ay ang karelasyon!

Listening but not hearing. Heto ang dapat tandaan ng mga magsing-irog. There’s a big difference between Listening and Hearing. Maaring nandiyan ka palagi para mag-listen sa iyong partner pero ang tanong…do you really hear his/her heart’s message? You listen with your ear but you hear with your heart.

Buweno my friends, mga pare at mare hanggang sa susunod na kabanata, ang inyong nakaka.. Kaka Alih.. Wassallam.

(July 27, 2009- Script na sinulat ni Alih Anso para sa programang “Buhay –buhay sa DXUP” (7:00-8:00 A.M) sa segment na “Nakaka”. Host -Lenyrose Bajar Sunio)

Pare, Mare gusto mo ng   peace of mind?  Simple lang ang payo natin magpatawad. Yes,  ayon sa mga relihiyoso na may kaalaman, ang pagpapatawad ay isang napakahalagang proseso sa pagkakaroon ng peace o kapayapaan sa ating kaluluwa   at magbibigay ng kapayapaan sa ating buhay. 

Marahil naman ay lahat tayo ay nakaranas ng sakit sa mga nagawa ng ibang tao.  Di ba kong minsan naisip din natin na hindi tayo makakapgpatawad dahil sa sakit na ating naranasan. 

Ang resentment at hostility ay nagiging malalim  ang ugat sa ating mga puso at magiging mahirap ang kapatawaran.

Ang pagkakaroon ng kapaitan sa dibdib ay mahirap magkaroon ng tinatawag ng puwang ng kapatawaran.  Ang mga sugat ng emosyon ay naiiwan sa loob at ito ay magreresulta ng pagiging hindi masaya. Hindi po ba?

Ayon kay Pastor:  “Ang kapatawaran ay hindi isang aksiyon na dapat nating gawin lamang, ito ay dapat hayaan natin   na dumaloy sa ating puso’t kalamnan ng kusang loob.  Kung tayo ay lalayo sa ating pagiging tao  at hahayaan natin ang grasya ng Diyos na dumaloy sa ating katauhan at makakapagpatawad sa pamamagitan natin ay mararamdaman natin ang tunay na pagmamahal ng Maykapal.’

 Yes agree ako kay Pastor kapat tapat o iklas ang ating pagpapatawad ito ay  matutunaw lahat ng pait, sakit at lahat ng sense of injustice na ating naramdaman. In short, kailangan sincere o Ikhlas ang paghingi ng tawad upang tunay na maging malaya  an gating kaluluwa.

May kasabihan nga na: “Forgiveness and truth will set us free”. 

May katanungan ako, ang magulang ba’y nararapat na humingi ng kapatawaran sa kanyang anak?

Agad na nakatanggap tayo ng kasagutan sa isang magulang ng ating itanong ang ganitong katanungan, ayon sa kanya: “Nararapat lamang na humingi ng forgiveness ang isang magulang sa anak para maging isang tunay na ehemplo   sa kanila..”

Yes pare ko, hindi naman kabawasan sa ating buhay kung maipapakita natin ang ating humility sa ating mga anak.

Anong pagkakaiba nila sa ibang tao. Sial ay tao din  na nalalabag ang mga damdamin.  Tao din sila na bagama’t ating mga anak ay nasasaktan.  Tao din sila na may karapatang lumigaya. 

Alalahanin, always remember my friend, hindi tayo laging tama na mga magulang. Tayo ay tao lamang, ang Diyos lamang ang walang pagkakamali.   Alam ba ninyo na may pagbabago ang panahon, maaaring sa panahon natin noon ay maia-apply natin ang ating mga experiences subali’t sa pagbago ng pamumuhay at paglipas ng taon, ang maaaring applicable  noon ay hindi na applicable sa ngayon.

Ang isang pag-sorry o paghingi ng despensa ay magkakaroon ng malaking impact sa isang anak.  Ito ay maaaring makapag hilom ng inyong bad relationship o makabawas ng trauma na naidulot ng  nagawa na ninyo sa kanila sa nakaraan.

Ang pagsasabi ng  sorry ay isang ehemplo ng kabutihang loob.  Pag nakita ng bata ang ginagawa ng matanda, tutularan niya ito.  Magiging makatao at humble ang inyong mga anak sa future. Matututo din siya na humingi ng tawad sa iba.  Katunayan, kapag maganda ang inasal ng inyong anak, ang unang tanong ay ganito… sino ba ang magulang nito?   

Higit sa lahat ang paghingi ng tawad sa anak ay makakapag paganda ng inyong samahan.  Ito ay makaka paghilom ng isang relasyon na nagkalamat at magiging umpisa ng pagbago din sa anak kapag ang buhay ay naging hindi maganda.

Ulitin ko lang may friend, hindi mababawasan ang inyong pagkatao at pagiging magulang sa paghingi ng sorry sa inyong mga anak.  Katunayan ito ay nakakadagdag pa sa inyong pagiging makatao.  Higit sa lahat, sa mata ng ating Panginoon, ay lumalagay tayo sa nararapat at ito ay Kaniyang ikinatutuwa… 

Hanggang sa susunod na kabanata ng inyong segment na Nakaka sa buhay-buhay sa DXUP, ang inyong abang lingkod.. Kaka Alih.. Wassallamu Alaikum Warahmatulllahi Wabarakatuh.

(play stinger-Nakaka)

“Hiwalay na kasi ang parents ko eh, kaya siguro nagkakaganito ako”.  kuwento ng isang estudyante na drop outs at palaging nasasangkot sa gulo.

“Sa totoo lang Kaka nararamdaman ko ang hinanakit at sakit sa damdamin na nararamdaman ng aking classmates na hindi nakagraduate dahil sa marami sa grades niya ang bumagsak. Palagi na kasi siyang absent mula ng mag-away at magkahiwalay ang kanyang mga magulang”. Pahayag naman ng classmates ni Dodoy.

Ako ay nagtataka rin bakit marami na akong naririnig na   mga mag asawang nag hihiwalay, ang tanong ko,  ito ba ang uso ngayon?

Ano ba ang mga dahilan ang sila ay nag-hihiwalay?

Actually maraming dahilan kung bakit ‘di na sila din a pwedeng mag sama sa iisang bubong.
Ang mga ibang dahilan ay si  mister o misis na nangangaliwa. Kong minsan naman ay    issues tungkol sa pera. Marami actually ang pwede nating banggitin but gusto ko ang pag-usapan natin ang epekto nito sa mga bata.  It’s about the son and daughters that are caught right in the middle, hindi po ba?

Konting di pagkakaunawan hamon si Babae o si Lalaki, hiwalay. Minsan naiisip kong parang ang selfish ng mga ganuong magulang.  Basta basta na lang mag-dedecide na maghihiwalay sila na di man lang inisip ang kahihintan ng kanilang   mga anak.

“Alam mo Kaka, noong kami ay mga maliliit pa,  pag nag aaway ang mga magulang namin lagi kaming ikinukulong sa isang kwarto para  di naming marinig yung mga sigawan nila. Pero honestly pwede bang  di namin marinig ang kanilang sigawan eh high pitch masyado ang tono nila” pagkukuwento ng isang classmates na di din nakapagtapos dahil naghiwalay ang mga magulang.

Natuloy ang paghihiwalay  ng mga magulang namin dahil kinampihan ni Lola ang aking nanay. Patuloy ni classmates…

 “Pag sila ay nag-aaway,  hagis ng plato dito, hagis doon, murahan dito, murahan doon. Kaya heto, lumaki akong ganito   nag rebelde sa magulang. Ang ginagawa ko para mapansin, inom dito, inom doon, yosi dito,yosi doon. in short Kaka sinira ko ang buhay ko. Ang sabi ko sa sarili ko  magre rebelde ako.    Galit ako sa sarili ko, sa mga kapatid ko at lalo sa mga magulang ko.” Kuwento pa ng isang tinedyer  na nakulong minsan dahil nasali sa rambol ng mga kabataan.

Sa panahong ngayon parang padami ng padami ang mga nasisirang pamilya. Napapansin ninyo?

Kaya nararapat na magbago na tayo mga pare at mare.. hanggang dito na lamang.. hanggang sa susunod na kabanata.. sa ating  nakaka.. ni Kaka Alih.
Epekto ng Hiwalay ang Magulang

“Hiwalay na kasi ang parents ko eh, kaya siguro nagkakaganito ako”.  kuwento ng isang estudyante na drop outs at palaging nasasangkot sa gulo.

“Sa totoo lang Kaka nararamdaman ko ang hinanakit at sakit sa damdamin na nararamdaman ng aking classmates na hindi nakagraduate dahil sa marami sa grades niya ang bumagsak. Palagi na kasi siyang absent mula ng mag-away at magkahiwalay ang kanyang mga magulang”. Pahayag naman ng classmates ni Dodoy.

Ako ay nagtataka rin bakit marami na akong naririnig na   mga mag asawang nag hihiwalay, ang tanong ko,  ito ba ang uso ngayon?

Ano ba ang mga dahilan ang sila ay nag-hihiwalay?

Actually maraming dahilan kung bakit ‘di na sila din a pwedeng mag sama sa iisang bubong.
Ang mga ibang dahilan ay si  mister o misis na nangangaliwa. Kong minsan naman ay    issues tungkol sa pera. Marami actually ang pwede nating banggitin but gusto ko ang pag-usapan natin ang epekto nito sa mga bata.  It’s about the son and daughters that are caught right in the middle, hindi po ba?

Konting di pagkakaunawan hamon si Babae o si Lalaki, hiwalay. Minsan naiisip kong parang ang selfish ng mga ganuong magulang.  Basta basta na lang mag-dedecide na maghihiwalay sila na di man lang inisip ang kahihintan ng kanilang   mga anak.

“Alam mo Kaka, noong kami ay mga maliliit pa,  pag nag aaway ang mga magulang namin lagi kaming ikinukulong sa isang kwarto para  di naming marinig yung mga sigawan nila. Pero honestly pwede bang  di namin marinig ang kanilang sigawan eh high pitch masyado ang tono nila” pagkukuwento ng isang classmates na di din nakapagtapos dahil naghiwalay ang mga magulang.

Natuloy ang paghihiwalay  ng mga magulang namin dahil kinampihan ni Lola ang aking nanay. Patuloy ni classmates…

 “Pag sila ay nag-aaway,  hagis ng plato dito, hagis doon, murahan dito, murahan doon. Kaya heto, lumaki akong ganito   nag rebelde sa magulang. Ang ginagawa ko para mapansin, inom dito, inom doon, yosi dito,yosi doon. in short Kaka sinira ko ang buhay ko. Ang sabi ko sa sarili ko  magre rebelde ako.    Galit ako sa sarili ko, sa mga kapatid ko at lalo sa mga magulang ko.” Kuwento pa ng isang tinedyer  na nakulong minsan dahil nasali sa rambol ng mga kabataan.

Sa panahong ngayon parang padami ng padami ang mga nasisirang pamilya. Napapansin ninyo?

Kaya nararapat na magbago na tayo mga pare at mare.. hanggang dito na lamang.. hanggang sa susunod na kabanata.. sa ating  nakaka.. ni Kaka Alih.

“Pangkaraniwan ang pag-aaway ng mag-asawa Kaka, talagang normal sa mag-asawa ang magkasagutan kong minsan”. Paliwanag ni Maam, isang guro sa public school ng Upi.

“Ang hindi normal ay  kong madalas ito mangyari at  kong minsan lumalala o mauuwi sa hiwalayan o broken marriage”. Dagdag niyang paliwanag.

Lahat siguro ng mga mag-asawa ay naka- experience ng di pagkakaunawan sa kanyang partner?  Ang hindi pa ang iba ang pag-hihiwalayan ng mag-asawa na siyang hindi dapat mangyari at nararapat na maiwasan na mangyari.

Merong mga dahilan na napaka simple pero humantong sa pag-hihiwalayan at meron namang masalimoot o mabigat na dahilan pero napaglalabanan. 

“Alam mo Kaka Alih, kaming mag-asawa tuwing may hindi pinagkakasunduan kaming mag-asawa, ako ang palaging nagpaparaya, humihingi ako o ako mismo ang  naghahanap ng paraan na magkabati kami ni Mrs, hindi ko na ito pinaaabot ng kinabukasan, dahil alama ko sa Islam na masama, pinagbabawal ng Propeta Muhammad (SAW)”. Paliwanag ni Ustadz Abdulrahman.

Sex ang ibang pinag-aawayan ng mag-asawa, kasi gusto ni Lalaki ngunit ayaw naman ni Babae, ang dahilan ay “pagod” sa trabaho. Sabi  ni Lalaki, pagod din naman ako sa trabaho maghapon pero bakit gusto ko.

Ok pag ganyan ang sitwasyon, dapat masolb ang problema. Una dapat mag-usapa kayong mag-asawa. Pag-usapan ninyo ang mga gusto ni Lalaki ganoon din si Babae, may pwede kayong maglagay ng mga palatandaan kong kalian? Anong oras?

“Kaka Alih nakakahiya man   na magsabi kaming mga Babae na sabihin kay Lalaki na gusto naming, ok lang kayong mga lalaki, kasi nahahalata o nararamdaman kay basta nakatayo kayo, iyon na.. (LAUGHING) .

OO nga no? nakakahiya ki Babae na mangalabit (LAUGHING) pangalawa papaano nga naman malalaman na gusto ni Babae ang ganoon…(LAUGHING).

Bweno, ganito ang narinig ko kay Maam Jackie Gamit, rural midwife ng Upi, na madalas na nagbibigay ng orientation sa mga magpapakasal:

“Maglagay kayo ng signal.. halimbawa.. pag naligo si Mrs at nag-suot ng negligee o damit pampapatulog na kulay pink.. that’s the signal na ready na  for “encounter”. (LAUGHING). Oh di ba madali?  O iba naman,  pag nag-lagay ng maliit na tuwalya sa ulunan ng higaan nila ay iyon ang signal na declaring war.. (LAUGHING).  

Hindi na lamang dahil ako ay maliligo  pa..  hanggang sa susunod na gabi.. ehe este episode.. Kaka Ali para sa Nakaka…(LAUGHING).  

(NAKAKA)

Madalas na pinagdedebatihan ng mag-asawa na ikaw ang taong bahay kaya dapat gawin mo lahat at ako naman na lalaki ang mag-hahanap buhay.

“Pagod ako maghapon sa paghahanap buhay, para sa pamilya,” sumbat ni Lalaki.

“Bakit? akala mo ba ay hindi AKO nakakapagod? ang mag-alaga ng mga anak mo, dagdagan mo pa ikaw ang  magluluto, maglalaba, blah. Blah…” sagot naman ni Babae.

Iyan ang scenario na madalas mong marinig sa isang pamilyang hindi nagkakasundo.
 
Ganito kaasi iyon sa kasalukuyang lipunan an g ating  ekonomiya ay umaasa  sa pera. Pag walang naghahanap buhay ay walang pera at pag walang pera walang makakain ang pamilya.
 
Nangangahulugan ito na karamihan sa mga pangangailangan sa pagpapanatili ng sambahayan ay pangangailangan sa pera (pambayad ng upa sa bahay, pagkain, kapangyarihan, tubig, buwis, libangan).

Dahil dito ay tumaas ang pangangailangan ng katulong  sa bahay, at ang katulong naman ay nangangailanga  din ng mataas na sahod para sa pamilya. Kaya sa ngayon mataas ang sahod sa mga kasambahay, kung kaya karamihan sa atin ay hindi kayang kumuha ng katulong para gumawa ng mga gawaing-bahay (paglalaba, pagluluto, paglilinis, at pag-aalaga ng mga bata).

Ibig sabihin ay mayroong dalawang uri ng trabaho na may kaugnayan sa pagpapanatili ng pamamahay, pagkuha ng makakatulong sa labas, at sariling pag-awa ng mga gawaing bahay ng hindi binabayaran.

Kapwa kailangan ang dalawa.

Ito ay mas angkop sa urban na pamumuhay, at hindi gaanong naangkop sa rural na pamumuhay.

Sa ating kasaysayan, at sa ating pamantayan, tayo ay may simpleng yunit, mga lalake (ama, asawa) ay naghahanap-buhay sa labas ng bahay at mga babae (asawa, ina) ay ngtatrabaho sa loob ng bahay ng hindi kumikita.

Ang pamantayang ito ay sinusuportahan ng konserbatibong lipunan at mga relihiyoso, kahit hindi pangdaigdigan. At ito ay hindi naging pandaigdigan (universal).

Ito ay produkto ng industriyalisadong pag-unlad.

Ang salungatang pamamaraan sa sosyolohiya, hango sa pananaw ni Carl Marx na ang pagkakaiba ay hango sa kaugnayan sa paggawa, na base sa paniniwalang ang kompetisyon para sa kakaunting yaman ang siyang ugat ng hidwaan.

Sa pamilya, ang ugnayang ito ay kabaliktaran.

Ang hidwaan ay base sa pangangailangan ng parehong paghahanap-buhay at pamamasukan, at ang kompetisyon sa hindi paggawa ng gawaing bahay.

Marami sa mga kalalakihan ang nasasanay sa sitwasyon kung saan ang mga lalake ay inaasahang maghanap-buhay at ang mga babae ay dapat manatili sa bahay at gumawa ng mga gawaing bahay ng walang bayad.  Sa kabaliktaran  maraming kababaihan ang nagtatanong kung bakit kailangan nilang manatili sa bahay kung meron silang kasanayan at karanasan na magtrabaho at kumita.

Ang nangyayari, kadalasan, ay ang mga kababaihan ay ngtatrabaho upang kumita at inaasahan ding gumawa ng mga gawaing bahay.
 
Ito ang basehan ng hindi pagkakaunawaan sa loob ng tahanan.
 
Tatlong mga kakaibang situwasyon ang maaring mangyari:

(1) ang mga kalalakihan ay naghahanap-buhay at ang mga kababaihan ang gumagawa ng nga gawaing bahay,
(2) ang mga kababaihan ay nghahanap-buhay at sya ring gumagawa ng mga gawaing bahay,
(3) parehong lalake at babae ang nagtutulungan sa paghahanap-buhay at sa mga gawaing bahay.

Ang pagbabago ay hindi kaagad-agad nangyayari, kaya iilan sa mga pamilya sa iilang henerasyon ay napagsasabay ang tatlong modelo.

Tumaas ang bilang ng mga babae na naghahanap-buhay noong 1914-1919 (Unang Pandaigdigang Digmaan) kung saan ang mga kalalakihan ay pumapasok sa militar at nakikidigma, at ang mga kababaihan ay binabayaran upang mgtrabaho.

Subalit ito ay hindi naging permanente, at noong mga 1920 at 1930, marami sa mga kababaihan ang bumalik sa pananatili sa tahanan.

Noong panahon ng depresyon ng 1930, kung saan tumaas ang bilang ng mga walang trabaho, marami sa mga kababaihan ang pinatalsik para mabigyan ng trabaho ang mga kalalakihan.

Ang Pangalawang Pandaigdigang Digmaan (1939-46) ay kahalintulad ng naunang digmaan, kung saan maraming mga kababaihan ang binabayaran upang magtrabaho.

Mayroon na ring mga kababaihan ang pumapasok sa militar.
.
Pagkatapos ng ikalawang pandaigdigang digmaan, iilan na lang ang bumalik sa dati, at malawak na ang pagtanggap sa mga kababaihang naghahanap-buhay sa labas ng kanilang mga tahanan.
.
Hindi naging dahilan ang kilusang pangkababaihan sa pagbabagong ito, maliban sa pagiging repleksyon nito.

Maiuugnay natin ang mga pagbabago sa loob nga pamilya, kung saan dumarami ang mga kababaihang naghahanap-buhay, sa paglawak ng pangkabuhayan at pulitikal na pagbabago sa labas ng tahanan at pagbabago ng lipunan. Subalit ang hindi pagkakaunawaan ng mg-asawa sa loob ng tahanan ay bunga ng mga pagbabago sa mga tungkulin ng mag-anak.

At para maiwasan ang hidwaan o hindi pagkakaunawaan, tanggapin natin na ang lalaki ang malakas ang katawan, ayon sa pagkakalalang ng Panginoon, kaya nararapat na siya ang papas an sa mga mabibigat na gawaan, sa labas o sa bahay man. Tulad halimbawa ng pang-kuha ng pang-gatong, pag-igib ng tubig sa batis o balon lalo na kong nasa malayo.  Ang pag-aaro, ang paghahawan  sa bukid. 

Ang babae bagamat para sa kanya ang magagaan na trabaho ay marami rin ang trabahong iniatang sa kanya ng Poong Lumikha. Halimbawa ay ang pag-dadala ng pagbubuntis at pagsilang sa anak. Ang pagpapasuso at pag-aalaga dito.

Ang ibang gawain bahay bagamat magaan ay pwedeng pagsaluhan ng mag-asawa. Tulad halimbawa ng paglalaba, pagluluto, paglilinis sa bahay, ay pwedeng magbigay ng panahon si Lalaki upang akuin ang nasabing trabaho.

Ganoon din naman kay Babae, ang trabaho ni Lalaki na mabibigat ay pwede naman siyang tumulong dito, halimbawa ang trabahong bukid ay kailangan ni Lalaki ang makakain, pwede naman na siya na ang maghatid kay Lalaki ng pagkain sa bukid. 

Hanggang sa muling epesode.. Kaka Ali sa Nakaka..

(STINGER-NAKAKA)

Madalas na pinagdedebatihan ng mag-asawa na ikaw ang taong bahay kaya dapat gawin mo lahat at ako naman na lalaki ang mag-hahanap buhay.

“Pagod ako maghapon sa paghahanap buhay, para sa pamilya,” sumbat ni Lalaki.

“Bakit? akala mo ba ay hindi AKO nakakapagod? ang mag-alaga ng mga anak mo, dagdagan mo pa ikaw ang  magluluto, maglalaba, blah. Blah…” sagot naman ni Babae.

Iyan ang scenario na madalas mong marinig sa isang pamilyang hindi nagkakasundo.
 
Ganito kaasi iyon sa kasalukuyang lipunan an g ating  ekonomiya ay umaasa  sa pera. Pag walang naghahanap buhay ay walang pera at pag walang pera walang makakain ang pamilya.
 
Nangangahulugan ito na karamihan sa mga pangangailangan sa pagpapanatili ng sambahayan ay pangangailangan sa pera (pambayad ng upa sa bahay, pagkain, kapangyarihan, tubig, buwis, libangan).

Dahil dito ay tumaas ang pangangailangan ng katulong  sa bahay, at ang katulong naman ay nangangailanga  din ng mataas na sahod para sa pamilya. Kaya sa ngayon mataas ang sahod sa mga kasambahay, kung kaya karamihan sa atin ay hindi kayang kumuha ng katulong para gumawa ng mga gawaing-bahay (paglalaba, pagluluto, paglilinis, at pag-aalaga ng mga bata).

Ibig sabihin ay mayroong dalawang uri ng trabaho na may kaugnayan sa pagpapanatili ng pamamahay, pagkuha ng makakatulong sa labas, at sariling pag-awa ng mga gawaing bahay ng hindi binabayaran.

Kapwa kailangan ang dalawa.

Ito ay mas angkop sa urban na pamumuhay, at hindi gaanong naangkop sa rural na pamumuhay.

Sa ating kasaysayan, at sa ating pamantayan, tayo ay may simpleng yunit, mga lalake (ama, asawa) ay naghahanap-buhay sa labas ng bahay at mga babae (asawa, ina) ay ngtatrabaho sa loob ng bahay ng hindi kumikita.

Ang pamantayang ito ay sinusuportahan ng konserbatibong lipunan at mga relihiyoso, kahit hindi pangdaigdigan. At ito ay hindi naging pandaigdigan (universal).

Ito ay produkto ng industriyalisadong pag-unlad.

Ang salungatang pamamaraan sa sosyolohiya, hango sa pananaw ni Carl Marx na ang pagkakaiba ay hango sa kaugnayan sa paggawa, na base sa paniniwalang ang kompetisyon para sa kakaunting yaman ang siyang ugat ng hidwaan.

Sa pamilya, ang ugnayang ito ay kabaliktaran.

Ang hidwaan ay base sa pangangailangan ng parehong paghahanap-buhay at pamamasukan, at ang kompetisyon sa hindi paggawa ng gawaing bahay.

Marami sa mga kalalakihan ang nasasanay sa sitwasyon kung saan ang mga lalake ay inaasahang maghanap-buhay at ang mga babae ay dapat manatili sa bahay at gumawa ng mga gawaing bahay ng walang bayad.  Sa kabaliktaran  maraming kababaihan ang nagtatanong kung bakit kailangan nilang manatili sa bahay kung meron silang kasanayan at karanasan na magtrabaho at kumita.

Ang nangyayari, kadalasan, ay ang mga kababaihan ay ngtatrabaho upang kumita at inaasahan ding gumawa ng mga gawaing bahay.
 
Ito ang basehan ng hindi pagkakaunawaan sa loob ng tahanan.
 
Tatlong mga kakaibang situwasyon ang maaring mangyari:

(1) ang mga kalalakihan ay naghahanap-buhay at ang mga kababaihan ang gumagawa ng nga gawaing bahay,
(2) ang mga kababaihan ay nghahanap-buhay at sya ring gumagawa ng mga gawaing bahay,
(3) parehong lalake at babae ang nagtutulungan sa paghahanap-buhay at sa mga gawaing bahay.

Ang pagbabago ay hindi kaagad-agad nangyayari, kaya iilan sa mga pamilya sa iilang henerasyon ay napagsasabay ang tatlong modelo.

Tumaas ang bilang ng mga babae na naghahanap-buhay noong 1914-1919 (Unang Pandaigdigang Digmaan) kung saan ang mga kalalakihan ay pumapasok sa militar at nakikidigma, at ang mga kababaihan ay binabayaran upang mgtrabaho.

Subalit ito ay hindi naging permanente, at noong mga 1920 at 1930, marami sa mga kababaihan ang bumalik sa pananatili sa tahanan.

Noong panahon ng depresyon ng 1930, kung saan tumaas ang bilang ng mga walang trabaho, marami sa mga kababaihan ang pinatalsik para mabigyan ng trabaho ang mga kalalakihan.

Ang Pangalawang Pandaigdigang Digmaan (1939-46) ay kahalintulad ng naunang digmaan, kung saan maraming mga kababaihan ang binabayaran upang magtrabaho.

Mayroon na ring mga kababaihan ang pumapasok sa militar.
.
Pagkatapos ng ikalawang pandaigdigang digmaan, iilan na lang ang bumalik sa dati, at malawak na ang pagtanggap sa mga kababaihang naghahanap-buhay sa labas ng kanilang mga tahanan.
.
Hindi naging dahilan ang kilusang pangkababaihan sa pagbabagong ito, maliban sa pagiging repleksyon nito.

Maiuugnay natin ang mga pagbabago sa loob nga pamilya, kung saan dumarami ang mga kababaihang naghahanap-buhay, sa paglawak ng pangkabuhayan at pulitikal na pagbabago sa labas ng tahanan at pagbabago ng lipunan. Subalit ang hindi pagkakaunawaan ng mg-asawa sa loob ng tahanan ay bunga ng mga pagbabago sa mga tungkulin ng mag-anak.

At para maiwasan ang hidwaan o hindi pagkakaunawaan, tanggapin natin na ang lalaki ang malakas ang katawan, ayon sa pagkakalalang ng Panginoon, kaya nararapat na siya ang papas an sa mga mabibigat na gawaan, sa labas o sa bahay man. Tulad halimbawa ng pang-kuha ng pang-gatong, pag-igib ng tubig sa batis o balon lalo na kong nasa malayo.  Ang pag-aaro, ang paghahawan  sa bukid. 

Ang babae bagamat para sa kanya ang magagaan na trabaho ay marami rin ang trabahong iniatang sa kanya ng Poong Lumikha. Halimbawa ay ang pag-dadala ng pagbubuntis at pagsilang sa anak. Ang pagpapasuso at pag-aalaga dito.

Ang ibang gawain bahay bagamat magaan ay pwedeng pagsaluhan ng mag-asawa. Tulad halimbawa ng paglalaba, pagluluto, paglilinis sa bahay, ay pwedeng magbigay ng panahon si Lalaki upang akuin ang nasabing trabaho.

Ganoon din naman kay Babae, ang trabaho ni Lalaki na mabibigat ay pwede naman siyang tumulong dito, halimbawa ang trabahong bukid ay kailangan ni Lalaki ang makakain, pwede naman na siya na ang maghatid kay Lalaki ng pagkain sa bukid. 

Hanggang sa muling epesode.. Kaka Ali sa Nakaka..

(STINGER-NAKAKA)

(Research/Scrript   na sinulat ni LUCY DUCE para sa programang “Buhay –buhay sa DXUP” (7:00-8:00 A.M-July 14, 2009  ) sa segment na “ALAM BUHAY”. Host -Lenyrose Bajar Sunio)

MAINIT NA SABAW  AY MAPAGBIBIGAY GINHAWA  SA ATIN KAPAG DI MAGANDA ANG ATING KARAMDAMAN ,MASUSTANSIyA ITO AT MAKAKATULONG SA ATIN UPANG MAPAGINHAWA ANG ATING PAKIRAMDAM.DAHIL ANG KARNENG BAKA AY  MAYAMAN SA PROTINA  NA KAILANGAN NATIN SA MAGANDANG KALUSUGAN.NGAYON ALAMIN NATIN ANG MGA SANGKAP,AT PAMAMARAAN;
 
MGA SANGKAP;

>ISANG KILONG BUTO BUTONG KARNE NG BAKA
>PANIMPLA-VETSIN ASIN  ,MAGGI MAGIC SARAP.
>SILING LABUYO
>SIBUYAS BOMBAY, LUYA,  AT ISANG KATAMTAMANG LAKI NG  CABBAGE.

PAMAMARAAN NG PAG LULUTO,
1.  Hugasang mabuti ang karneng baka  lagain hanggang lumambot,
2.kapag malambot na na karne, ilagay ang  ang mga panimpla  at iba pang sangkap,
3.tikman  at  ilagay ang  hiniwang cabbage. Pakuluang ng ilng Segundo at hanguin na ito.

 I serve ito habang mainit pa…ugaliing kainin  ito habang maiinit pa  ,dahil kapag malamig na ito  ay meron ng lumalabas na namumuong taba,at hindi mainam na palaging initin  ito.hanggang sa muli  sa isa pang idisyon  na alam buhay,at ibabahagi ko naman sa inyo  pagluluto ng salad na langka simple ngunit masarap na pampaganang ulam, lucy b. duce ang inyong kumara at madiskarting ina ,maraming salamat

(Host) “Ang alak na nakakalasing bakit iniinum? Ito ba ay gamot o pantawid gutom.. ngayon naman ay epekto ng alak sa katawan ng tao, o mga sakit na makukuha sa alak na nakakalasing. 

Pakinggan natin si Kaka Ali sa Nakaka…

(PLAY –NAKAKA STINGER)
   
(KAKA): Minsan tinanong ko ang aking mga kasamahan  sa station, ayon sa kapatid ATBCI ay bawal   sa kanila ang Alak, samantala ang relihiyong kinaaniban naman  ni Donald, na  Good News Fellowship Christian, ay bawal din. Of course ang Islam ay haram o bawal din ito, tulad ng pag-haram sa karneng baboy.

Therefore, generally speaking, ang alak na makalasing ay ipinagbabawal ng lahat ng relihiyon, ngunit ang paniniwala ng iba ay huwag lang maglasing, ang iba naman ay kahit tikim ay hindi pwede.

Sabi ng ating kaibigan,:  “Kaka Alih kahit ang COMELEC ay bawal din ang alak” (papaano napasok ang COMELEC?)….”di Kaka pag election day mahigpit na pinababawal ang alak” ( ok tama ka, upu tell the truth, 5 points ka… dagdagan ko ang goberno natin, bawal din )  ”Kaka diyan naman ako hindi sang-ayun, may permit ang alak na binigay ang goberno” ( eh bakit kong panahon ng mahal na araw di ba bawal?)

Kaibigan no more   debate, just listen na lang, pwede, pagkatapos nito bigyan kita ng time.

Ang pag-inom ng alak na makalasing sa ating bansa o sa ibang parte ng mundo, kong ating mapapansin sa mga lugar na hindi umiiral ang katuruan ng Islam ay   naging pangkaraniwan na lamang ang pagbebenta at pag-inom ng alak, inaakalang isang uri ng libangan o pampalipas ng oras. Kadalasan’y ginagamit sa pag-iistima ng mga importanteng tao o mga kaibigan, o di kaya ay ipinamimigay bilang pangregalo sa mga espesyal na kaibigan.

Ang pag-inum ng alak ay halos kabahagi na ito sa lahat ng mga okasyon nating mga Pinoy (agree o dis-agree??) — Hindi kumpleto ang kasiyahan kapag walang inuman! Katotohanan nga ba na kasiyahan ang naidudulot nito sa tao?  O pagkawasak? 

Kung napag-ukulan lamang natin ng malaking pansin ang pinsala na ibinibigay ng alak  sa katawan ng tao, sa pamilya at kapaligiran, tiyak na tayo   mismo    ang kusang lalayo rito at tuluyan na itong iiwasan ang alak!

Batid natin sa ating mga sarili, na karamihan sa mga krimen at aksidenteng nagaganap sa ating kapaligiran ay sanhi ng mga nakainom ng nakalalasing na inumin na tulad ng alak,   bawal na gamot at iba pa na mga katulad nito.

Nagiging sanhi  ito ng kaguluhan sa pamilya,  ng di pagkakaunawaan,  pagkamuhi ng mga anak at asawa sa ama ng pamilya, at minsan ay humanhantong sa paghihiwalay ng mag-asawa — ang resulta: ‘Broken Family.’  Alam Ba ninyo? Dito sa ating likod ng ating radio station ay may bilangguan at di minsan lang natin napatunayan na marami ng naipasok sa rehas na bakal dahil sa   nakalabag sa batas, at ang kaso    dahil  nakainom ng alak na nakakalasing.

Isama mo pa rito ang iba’t ibang uri ng sakit, na ang sanhi ay mula sa pag-inom ng mga nakalalasaing na inumin.    Ayon sa mga dalubhasa o maalam, at hindi lang base sa observation natin sa paligid,  napakaraming sakit na idinudulot ang alak, halimbawa:

        * Binubuhay nito ang seksuwal na pagnanasa, na siyang nagtutulak sa tao na gumawa ng kasumpa-sumpa at karumal-dumal na tawag ng laman: na tulad ng panggagahasa, karahasan at kalaswaan. At ang pinatutungahan nito kung minsan ay pagpapatiwakal!

        * Nagdudulot ito ng pinsala sa utak: Isa sa sanhi nito ay ang pagkawala ng memorya ng isang tao, sanhi rin ito ng pagkakaroon ng impeksiyon sa utak, pagkabulok ng ‘cortex cells’ (nagpapagalaw sa ating kalamnan)  sa utak ng isang tao na nauuwi sa pagkasira ng ulo.

        * Nagiging sanhi rin ito ng unti-unting pagkabaog o pagkainutil ng isang tao at pagkaparalitiko ng buong katawan. (kayo sigoro marami kayong alam na naparalitiko na palainum ng alak,)

        * Pinipinsala rin nito ang atay ng isang tao, na kung kaya mabibigo nitong alisin ang mga lason sa loob ng katawan, lalung-lalo na ang ‘amonia.’ At dahil sa ganitong pangyayari ay tataas ang antas ng lason sa dugo. At ang lason na ito ang makaka-apekto sa pagkilos ng kaisipan at makakagambala sa emosyon: Na kung kaya, hindi na magiging normal ang kanyang pagkilos at pag-uugali. Magiging makasarili na siya, magalitin, mapaghinila at magiging malungkutin.

        * Pagkakaroon ng depekto sa kidney, sa albumin sa ihi, at nakakamatay na pangangasim ng dugo (o fatal blood acidity), na magwawakas sa ‘heart failure.’

        * Nagdudulot ng impeksiyon sa ‘Nerve’ ng mga mata na humahantong sa pagkabulag ng tao.

        * Nagtutulak sa isang tao na gumawa ng mga kakaibang krimen at iba pang mga kasamaan.

Ang lahat ng ating halimbawa ay maliwanag na nakikita natin ngunit sa kabila ng lahat ng ito, matigas pa rin ang puso natin, hindi poa rin tayo naniniwala. Ang sabi nga ng ating kaibigan na Pastor:  ”Sadyang Mapagsamba sa sarili ang tao! At saka pa lamang nagigising kapag huli na ang lahat at wala nang saysay!”

Mga kaibigan na nakikinig, pangalagaan natin ang ating mga sarili mula sa mapaminsalang bagay na ito — ang nakamamatay na inumin. Ito lamang ang uri ng lason na pinahihintulutan ng ibang mga bansa sa kani-kanilang lipunan, gayong batid naman nila ang dinudulot nitong masamang epekto.

Hanggang sa susunod na episode, ipadala ang inyong nais na tatalakayin ay isasama natin sa nakaka…

Abangan… ang nakaka.. ni Kaka Alih…

(STINGER- NAKAKA)

(Host)   : “Sa pag-aasawa, mahalaga ang may pagbibigayan, yaong bang tinatawag nilang   kaugalian na give and take, iyan ang  dapat na umiral sa samahan ng mag-asawa.”

(PLAY STINGER-NAKAKA)

(Kaka Alih): “Give and take, ito  daw ang mahalaga sa mag-asawa. Kong mabubusog ka, kailangan mabusog din si Mrs…

(PLAY STINGER LAUGHING)

Hindi ganoon, ganito, makinig ka ng taimtim my friend. Sa mag-asawa, kailangan daw ng 90% na pagbibigay  at 10% na pagtanggap.  Nabasa ko sa isang aklat, may article doon about  God’s Little Devotional Book for Couples, at doon ay nakasaad na mayroong 10 katanungan na maari nating itanong sa ating sarili para malaman natin kung isinasagawa nga natin ang pagbibigayan sa ating pagsasama bilang mag-aasawa. Heto ibahahagi ko sa inyo, na hangad natin ay magkaturuan ng katuturan sa ating buhay:

1.     Handa ba tayong ibigay ang katahimikan kung kailangan ng ating asawa ng maikling panahon ng katahimikan sa bahay? Kapag hanghingi siya ng ceasefire, tigil na sa pag-sisigaw.
2.    Handa ba nating tanggapin kung pagsabihan tayo ng ating asawa lalo na kung ito’y para sa ating ikabubuti? Yes Matuto din tayo minsan na makinig hindi lang tayo ang nagsasalita, kong baka sa valleyball hayaan mong ang partner mo naman ang magserve…
3.    Handa ba nating ibigay sa ating asawa ang buong pagtitiwala natin? Huwag masyadong seloso, sa Islam pinapayagan ang selos, ngunit yaong selos na hindi mo papayagan na maagaw ni Satanas saiyo ang iyong asawa, 
4.    Handa ba tayong tumanggap ng karagdagang gawain kapag nakikita nating pagod na ang ating asawa? Minsan pagsilbihan natin an gating Misses.. papahngahin  din natin sila…
5.    Handa ba tayong magbigay ng salitang makapagpapalakas o makapagpapaginhawa ng loob ng ating asawa? Matuto din tayong pasalamatan at purihin ang maliliit nilang accomplishment..huwag palaging pinupuna ay yaong kapalpakan niya..
6.    Handa ba tayong magbigay ng panahon para sa ating kabiyak, iyong kayong dalawa lamang at walang istorbo? Yes, give time naman sa ating Misses, maaga kayong matulog para makarami.. ay hindi… ipasyal mo din minsan kahit diyan lang sa inyong farm.. na kayong dalawa.
7.    Handa ba tayong magbigay sa ating asawa ng magagalang na salita tulad ng “please” at “thank you”?  halimbawa. Darling o kayay Tayan.. pwede ba na .. siyempre may paglalambing…
8.    Handa ba tayong tanggapin na itigil ang argumento at magpalamig muna ng ulo kapag kumukulo na ang damdamin ng bawat isa? Umatras kong malakas ang kalaban, hindi karuwagan ang pansamantala pag-urong.. ay hindi pala giyera.. ang ibig kong sabihin.. dumistansiya muna habang galit pa ang isa… mamimiss ka rin?
9.    Handa ba tayong magbigay ng salitang pagpupuri sa ating asawa? Yes … recognized the accomplishment ng inyong asawa.. kahit maliit lang iyan..
10.    Handa ba tayong tumanggap ng kapintasan mula sa ating asawa para sa ating ikabubuti? Basta ang iportante kong mag-criticize tayo ay constructive ika nga..

Kuwento ng isang kaibigang pastor.  May isang lalaking kararating lamang sa langit at halos wala siyang katigil-tigil sa pagsasabi daw kay San Pedro ng kaniyang pasasalamat dahil napunta siya sa napakagandang lugar. Nakiusap siya kay San Pedro kung maari niyang masilip ang impiyerno. Pumayag naman si San Pedro.  Sa impiyerno, nakita niya ang isang mesa na ang haba ay kung hanggan saan matatanaw ng iyong mga mata. Punong-puno ng iba’t ibang uri ng masasarap na pagkain ito. Pero lahat ng nakapaligid sa mesa ay gutom na gutom at mga payat. Nagtanong ang lalaki kay San Pedro, “Bakit hindi sila kumakain?” Sumagot si San Pedro, “Kinakailangan silang kumuha ng pagkain sa pamamagitan lamang ng paggamit ng tinidor na may apat na piye ang haba. Biruin ninyo? napakahaba ng tinidor at walang makagawa na kumuha ng pagkain mula sa mesa para subuan ang kaniyang sarili. Kaya’t unti-unti silang namamatay.”

Nang bumalik na sila sa langit, nakita nang lalaki ang isang mesa na parehong-pareho ng nakita niya sa impiyerno! Iba’t ibang uri ng masasarap na pagkain ang nakalapag din dito. Pero ang mga taong nakapaligid sa mesang ito ay malulusog at masasaya. Nagsalita ang lalaki, “Ah, siguro ay mas maiikli ang kanilang tinidor dito sa langit kaya’t nakakain nilang mabuti ang mga nakahapag sa mesa.” “Hindi, pareho din ang sukat ng tinidor dito,” ang sagot ni San Pedro.  Nagtatakang nagtanong ang lalaki “Kung gayon, bakit ang mga tao sa impyerno ay namamatay sa gutom habang ang mga tao dito sa langit ay malulusog at masasaya? Sumagot si San Pedro “ Dito sa langit, nagsusubuan at nagbibigayan ang bawat isa.”

Konting aral sa ating maikling kuwento, miinsan, nainggit tayo sa samahan ng ibang mag-aasawa na puno ng ligaya at lambingan. Naisip natin na wala silang problema. Sa totoo lang, ang bawat pagsasama ay may kani-kaniyang problemang hinaharap. Ang lahat ng mag-aasawa ay may dinaraanang panahon ng hindi pagkakasunduan. Pero, naniniwala akong nasa atin pa rin ang solusyon. Kung nais nating maging malusog at maligaya ang ating pagsasama, kung nais natin na maging langit ang ating tahanan, magbigayan tayo.

O kayo na mga mag-asawa.. subukan na ninyo.. mamayang gabi.. ehe este ngayon na.. heto ang inyong Pastor.. ehe… Kaka Alih hanggang sa susunod na episode ng inyong nakaka…

(STINGER NAKAKA)

(Host)   : “Sa pag-aasawa, mahalaga ang may pagbibigayan, yaong bang tinatawag nilang   kaugalian na give and take, iyan ang  dapat na umiral sa samahan ng mag-asawa.”

(PLAY STINGER-NAKAKA)

(Kaka Alih): “Give and take, ito  daw ang mahalaga sa mag-asawa. Kong mabubusog ka, kailangan mabusog din si Mrs…

(PLAY STINGER LAUGHING)

Hindi ganoon, ganito, makinig ka ng taimtim my friend. Sa mag-asawa, kailangan daw ng 90% na pagbibigay  at 10% na pagtanggap.  Nabasa ko sa isang aklat, may article doon about  God’s Little Devotional Book for Couples, at doon ay nakasaad na mayroong 10 katanungan na maari nating itanong sa ating sarili para malaman natin kung isinasagawa nga natin ang pagbibigayan sa ating pagsasama bilang mag-aasawa. Heto ibahahagi ko sa inyo, na hangad natin ay magkaturuan ng katuturan sa ating buhay:

1.     Handa ba tayong ibigay ang katahimikan kung kailangan ng ating asawa ng maikling panahon ng katahimikan sa bahay? Kapag hanghingi siya ng ceasefire, tigil na sa pag-sisigaw.
2.    Handa ba nating tanggapin kung pagsabihan tayo ng ating asawa lalo na kung ito’y para sa ating ikabubuti? Yes Matuto din tayo minsan na makinig hindi lang tayo ang nagsasalita, kong baka sa valleyball hayaan mong ang partner mo naman ang magserve…
3.    Handa ba nating ibigay sa ating asawa ang buong pagtitiwala natin? Huwag masyadong seloso, sa Islam pinapayagan ang selos, ngunit yaong selos na hindi mo papayagan na maagaw ni Satanas saiyo ang iyong asawa, 
4.    Handa ba tayong tumanggap ng karagdagang gawain kapag nakikita nating pagod na ang ating asawa? Minsan pagsilbihan natin an gating Misses.. papahngahin  din natin sila…
5.    Handa ba tayong magbigay ng salitang makapagpapalakas o makapagpapaginhawa ng loob ng ating asawa? Matuto din tayong pasalamatan at purihin ang maliliit nilang accomplishment..huwag palaging pinupuna ay yaong kapalpakan niya..
6.    Handa ba tayong magbigay ng panahon para sa ating kabiyak, iyong kayong dalawa lamang at walang istorbo? Yes, give time naman sa ating Misses, maaga kayong matulog para makarami.. ay hindi… ipasyal mo din minsan kahit diyan lang sa inyong farm.. na kayong dalawa.
7.    Handa ba tayong magbigay sa ating asawa ng magagalang na salita tulad ng “please” at “thank you”?  halimbawa. Darling o kayay Tayan.. pwede ba na .. siyempre may paglalambing…
8.    Handa ba tayong tanggapin na itigil ang argumento at magpalamig muna ng ulo kapag kumukulo na ang damdamin ng bawat isa? Umatras kong malakas ang kalaban, hindi karuwagan ang pansamantala pag-urong.. ay hindi pala giyera.. ang ibig kong sabihin.. dumistansiya muna habang galit pa ang isa… mamimiss ka rin?
9.    Handa ba tayong magbigay ng salitang pagpupuri sa ating asawa? Yes … recognized the accomplishment ng inyong asawa.. kahit maliit lang iyan..
10.    Handa ba tayong tumanggap ng kapintasan mula sa ating asawa para sa ating ikabubuti? Basta ang iportante kong mag-criticize tayo ay constructive ika nga..

Kuwento ng isang kaibigang pastor.  May isang lalaking kararating lamang sa langit at halos wala siyang katigil-tigil sa pagsasabi daw kay San Pedro ng kaniyang pasasalamat dahil napunta siya sa napakagandang lugar. Nakiusap siya kay San Pedro kung maari niyang masilip ang impiyerno. Pumayag naman si San Pedro.  Sa impiyerno, nakita niya ang isang mesa na ang haba ay kung hanggan saan matatanaw ng iyong mga mata. Punong-puno ng iba’t ibang uri ng masasarap na pagkain ito. Pero lahat ng nakapaligid sa mesa ay gutom na gutom at mga payat. Nagtanong ang lalaki kay San Pedro, “Bakit hindi sila kumakain?” Sumagot si San Pedro, “Kinakailangan silang kumuha ng pagkain sa pamamagitan lamang ng paggamit ng tinidor na may apat na piye ang haba. Biruin ninyo? napakahaba ng tinidor at walang makagawa na kumuha ng pagkain mula sa mesa para subuan ang kaniyang sarili. Kaya’t unti-unti silang namamatay.”

Nang bumalik na sila sa langit, nakita nang lalaki ang isang mesa na parehong-pareho ng nakita niya sa impiyerno! Iba’t ibang uri ng masasarap na pagkain ang nakalapag din dito. Pero ang mga taong nakapaligid sa mesang ito ay malulusog at masasaya. Nagsalita ang lalaki, “Ah, siguro ay mas maiikli ang kanilang tinidor dito sa langit kaya’t nakakain nilang mabuti ang mga nakahapag sa mesa.” “Hindi, pareho din ang sukat ng tinidor dito,” ang sagot ni San Pedro.  Nagtatakang nagtanong ang lalaki “Kung gayon, bakit ang mga tao sa impyerno ay namamatay sa gutom habang ang mga tao dito sa langit ay malulusog at masasaya? Sumagot si San Pedro “ Dito sa langit, nagsusubuan at nagbibigayan ang bawat isa.”

Konting aral sa ating maikling kuwento, miinsan, nainggit tayo sa samahan ng ibang mag-aasawa na puno ng ligaya at lambingan. Naisip natin na wala silang problema. Sa totoo lang, ang bawat pagsasama ay may kani-kaniyang problemang hinaharap. Ang lahat ng mag-aasawa ay may dinaraanang panahon ng hindi pagkakasunduan. Pero, naniniwala akong nasa atin pa rin ang solusyon. Kung nais nating maging malusog at maligaya ang ating pagsasama, kung nais natin na maging langit ang ating tahanan, magbigayan tayo.

O kayo na mga mag-asawa.. subukan na ninyo.. mamayang gabi.. ehe este ngayon na.. heto ang inyong Pastor.. ehe… Kaka Alih hanggang sa susunod na episode ng inyong nakaka…

(STINGER NAKAKA)

Isang uri ng kakanin ang ating pag-uusapan kumakain ba kayo ng aripahol?

Ang arepahol ay Ilonggo term, na ang ibig sabihin pagkaing gawa sa  balinghoy o kamoteng baging, kapok naman sa T’duray, at  ubi kapok sa R’nawon.

Paano ba ang pag luluto nito  at mga benipisyo.ang kabuuan nito ang  ibabahagi ko  sa inyo ngayong umaga.

Masarap na pang meryenda. 

Simple  ang pamamaran ng pagluluto  at masustansiya  at maraming mapagkukunan ng mga sangkap. Mabentang mabenta ito  lalo na sa mga paaralan,dahil pwede na itong pang almusal   dahil mayaman ito sa carbohydrates.
Mga sangkap ;kamoteng kahoy,kinudkod, niyog,asukal na pula,

Magkano ba ang kailangan nating capital;

Kamoteng kahoy-    50.00/10.00 kg
asukal/brown sugar    P10.00/kg
Isang pirasong niyog.kinudkod 10.00

Nangangahulugan na  P70.00 lang  ang ating kailangang capital

Mga  kagamitan;
·    kaldero, (steamer)
·    tray,
·    hulmahan/pwedeng  lata ng sardinas o plastic molder.

  Mga Pamamaraan ng pagluluto …
·    magpakulo ng tubig ,kapag kumulo na  ilagay   ang lata  na may kinudkod na kamoteng kahoy  na may halong kinudkod na niyog,ilagay ang   lata  o plastic molder,
·     I steam o pasingawan hanggang sa maluto,malalaman mong luto na ito  kung malambot  na ito.
·    Pagkatapos iahon mo na  at palamigin muna bago tanggali sa molder,habang pinapalamig  budburan ng  asukal sa itasas ng  naluto ng arepahol.
·    Ilagay ng maayos sa tray  at pwede ng I serve at ibenta habang mainit pa… ayan at  luto na ang ating arepahol alam nyo ban a kikita kayo ng  hanggang 200,daang piso depende sa dami ng inyong maluluto.

·     At alam niyo ba paboritong pag kain ito ng mga lola at lolo k . mga ina ng tahanan  habang  tulog pa si baby… ay hala simulan mo na ang pagluluto.

(Research/Scrript   na sinulat ni LUCY DUCE para sa programang “Buhay –buhay sa DXUP” (7:00-8:00 A.M-July 10, 2009  ) sa segment na “ALAM BUHAY”. Host -Lenyrose Bajar Sunio)

Tagalog: Kuto
T’duray : Kutew
Maguindanaon/Iranun.Meranaw: Kuto
English: louse/head lice

Ang kuto ay napakaliit na insekto at kulay brown. May mga matutulis na kamay ang kuto (parang ipis). Kumakapit ito sa ating buhok.

Ang mga nakikita nating puti-puti na dumidikit sa buhok ay mga itlog ng kuto, o tinatawag na nits o lice eggs. Dahil sa kuto, madalas kumakati ang buhok at ulo ng pasyente. Parang may balakubak sila. May mga tagihawat din sa ulo, leeg at balikat.

Sobrang mabilis makahawa ang kuto. Kapag madikit ang ulo mo sa isang taong may kuto, puwede kaagad lumipat ang kuto sa iyo.

Ang mga gamit na madalas dapuan ng kuto ay ang mga unan, baro, sumbrero at stuffed toys. Banlian ito maigi nang kumukulong tubig at ibilad sa matinding araw.

Ma-hirap patayin ang mga kuto, pero heto ang mga paraan.

1. Magpaikli ng buhok — magpagupit ng manipis o i-layered ang buhok para walang makapitan ang kuto.

2. Gumamit ng suyod para matanggal ang mga itlog at kuto sa buhok.

3. Bumili ng Kwell Shampoo, generic ay Permethrin 10 mg. Basain nang maraming tubig ang buhok, tapos ay hayaan ang Kwell shampoo sa buhok ng 10 minuto bago banlawan. Ingatan huwag pumunta sa mata.        Ulitin ito pagkaraan ng isang linggo kapag hindi pa nau-bos ang kuto.

Huwag pong pasaway. Gamutin ang kuto at huwag mang-hawa ng iba.

Galis o scabies:

Ang galis o scabies ay galing sa maliit na hayop na kung tawagin ay Sarcoptes scabei. Tumitira ang galis sa katawan ng tao at sa hayop tulad ng aso at pusa. Kapag nasa tao, puwedeng mabu­hay ng isang buwan ang scabies. Kapag wala na sa kata­wan ng tao, nabubuhay pa ito ng hanggang dalawang araw.

Dahil nga may mga pamil­ya na siksikan sa bahay at tabi-tabi kung matulog, mabi­lis makahawa ang galis. Mag-ingat ka sa paggamit ng tu­wal­ya, unan, bedsheet at pan­yo ng isang taong may galis, at baka mahawa ka!

Ang galis ay kumakapit sa mga kamay, pulsuhan (wrist), paa, siko at suso. Parang maliliit na tagihawat na may linya ang hitsura nito. Nagta­ta­go ang parasitikong ito sa lugar ng mga skin-folds o sa pagitan ng mga daliri    ng ka­may at paa. Makating-makati ang galis at lalo itong makati sa gabi. Minsan ay nagsusu­gat ang balat dahil sa kakakamot.

Paano gagamutin ito?

Paglalagay ng  Kwell Lotion,

Kwell Lotion-ang generic name nito ay Perme­thrin 50 mg lotion. Sundin mai­gi ang direksyon ng paggamit nito. Maligo muna, pagkata­ pos ay ipahid ang Kwell Lotion sa buong katawan, mula leeg hanggang paa. Hayaan ang lotion sa katawan ng walong oras at pagkatapos ay maligo ulit. Kapag hindi nau­bos ang galis, ipahid ulit ng isang beses pa.

Tandaan: Sundin maigi ang direks­yon sa paggamit ng Kwell shampoo at Kwell lotion, da­ hil may side effect ito kapag nasobrahan ang gamit.

Lahat ng may galis sa ba­hay ay dapat gamutin. Da­hil kung hindi, ay magkaka­ha­wahan nang paulit-ulit.

Paggamot naman ng Tubig

• Maligo at magsabong mabuti araw-araw. Magpalit ng mga kasuotan pagkatapos maligo.
• Painitan sa sikat ng araw ang lahat ng ginagamit sa pagtulog sa gabi: banig, unan, kumot at mga pansapin sa tulugan, maging ang mga kasuotang pantulog.
• Matulog nang nag-iisa upang huwag mahawa ang ibang mgakaanib ng sambahayan.
• Manatihng malinis. Hugasan ang mga kamay, paa at mukha, o kaya ay maligo bago matulog

(Research/Script   na sinulat ni Nancy Lawan, para sa programang “Buhay –buhay sa DXUP” (7:00-8:00 A.M-July 9, 2009  ) sa segment na “WOW”. Host -Lenyrose Bajar Sunio)

Ang Ampalaya ay  maitatanim sa lahat ng dako ng pilipinas.ang ampalaya ay mayaman sa kalsiyum, mineral, karbohaydrayts,at bitamina B.Puwede din po ito para sa mga may karamdamang diabetes mellitus

Ang kaisipan ay isa sa mga katangiang malaki ang naitutulong para umunlad ang ating kabuhayan. Para sa isang magsasaka, karaniwang halos katumbas na rin ng pagsisipag ang pagkakaroon ng magandang ani sa hinaharap.

Subali’t bukod dito, may mga bagay na dapat rin nating pagtuunan ng pansin sa ating paligid kung nais nating makinabang ng husto mula sa ating negosyong pagtatanim.Isa sa mga bagay na kailangan nating pagtuunan ng ibayong pansin ay ang sukat ng ating lupang tinatamnan. Hindi lahat sa atin ay pantay-pantay ang lawak ng lupang sinasaka. Kung tayo’y magkukumpara, mapapatunayan natin na tuwina’y may mas malaki o mas maliit ang taniman kaysa sa atin.

Sakaling kayo ay isa sa mga magbubukid na di gaanong kalakihan ang sinasaka, huwag kayong manlulumo, mga kaibigan. Dahil hindi naman lahat ng pananim na maaaring pagkakitaan ng malaki, ay nangangailangan ng malawak na bukirin para patubuin at palaguin.

Kabilang sa mga tanim na maaaring tumubo kahit sa maliit na sukat lamang ng lupa ay ang amargoso, na mas kilala bilang ampalaya, at isa sa mga sangkap ng popular na lutuing pinakbet.

Ang mapait ngunit napakasustansiyang gulay na ito ay maraming pakinabang. Ang mismong bunga, na mayaman sa iron ay nakakain ng hilaw bilang bahagi ng katutubong ensalada, o kaya bilang sangkap sa ulam, lalo pa’t kung ito’y igigisa’t hahaluan ng kaunting isda, karne, o hipon. Maaari rin naman itong pasingawan lamang at mayroon na rin tayong masustansiyang tanghalian o hapunan.

Samantala, ang mga talbos naman nito’y naisasahog rin sa ibang lutuin, gaya ng ginisang munggo. Maaari rin itong ulamin ng direkta kung isasawsaw sa bagoong. At ang pinakuluang mga dahon at mga buto nito, ay mainam na gamot sa sakit ng ulo, sipon at ubo.

Kaya sa kabila ng mapait na lasa nito, maraming mga mamimili ang bihirang makalimot na isali ang ampalaya sa kanilang pamamalengke. Lalo pa sa mga panahong ito kung kailan napaka-health conscious ng nakararami. Sa ngayon, ginagawa ng maraming mamimili na pangunahing kunsiderasyon ang sustansiyang mapapala mula sa kanilang mga binibiling pagkain, kaagapay ng halaga nito.

At kadalasang abot-kaya naman ang halaga ng mga gulay na gaya ng ampalaya, ang isang magsasakang magtatanim nito, kahit na bilang secondary crop o pangalawang pananim lamang, ay tiyak na malaki ang dagdag na kikitain dahil nga sa mabili ang ampalaya.

Kung tayo’y may tiwangwang na lupa sa likod ng ating mga bahay o kaya’y bakuran,subukan natin ang pagtatanim ng ampalaya, lalo na kapag panahon ng tag-ulan, para hindi sila masyadong mababad sa lupa habang sila’y lumalaki. At kapag tag-araw naman ay maaari tayong magtanim nito sa mga binungkal na lupa sa ating palayan.

May dalawang klase ng ampalaya na maaari nating itanim. Una ay iyong uri na ang kulay ay di gaanong berde at may hugis pahabang silindriko.

Ang ikalawang uri naman ay iyong hugis pabilog-haba.

Ang unang uri ay di gaanong mapait kumpara sa ampalayang berdeng-berde ang kulay. Ito ay kadalasang pinapatubo sa balag. Ang pangalawang uri naman ay itinatanim sa mga palayan at pagkatapos ay hinahayaan ng gumapang sa lupa.

Higit na kapakipakinabang ang magpatubo ng ampalaya sa balag. Mas madaling balutin ang mga bunga nito para makaiwas sa mga peste. At magiging daan ito para maging mas madali ang pag-aani ng bunga.

Paraan ng pagtanim.

Magtanim ng mula sa apat hanggang limang binhi sa bawat tundus na limang sintemitrong lalim at isa atkalahati hanggang dalawang metrong agwat sa hanay ng mga tudling. Pagkaraan ng ilang araw bawasan ang mga pananim at mag iwan lamang ng dalawa hanggang tatlo lamang ng malulusug na pananim sa bawat tundos.

Sa sandaling tumubo at gumapang ang mga baging ng ampalaya.bungkalin ang lupa sa pamamagitan ng kamay o pag-aararong hila ng kalabawgawin ito pagkaraan ng isang linggo.

Magtanim ng mula apat hanggang limang kilong binhi sa bawat ektarya.
 
Upang maiwasan ang pamiminsala ng “melon fruit Fly” Sundin ang mga sumusunod.

•Attractant-gumamit ng “attractant”
•Bagging – balutin ng papel ang bawat bunga ng ampalaya.

Ang “melon Fruit fly “ang kulisap na gumagawa ng malalang pinsala ng ampalaya .upang papuksa at masugpo ang pamiminsala nito aygumamit ng soluyong “Foliafome soap”.ang karaniwang sakit nito ay panlalanta o “wilt “ sugpuin sa pamamagitan ng pag –iiba-iba ng pananim at panatilihing malinis ang taniman.

Ang ampalaya ay nagsisimulang mamunga 75-90 araw makalipas ang pagtatanim. Malimit na di sabay-sabay ang pamumulaklak at pagkahinog ng mga bunga nito. Sa unang buwan ng pamumunga, lingguhan ang pag-aani. At nagiging mas mabilis naman ang pagpitas dalawang buwan makalipas ang pagtatanim nito.

Depende sa dami ng ating itinanim, at sa uri ng ating pangangalagang ginawa, ang ating maaasahang ani. Kung maayos ang ating ginawang pagpapatubo, maaari tayong umani ng mula 7-10 kilo. At kapag tumigil na ang tanim sa pamumunga, maipagbibili naman ang talbos.

Kaya’t maliwanag na kung tatamnan natin ng ampalaya ang ating mga tiwangwang na lupa, gaano man ito kaliit, ay madaragdagan ang ating kita. Bukod dito, magkakaroon pa tayo ng madaling mapagkukunan ng uulamin oras na magsilaki na ang ating mga tanim.

Kailangan lang ng Sipag at Tiyaga! Pag may tiyaga  may ginhawa.

(Research/Scrript   na sinulat ni Nenita Minted para sa programang “Buhay –buhay sa DXUP” (7:00-8:00 A.M-July 9, 2009  ) sa segment na “Nakaka”. Host -Lenyrose Bajar Sunio-  )

(Host):  “Hanggat maari ayaw ng mga magulang na ang kanilang mga anak ay mag-asawa ng maaga. Bakit? Minimithi o pangarap  ng mga magulang na   makatapos muna ng pag-aaral at makanahap ng permanenteng trabaho ang kanilang mga anak bago magkapamilya. Dahil bilang mga magulang alam nila ang hirap at sakripisyo ng pagpapamilya at pagkakaroon ng mga anak na kailangang alagaan at palakihin ng maayos. At alam nila na ang bunga ng maagang pag-aasawa ay hindi madali.

(PLAY THE STINGER .. NAKAKA..)

Kaka alih: “Ang mga bunga nito ay ang mga sumusunod:

   1. Pag bata pa ang babae at ito ay nagbuntis agad at nanganak, maaring hindi pa kayanin ng kanyang kalusugan ang dulot ng panganganak lalo pa at maraming dugo ang mawawala sa kanya, at dahil dito maaga kang mababalo my friend.

   2. Pag bata pa pareho ang mag-asawa madalas ang kanilang pag-aaway at pagtatalo dahil na rin sa kanilang ugaling bata pa, akala kasi ni bahay-bahayan lang, hoy, Ting /Adi may kasabihan tayo na ang pag-aasawa ay hindi kanin na isusubo na pag ikaw ay napaso ay pwede mong iluwa.

   3. Magiging kawawa ang mga magulang dahil natural na sa kanila pa rin pipisan o makikitira ang mag-asawa dahil kapwa hindi nakatapos, walang mahanap na trabaho. Kaya naman Ting, Bai, Awi, Adi, Inday, Dong, maawa ka kay nanay at tatay, magtapos ka muna ng pag-aaral bago mag-asawa.

   4. Kung mag-kakaanak agad, (Ay ano?.. di lang masisira ang figure oy) Alam mo ban a, hirap ang daranasin..  Hindi lang sila ang mahihirapan kundi pati mga ang kanilang mga  anak. (mga apo mo yun)
 Hindi maibigay ang pangangailangan ng mga bata dahil hirap sa buhay.

   5. Sabagay sa kabilang banda, may maganda ring bunga ito dahil parang makakasabayan lang nila ang paglaki ng kanilang anak,(di mabuti,  para ka na ring may kapatid  na bunso)

(Hahahaha- PLAY THE STINGER LAUGHING)

Bweno hanggang dito na lamang at mag-aasawa na ako .. ay mali… hanggang sa susunod na episode  ng Nakaka ni Kaka Alih…

(PLAY THE STINGER- NAKAKA)

Umapila sa mga mamamayan si Municipal Environment and Natural resources officer Glory Centillo sa pagpapatuloy ng gawaing tamang paghihiwalay ng basura. Sa panayam ng Himpilang DXUP FM, kanyang binigyang diin na kung sama sama ang lahat sa pagsasagawa nito , hindi magiging malala ang problema sa basura. Kaninang umaga ay tulong tulong na   nagtrabaho ang mga kawani ng Lokal na pamahalaan ng Upi, ESWM enforcers at Sanitary Technicians gayundin ang mga opisyales ng Barangay Kibleg at mga miyembro ng Task Force kasama ka  , at itinulak ang mga basura na lumipad na sa kalsada. Matatandaang inirereklamo ng mga dumaraang motorista at biyahero ang makalat na basurang umaabot na sa kalsada. Babakuran din ang dumpsite upang di na lumipad pa sa kalsada ang mga basurang magagaan —————————————————————————————————————–

KM 30 Dumpsite-pansamantala lamang ayon kay Municipal Councilor Benjamin Suenan

Magiging pansamantalang dumpsite muna ang KM 30 habang hindi pa nakakahanap ng permanenteng pagtatapunan ng basura ang Lokal na pamahalaan. Ayon kay Municipal Councilor Benjamin Suenan, siya ring committee Chair on Environment and Natural Resources na may mga natutukoy ng lugar katulad na lamang ng darugao, Happy valley at Sitio Brungis –Barangay Kibleg subalit nasa negosasyon pa umano ito at kailangan ding maaprubahan ng DENR. Una ng tinukoy  ang isang area sa barangay Borongotan ngunit di ito pumasa sa  pamantayan ng DENR. Aminado si Suenan na mahirap pangasiwaan ang basura hanggat wala pang permanenteng dumpsite.
——————————————————————————————————————
North Upi District Handa na sa Nutrition Month Celebration –
Ibinalita ni Lucy Duce

Sinulat ni Alih Anso Nuro, Upi.. (July 6)…..Nagpalabas ng memorandum sa limang school nurses ng North Upi District Supervisor  Mr Wilfredo Ibanez, para sa celebration ng Nutrition month. Ang programa ay magsisimula sa unang araw ng Hulyo hanggang katapusan ng buwan.Ito ay ayon sa programa ng Department of Education at Department of Health. Ang limang nurses na nakatalaga sa ibat-ibang paaralan ay si Dorothy Pamela A. Antenorio na nakatalga sa Nuro Central Elementary School, na mahigit isang libong  mga mag-aaral.At ang apat na-assign sa cluster na 28 paaralan,   ay sina Rhea S. Diosanta, Vivian Ella G. Sales, Charlotte Jane Z. Cristobal at Jeric E. Olvido.

Buying price ng produktong mais, tumaas ng Diyes sentimos-
Balita ni Lucy Duce

Sa kabila ng pagdami ng suplay ng produktong mais  dito sa Upi, Tumaas pa rin ang buying price nito base sa Agri products price update ng DXUP FM. Ten centavos ang nadagdag sa dating presyo na 9:10 ang buying price nito ngayon ay 9:20 na bawat kilo. Ayon kay Hadji Salipada MAcmod ang pagtaas sa presyo ay bunsod na rin ng pagtaas sa presyo nito sa Cotabato City.

(Script na sinulat ni Bai Zuheira at Presented ni Nancy Lawan sa programang “Buhay-buhay sa DXUP” sa segment na “Wow”-July 6, 2009-7:00-8:00-HOST Lenyrose Bajar-Sunio)

( Host:) Ngayong panahon ng tag-ulan at tag-lamig isa sa mga problema when it comes sa beauty issue ay ang dry skin… isa ba kayo sa mga namromroblema nito? Well, well well just sit back and relax.. kami bahala sa inyo dito sa WOW… hatid ni Beauty agent Nancy..

Intro: (Canned 30 Sec.)

(Nancy:): ” Magandang umaga, its time to talk about beauty.. this time pag-uusapan natin ang tungkol sa dry skin dahil tag-ulan at panahon ng tag-lamig sometimes di talaga maiiwasang magkaroon ng dry skin… isa ba kayo sa mga nakasimangot ngayon dahil sa pagkakaroon ng dry skin? Kami bahala sa inyo..

Una kailangang I moisturize ang skin right away..kapag dry skin na ang pinag-usapan kelangan kasi ng extra na pag-aalaga.. at ang the best approach dito kelangang iwasan ang paggamit ng mga commercial creams and lotion dahil tad-tad ito ng mga mineral oils and other petroleum products na lalong magpapalala ng iyong dry skin. Sa halip mas maiging gamitin ang mga creams at ibang skin-care products na may natural hypoallergenic ingredients.

Tuwing umaga pagkatapos maligo lagyan ng virgin coconut oil ang buong katawan dahil ang virgin coconut oil ay isang essencial oil na mayroong skin friendly Vitamins A, C, D, E and protein.

Sa pag hihilamos naman sa mulha mas maiging gamitin ang malinis na tubig ulan dahil na rerefresh nito ang ating skin.

Kapag naliligo naman wag masyadong tumagal sa loob ng banyo, ang suhesyon ng mga dermatologist at least less than 5 minutes lamang dapat, at take note gumamit lamang ng mga mild soap, Tips pumili ng white soap at yung di gaanong mabango..

Nakakacontribute din sa pagkakaroon ng dry skin ang sobrang pagkukuskos ng balat kaya just take it easy wag masyadong kuskusin..  ika nga softly pat lamang ang dapat gawin..

There you have it. Sana wala ng puwang sa ating beauty ang dry skin na yan.. until next edition… Abangan bukas paano maachieve ang wow na amoy? Para si langaw di na sunod ng sunod..

Thank you sa ating beauty agent partner,, wow Best Bai Zuhiera..

(Extro tagline) Ito ang bahagi para sa mga magaganda at gustong gumanda…WOW…..
Ito ang inyong Beauty Agent Nancy Lawan.

EXTRO -WOW: canned (30 s)

(Presented ni Nenita Minted sa programang “Buhay-buhay sa DXUP” sa segment na Alam Buhay-July 7, 2009-7:00-8:00)

Alam ba ninyo na ang mga bulaklak ngayon ay binibili o pinapabili na, kahit saan man dito sa mundo. Kaya maliban sa magiging makulay ang iyong paligid ay makakapera kapa.ilan lamang sa mga bulaklak ngayon ang maraming pinapabili dito sa ating bayan ay ang bulaklak ng Daisy at babies breath.

Ito ang ilang pinagkikitaan ng ating mga kababayan dito sa bayan ng Upi Maguindanao.   Lalo na sa mga Baranggay ng Sefegefen at Kabakaba.

Kaya kung ikaw ay naiinip at walang magawa sa buhay.mag garden ka nalang .at magtanim ng bulaklak.

Ano nga ba ang mga dapat mong gawin ? sa mga nag-uumpisa palang…

1. ·    Una maghanap ka ng iyong similya .
2. ·    Kapag mayroon kaang similya Syemre linisan mo ang iyong Area.
3. ·    Pakatapos mo itong malinisan, mas mainam na bungkalin mo ito at gawing pulborise.
4. ·    Pagkatapos hanggat maari ay bakuran mo ito palibot, upang hindi ito mapasukan ng mga hayop at ng di masisira ang iyong magiging tanim.
5. ·    and after. that,..pag-isipan mo kung alin sa mga similya mo ang iyong unang itanim.Syemre ang mga madaling pagkakitaan.at ang uri ng bulaklak na palaging may bumibili.
6. ·    Kung nakapag isip kana ng una mong itatanin,,
7. ·    Ihanda mo ito para sa pagtatanim habang naghihintay ka ng tamang panahon

Sa pagtatanim . ano ang mga dapat mong gawin?
 Kung ang iyong Gustong itanim ay ang bulaklak na Daisy .sa bawat isang  pung pung ng daisy ay mahahati mo sa maraming puno at pakatapos ay tatanggalan ng ilang dahon nito upang hindi ito matumba o matangay ng hangin lalo na kapag malakas ang hangin at saka mo ito itatanim. Pagkatapos mong itanim kailangan mong diligan ito para madaling mabuhay lalo na sa panahon ng tag-ulan.

lkahit na anong klase ng bulakalak ay ganyan ang gawin mo.kailangan mong alagan . sa loob ng dalawang buwan ay mamumulakalak na ang iyong Daisy.kaya puwede ka ng makapera doon.Tuwing apat na araw ay pipitas kanang bulaklak ng iyong Daisy.

Sa ngayon ay pinapabili nila sa halagang 35 piso ang kada isang daang bulaklak ng Daisy dito sa ating bayan,mabenta ito lalo kapag may mga okasyon tulad ng kasalan.

Pinapabili nila ito sa Cotabato city ng tig 35 piso ang bawat  100 puno nito.     Marami po ang nakadisplay nito sa mga tabi ng kalsada lalo nasa buwan ng November.kung saan kalagkalag. At kahit na anong buean po ay marami paring bumibili.

Hindi lamang ang Daisy ang mabenta maging ang bulaklak ng babies breath. Binibili nila ito sa halagang 200 piso ang bawat kilo nito dito sa atin noon…pero sa ngayon ay 280 na, kung sa syudad naman naku medyo mahal pinapabili nila sa 300 piso ang bawat kilo.

Paano mo ito pipitasin sa puno nito?

Huwag mong bubunutin para hindi masisira ang mga susunod pa na bulaklak nito. Kaya kailangan mong gumamit na kutsiyo para pamputol. At putulin mo sa banding ibaba kung saan malapit sa puno nito.

Pagkatapos ilagay mo sa balde na may malamig na tubig syempre.at kailangan mong ingatan na masira yong mga bulaklak nila na baka mayupi o mapilu.ibig sabihin wag msyado puno ang paglagyan mo na balde

(Presented ni Lucy Duce sa programang “Buhay-buhay sa DXUP” sa segment na Alam Buhay-July 7, 2009-7:00-8:00)

Paano mag mag organisa ng pagsasanay para sa maliit na pagnenegosyo?

 Kung mayroon kayong organisasyon na pang-komunidad na nag-papautang sa mahihirap upang tulungan silang pumili, magplano at mamahala ng isang maliit na negosyo, tignan ang “Pagtatayo ng Organisasyong Nagpapautang” Paano gagagawa ng pagsasanay na bibigyan sila ng kaalaman para mag-tagumpay?

Magkakaroon ng dalawang magkasalungat na sitwasyon. Sa isang bahagi, may mga indibidwal na gusto lang umutang dahil alam na nila ang lahat tungkol sa pagpapatakbo ng isang negosyo. Sasabihin nila na hindi nila kailangan ng kahit na anumang pag-aaral o pagsasanay. Sa kabilang banda, maraming maliliit na institusyon na nagtuturo ng pagnenegosyo. Ang mga ito ay may kamahalan at di laging nakatutok sa kaalaman na kailangan ng inyong mga kliyente.
Ano ang dapat gawin? Wala sa dalawang ito ang dapat gawin.

Magtayo ng sarili programa ng pagtuturo, isang kurikulum na base sa pangangailangan ng inyong mga kliyente,

Ang una ninyong gagawin ay alamin mabuti ang mga kaalaman na kinakailanagan para magpatakbo ng isang maliit na negosyo. Nakalista ang mga ito sa taas at tinatalakay ng mas detalyado sa ilang dokumento. Pagktapos ay hamunin ang inyong mga kliyente sa isang miting ng inyong tinayong pautangan na organisasyon. “Kaya niyo bang gawin ito?” “Kaya niyo bang gawin yun?” “Paano niyo gagawin ang mga ito?” “Alam niyo ba ang mangyayari kapag ginawa o di ninyo ginawa ito?” Ibato sa kanila ang mga katanungan para unti-unti malaman kung anong klaseng pagsasanay ang kanilang kailangan. Iwasang tanggapin lang ang kanilang mga sagot at hamunin sila na ipakita ang kanilang kakayahan na sinasabi nilang mayroon sila.

Gumamit ng ibang klaseng pag-brainstorm para malaman (sa isang grupo) ang lahat ng paksa na kinakailangan nila. Gamit ang mga ito, ayusin ito para malaman kung ano ang dapat unahin na paksa. Kailangan may sapat na kaalaman ka sa mga paksa para patnubayan sila sa pag disenyo ng kanilang kurikulum.

Huwag subukan na ikaw ang magturo ng isang sanayin kung hindi malalim ang kaalaman sa isa o dalawa sa mga paksa at kung wala kang karanasan dito. Kilalanin, mag recruit at piliin ang mga tao na may kahusayan sa bawat paksa. At turuan ang bawat eksperto sa participatory methods sa pagtalakay ng kanilang paksa. Hindi kinakailangan ng propesyonal na guro maliban kung nagpapakita siya ng potensyal at kagustuhan na gumamit ng participatory methods na ginagamit ninyo sa community mobilizing.

Ipaliwanag sa mga eksperto na inaasahan silang gumamit ng participatory methods. Ipaliwanag din na makikilahok ka bilang kapwa guro sa kanila. Ipaliwanag na hindi kailangan ng mga kalahok ng detalyado at malalim na kaalaman. Kailangan lang nila ang kaalaman para sa mga nagsisimula pa lang mag negosyo dahil maaring mayroon sa mga kalahok ay hindi marunong bumasa at magsulat at walang oras o kakayahan para sa mataas na kurso ng pamamahala ng negosyo.

Bigyan ng sapat na oras para makumpleto ang buong proseso:
  1. pagtalakay sa kalahok ng organisasyon ang iba’t ibang klase ng training na sa tingin mo ay kinakailangan nila .
   2. alamin ang mga training na gusto ng mga kalahok sa pamamagitan ng mga pamamaraan ng brainstorming pati na rin ang oras na kinakailangan at kung kailan ito gaganapin;
   3. pakikipag negosasyon sa mga eksperto na gagawa ng training sa bawat paksa at siguraduhin na gagamit sila ng participatory methods;
   4. pagsagawa ng training sa kaalaman para sa maliliit na negosyo bilang kapwa-guro sa bawat eksperto o paggamit ng team teaching;
   5. paggawa ng sariling monitoring records ng training, kung paano ito isinasagawa at ang epekto nito sa mga kalahok.