(November 24, 2009,  Martes- Script na sinulat ni Alih Anso para sa programang “Buhay –buhay sa DXUP” (7:00-8:00 A.M) sa segment na “Nakaka”. Host -Lenyrose Bajar Sunio)

Host: “Sadyang napakayaman ng ating bansa sa kultura, mula sa iba’t ibang bansa at kong minsan dahilan ito na hindi nagkakasundo ang mga mamamayan, dahil hindi nabibigyan ng respeto ng iba, kaya minarapat lamang na alamin natin iyan ang ibabahagi sa ating segment na nakaka ?

 (NAKAKA- INTRO)

Tagapag-ulat:  ”Ang kultura ay kabuuan ng mga tradisyon, paniniwala, kaugaliang natutuhan ng tao mula sa kanyang pakikisalimuha sa pamayanan o sa lipunang kanyang kinabibilangan. Ang kultura rin ang humuhubog kung paano mamumuhay at makikipagtulungan ang tao sa mundo.

Ang bansang Pilipinas ay mabibilang sa   may pinakamayaman at kumplikadong kultura, sa mundo. Ibat-ibang kultura mayroon ang mga Pinoy (Pilipino) marahil  dala ng mga pananakop ng mga dayuhan sa ating bansa at  sa naging masiglang pakikipagkalakalan nito sa mga kalapit-bayan.

Bago pa man tayo masakop ng mga   Kastila   ay may sarili nang kultura ang ating mga ninuno. May sarili silang paraan ng pagtatanim, pag-aaliw, pagdiriwang at pananampalataya. May sarili rin silang paraan ng pagpapadama at pagpapakita ng kanilang damdamin at sining. Halimbawa nito may tinawag ang mga katutubo natin noon na pintado dahil naging kaugalian na nilang pinturahan o lagyan ng tattoo ang iba’t ibang bahagi ng kanilang katawan batay sa kanilang damdamin at paniniwala.

Naging kaugalian o tradisyon din ng ating mga ninuno ang pag-aalay ng awit, sayaw at pagkain sa kanilang kinikilalang mga anito. Ginagawa nila ito upang magpuri, humingi ng pagpapala o kapatawaran. Pinatutunayan nito na bago pa man tayo makipag-ugnayan sa mga karatig-bansa at bago pa man tayo nasakop ng mga dayuhan ay may sarili na tayong pagkakikilanlan kung kultura ang pag-uusapan.

Ngunit sa pagdaan ng panahon na nakapaghalubilo na tayo sa dayuhan sa pananakop at kalakalan ay unti-unting  nadagdagan kung hindi napalitan ng kulturang banyaga ang ating sariling   kultura sapagkat nagkaroon tayo ng pakikipag-ugnayan sa kanila sa paraang ginusto man natin o hindi.

Natutuhan natin mula sa Malay at  Arabo ang Sultanate system (Sultanatong pamahalaan), tinanggap at pinaniwalaan ang katuruan ng Islam  at paggamit ng Hindu-Arabic na bilang sa Matematika.

Ang namana naman natin sa Instsik ay nandiyan   ang pagpapahalaga sa mga nakatatanda sa mag-anak at sa mga pamana, paniniwala sa punsoy ng suwerte at kamalasan,  ang paggamit ng payong, tsinelas, papel, tinta at paputok (tulad ng pagpapaputok ng Pinoy sa bagong taon at sa mga Bangsamoro sa Iedel Fitr, kahit na ito ay ipinagbabawal sa Islam), ang paggamit ng perang papel at ang pagkain ng pansit, siomai, siopao, taho at hopia.   

Sa mga mananakop na Kastila naman ay  nakuha natin ang pagsusugal gaya ng sabong. Mula din sa Kastila ang pamamahinga pagkatapos kumain   ang mga pagdiriwang na may kaugnayan sa relihiyon gaya ng pista, Paskuwa, Araw ng mga Patay at Santacruzan – ang pinamatindi sa lahat, ang relihiyong Romano Katoliko.

Hindi rin pahuhuli ang   mga Kano (Amerikano) ang  natutuhan naman  ng mga Pilipino ay ang liberal na istilo ng pamamahala o demokrasya,(democratic system of govewrnment) paglalaro ng basketbol,(kahit na di naman tayo matatangkad-LAUGHING),  pagsasayaw ng ’rock and roll’ at ang malabis na pagpapahalaga sa edukasyon kahit na taliwas ito sa ating kulturang nakagisnan.

Bagamat sandali lamang tayong napasailalim sa mga Hapones subalit ilan pa rin sa kanilang mga kaugalian  ay minana natin gaya ng pagkakaroon na matinding disiplina, pagiging malapit sa isa’t isa ng bawat miyembro ng pamilya at kalinisan sa gamit at sa tahanan.  Ngunit ang pag-aaalis ng sapatos pag-pumapasok sa bahay ay pinattalunan dahil ito raw ay natutunan ng mga Bangsamoro sa Islam.

Ang bawat lahi ay may sari-sariling kultura, kulturang lumalago at nagbabago habang patuloy ang ginagawang pakikipag-ugnayan sa mamamayan ng bansa. Ngunit ayon kay Ustadz Ahmad ang kultura ng mga Bangsamoro na Muslim na naayon sa Islam ay hindi magbabago, magpakailan man.

 Ito  ang inyong segment writer at producer, ng segment na Nakaka si Kaka Ali, Sukran, Wassallamu alaikum \warahmatullahi wabartakatuh.