Ang Kabutihang-asal

Host – “Ang kabutihang-asal at pag-uugali ay ang mga batayan sa kabihasnan ng mga lipunan. Ito ang nagpapatunay sa kanilang karangalan sapagkat ang lipunang walang anumang kagandahang-asal at mabuting pag-uugali,   ay isang lipunang walang kaunlaran….at ito ang tatalakayin ni Kaka Ali sa    ating segment na nakaka.”

(Play- Intro-Nakaka)

Kaka Alih:    Ayon sa isang pantas:

“Ang kabutihang-asal at pag-uugali ay ang mga batayan sa kabihasnan ng mga lipunan. Ito ang nagpapatunay sa kanilang karangalan sapagkat ang lipunang walang anumang kagandahang-asal at mabuting pag-uugali,  halimbawa ay  sa pagitan ng matanda at ng bata, ng pantas at ng mag-aaral, ng amo (pinuno) at ng tagasunod ito ay isang lipunang walang kaunlaran kahit na maraming mga may pinag-aralang mamamayan sapagkat ang karunungang walang kabutihang-asal at mabuting pag-uugali ay salat ang batayan!”

Kahit na ang mga Sugo ng Allah o ang mga Propeta ay ganito din ang mga itinuturo at ipinapakitang halimbawa sa kanyang mga tagapagsunod o sa sangkakatauhan:   

Isinalaysay ni Anas Ibn Malik (Nawa’y kalugdan siya ng Allah (swt)) na:

“Ang Sugo ng Allah ang pinakamarangal sa lahat ng mga tao sa pag-uugali.” [Al-Bukhari and Muslim]

Natutunan ng mga Sahabah (kasamahan ng Propeta)  ng Propeta (saw) ang mga kagandahang-asal at mabuting pag-uugali na ito na siyang naging dahilan kung bakit nagkaroon sila ng pamayanan na may napakataas na antas ng kagandahang-asal at mabuting pag-uugali. Bago namatay ang Propeta (saw), ang Qur’an at ang Sunnah ay ang mga pinagmumulan ng pag-aaral ng wastong asal at pag-uugali na nagtutuwid sa mga puso ng mga Nanampalataya   at ito ang  nagbibigay –gabay sa kanila sa tamang landas.

Narito ang mga  halimbawa ng  pangunahing katangian ng nagpapahayag ng kabutihang-asal at mabuting pag-uugali  :

1.      Ihsan –   nangangahulugan ng ‘kawalang kamalian o ang pagsasagawa ng isang bagay upang maging ganap na mahusay’ o ‘kahusayan o kagalingan.’ Sa Islam, ay ang tungkulin ng isang Muslim na makamit ang ‘kawalang kamalian o ang pagsasagawa ng isang bagay upang maging ganap na mahusay’ o ‘kahusayan o kagalingan’, sa pagsamba, katulad ng pagsamba ng mga Muslim sa Allah na parang Kanyang nakikita sila, bagama’t hindi nila Siya nakikita.. Ang kagandahang asal at mabuting pag-uugali ay marapat sa ating pakikipag-ugnayan at pakikitungo sa ating kapwa na kanilang ikinaliligaya at ikinalulugod.

May ilang Eskolar sa Islam ang nagsabi na ang ‘Ihsan’ ay ang panloob na bahagi ng Islam samantalang ang ‘Shari’ah’ ay inilalarawan na ang panlabas na bahagi ng Islam. Ang ‘kawalang kamalian o ang pagsasagawa ng isang bagay upang maging ganap na mahusay’ tulad ng pagsamba, trabaho at ang mga pakikisalamuha sa lipunan at isang napahalagang katangian sa lahat ng organisasyon o samahan na minimithing makamit. Subali’t ang pagkamit nito ay hindi upang maging nakakahigit at hindi dahil sa paligsahan o upang talunin o magapi ang iba na madalas ginagawa upang makamit ang karangalan o papuri ng lipunan. Sa halip, ‘ang tagumpay ay ang pagiging pinakamahusay o mahigit sa kakayahan ng iba’ at ang ‘kawalang kamalian o ang pagsasagawa ng isang bagay upang maging ganap na mahusay’ ay ang mataas na antas ng iyong kagandahang-asal at kabutihang-loob o ang iyong mga gawaing naglalarawan sa iyong mga katangian.

Ang “Ihsan” ay ipinag-uutos sa lahat ng tao. Subali’t ginawa ng Qur’an na higit na karapat-dapat na mangunguna ang mga magulang, kamag-anak, kapitbahay at ang manlalakbay kaysa sa iba

2. Ang Pagpapatawad – Ang pagpapatawad ay para doon sa nagkasala sa pamamagitan ng pagpapasakit sa kalooban ng iba at pagkaraa’y humingi ng kapatawaran o kaya’y batid natin na ang taong ito ay may mabuting   adhikain mula sa kanyang ikinilos.

Ang isang maka-Diyos, ay  sumusunod sa kanyang pananampalataya, ay palaging nagpapatawad.  Ibinigay sa kanila ng Poong Lumikha ang Kanyang pagmamahal.  

Sila ay nagpapatawad sa mga taong nakasakit ng kanilang kalooban. Ito ay isang napakarangal na pag-uugali na bibihirang tao lamang ang may katangian.

Ang Islam at ang iba pang relihiyon ay nagpapahayag ng kapatawaran sapagkat ginagawa niyang ligtas ang lipunan sa poot at pagkasuklam. Kung kaya’t ang mga Muslim o Kristiyano ay nararapat na maging mabuti sa bawat isa kahit na saktan nila ang kanyang kalooban.

Ayon sa matandaan ko sa mga matatanda natin: “…suklian ng ngiti at kabutihang-asal ang mga nanakit sa inyong mga kalooban upang makamit ang malaking gantimpala mula sa Poong Lumikha”. 

Tama ito para sa akin,    kapag ang isang pagkakasala ay tinumbasan ng isa ring pagkakasala, magkakaroon ng pagkasuklam sa isa’t-isa, at ang mga puso ay mapuno ng poot. Subalit kapag ang pagkakasala ay ginantihan ng pagpapatawad at magagandang pananalita, magkagayo’y magsisisi ang taong nagkasala at babaguhin niya ang kanyang pag-uugali sa lalong madaling panahon.

Ngunit sa ganitong asal, nangangahulugan ba na walang makakaganti sa taong nakasakit sa kanya?

Hindi. Kung nais niya ay maaari siyang makaganti sa ganoon ding antas ng pagkakasala ngunit hindi na hihigit pa roon.

Ang Allah (swt) ay nagsabi sa Qur’an, na ang kahulugan ay isinaling-wika nang ganito:

“At kapag kayo’y nagparusa, parusahan sila kagaya ng pagkakapanakit sa inyo. Subalit kapag matiyaga ninyo itong tiniis, katotohanan, higit itong mainam para sa mga As-Sabirin (ang mga matitiyaga).” [Qur’an, 16:126]

3.      Katapatan – Ang isang Muslimo Kristiyano  ay dapat  palaging tapat sa iba. Ito ang itinuturo ng Islam at kristiyanismo, tama po Kasamang Leny?

Lenyrose: “yes Kaka  dapat na  maging matapat at magsabi ng katotohanan palagi ang isang Muslim o ang isang Kristiyano.

Ang katapatan ay isang katangian na nagpapatatag sa isang lipunan at nagbibigay tiwala sa mga tao. Ito ang nagpapanatag sa tao sa lahat ng kanyang pakikitungo nang hindi nangangamba na maapi o dili kaya’y malinlang. Ito ang dahilan kung bakit ipinag-utos ng Allah (swt) ang katapatan sa talatang ito, na ang kahulugan ay isinaling­ wika nang ganito:

“O kayong naniniwala! Matakot sa Allah, at sumama sa kanila na matapat (sa salita at gawa).” [Qur’an, 9:119]

 4. Pagsasabi ng katotohanan o di Pagsisinungalin.

Ang isang mabuting Muslim ay yaong nagsasabi palagi ng katotohanan kahit na ang patungkol sa kanyang sarili. Gayundin, nararapat iwasan ng isang tapat na Muslim ang mga pag-uugaling sumasalungat sa katotohanan o katapatan katulad ng pagsisinungaling, panlilinlang o panloloko sa anumang kaparaanan kapag nagbebenta o bumibili, pagtupad sa tungkulin o kusang-loob na gawain para sa ibang tao sa paaralan, sa mga tanggapan, sa mga anumang ugnayan maging sila man ay ating mga malapit na kaibigan, kapamilya o kaanak, asawa o mga anak, at higit dito ay ang pagsasabi ng kabutihan o katotohanan at katapatan sa mga taong nanakit sa inyong mga damdamin o mga taong umapi o luminlang sa inyo. Sa pagkakataong ito napapatunayan natin ang katangian ng wagas na kabutihang-asal o kaya’y pagtatatag sa kaibhan ng taong nagtataglay ng katangiang kabutihang-asal sa taong wala nito. Sapagka’t maging anuman ang natamong pang-aapi, pandaraya, pahirap o suliraning kanyang naranasan maging ito pa man ay sadyang dulot ng kanyang kapwa, ito ay hindi sapat na dahilan sa kanya upang tugunan ito ng kasamaan o gantihan sila datapwa’t nanatili siyang mapagpakumbaba, mapagparaya at patuloy sa katapatan at pagsunod sa kautusan ng Allah (saw) at kahit na mayroon siyang kakayahan o pagkakataon na salungatin ito.

Ang isang Muslim ay marapat na palagiang mag-ingat sa mga salitang kanyang bibigkasin sapagkat maaaring itong mabuti o masama. Katotohanan ang lahat ng sinasabi ng tao ay isusulat ng anghel sa kanan (mabuti) o ang anghel sa kaliwa (masama).

5.      Paghingi ng Kapahintulutan – Sa ating pagpasok sa isang pribadong lugar tulad sa bahay ng iba, takdang tungkulin para sa mga Muslim ang humingi ng kapahintulutan sa taong nakatira doon na pumasok sa kanyang lugar sa dahilang maaaring hindi niya nais makipagkita kaninuman o kaya’y hindi siya handa sa panahong iyon o sa anupamang kadahilanan. Kung kayat bago pumasok, nararapat na kumatok o kaya’y magsalita upang maipabatid na dumating ka. At kapag ikaw ay pinahihintulutan, pumasok ka. Subalit kapag sinabihan kang umalis na, sa gayo’y umalis nang walang sama ng loob sapagkat marahil ay wala sa kondisyon ang isang tao upang harapin ka sa pagkakataong ito.

May nakasulat sa Quran ng ganito ang pagkakasalin:

“O kayong naniniwala! Huwag pumasok sa mga bahay na hindi inyo hanggang sa ikaw ay nakahingi ng kapahintulutan at nabati ang mga naroroon. Higit na mainam iyan para sa inyo upang makaalalakayo. At kapag wala kayong nadatnan doon, manapa’y huwag pa ring pumasok hanggang ang kapahintulutan ay naibigay na. At kapag napakiusapan kayong bumalik na lamang, bumalik na lamang sapagkat ito’y higit na dalisay para sa inyo, at ang Allah ang Lubos na Nakababatid ng inyong ginagawa.” [Qur’an, 24:27-28]

Sa ating pagtatapos, hinihikayat ang bawat Muslim at Kristiyano na sundin ang mga tuntuning ito para makamit ang lubos na kaganapan sa ating asal at pag-uugali.

Ito po ang inyong Kaka Alih.. sukran ..