Basura Mo Basura Ko!

(July 25, 2011,  Lunes- Script na sinulat ni Alih Anso para sa programang “Buhay –buhay sa DXUP” (7:00-8:00 A.M) sa segment na “Nakaka”. Host –Nancy Lawan)

Host/Nancy: “Kumusta na ang pangangalaga ng basura sa ating bayan?   Tanong ng isang texter.  Muling nating gigisingin ang natutulog ninyong katawang lupa, sabi pa ni Ai Ai Delas Alas, (LAUGHING) Basura mo ay basura ko na rin ang ibabahagi ni Kaka Ali sa ating segment na nakaka..

 (PLAY NAKAKA- INTRO)

Host/Nancy:  Good morning Kaka. Kinukumusta nila,  ang pangangalaga ng basura sa ting bayan, may update ba kayon diyan Kaka?

Kaka Ali:  Good morning Nancy.  I am Fine.  (LAUGHING). No problem because the problem is the problem. (LAUGHING).  Ganito ko sasagutin ang mga tanong nila, paalaala ang sa atin. Kong tulog ang isang tao, dapat gisingin, kong inaantok dapat painumin mo ng kapeng barako. (LAUGHING).

Matatandaan na dalawang taon ang lumipas   mula ng ilunsad ng LGU   Upi ang batas tungkol sa pangangalaga ng basura o yaong tinatawag na Upi Municipal ordinance # 3  o “A Comprehensive Ecological Solid Waste Management Ordinance of the Municipality of Upi as Amended”, nitong  mga panahon ay tila di na gaanong napag-uusapan ang tungkol sa basura, kaya tama ang texter natin? Dagdag pa ng texter pati na rin ang pagpapatupad ay tila lumalamig na rin.

Kaibigan sang-ayon ako sa sinabi mo, tulad din daw yan sa mag-asawa pag mataghal na ang pagsasama medyo lumalamig ang kanilang mainit na pagmamahalan. (LAUGHING). Natural lang naman dawn a lahat ng  mainit lalamig din pag matagal na.. (LAUGHING).

OK Nancy,  medyo pormalan natin ng sagot, heto narin ang rerply sa text mo kaibigan, sa mga panahon na ito ay may mga gawain tayong  di maiwasan o talaga bang di maiwasan? O ayaw lang talaga natin?   Tulad  ng pagkain sa mga fastfood.

Ang fastfood  ang mga kainan o restaurant  na pwede kang omorder ng madalian. Ang mga kainan na ito ay   gumagamit ng styro, at ang material na ito ay yari  material na hindi basta-basta nabubulok, daan o libong  taon bago ito mabulok, dahil gawa ito sa material na   plastic.

 Alam mo Nancy, kapag ako ay nakasakay sa isang sasakyan   at may batang biglang nagtatapon sa bintana ng balat ng kendi, hindi ako nagtataka, subalit kapag matanda ang nagtapon ng basura, halimbawa ay opos ng sigarilyo tumataas ang kilay ko, na ang pagkagulat ay nasusundan ng palihim na pagtingin at  naibubulong ko sa sarili na: “Walang Disiplina” (LAUGHING)

“Aywan ko ba kong bakit ang  mga Pinoy?”

Ang turing nating mga Pinoy sa ating kapaligiran ay isang malaking basurahan. Tapon doon, tapon dito, ng basura. Mabuti kung mga dahon at papel lang ang itinatapon natin, eh kadalasa’y mga plastik at iba pang bagay na di basta-basta nabubulok.

“Papaano kasi Kaka walang basurahan na mapagtapunan ng basura” sagot ng isang pilosopong kaibigan.

Sabagay kahit ako napapansin ko na halos wala  na ring mga basurahan na nakadisplay sa mga tindahan. Kong mayron  man ay naghahalo na ang nabubulok at di nabubulok.

Heto pa Nancy, tila lalong  malupit ang pagtrato natin sa likas na yamang-tubig.  (LAUGHING). Hindi ako nagbibiro, my friend, just look and listen. (LAUGHING).

 Tumingin ka ating mga ilog kong may ilog pa (LAUGHING)  lalo na sa alinmang ilog–sa   mga Siyudad o city ng ating bansa, pati na rin  sa mga probinsya–at ang  makikita mo ay  nagtabakan na mga basura mula sa mga tao, pati na rin sa hayop, nagtambakan sa   sa pampang ng mga ilog. Halimbawa ng tinutukoy natin ay sa Maynila, talagang   malala ang basura sa ilog.  Ang Ilog Pasig na dati rati ay napakalinaw at malalim na ilog ngayon ay tila … never mind, alam na ninyo..

(LAUGHING).

Subalit Kapatid na nanakikinig, hindi lamang ang banta ng basura o polusyon ang panganib na kinakaharap ng ating bansa o ng buong planeta natin. Mayroon pang mas malalaking suliranin na napipintong kaharapin natin kapag hindi tayo nagbago ng kaugalian. Halimbawa, gaya ng pagkakalbo ng mga kagubatan at pagbabago ng klima  o yaong tinatawag nilang mga siyentipiko na climate change.

Ngunit para sa ating mga nakatira sa maliit at papaunlad na bansa, tulad ng Pilipinas, mahalaga ang ambag o tulong  ng bawat mamamayan, ng bawat Pilipino at Bangsamoro. Kinakailangan ang sama-samang  sa pagharap kahit sa simpleng problema, tulad ng   basura.

At alam ba ninyo na ang malaking bahagi ng ambag o magagawa   ay manggagaling sa ating mga kabataan? Bakit?

Ang mga kabataan kasi ang higit na nakakarami, ang kabataan ang madaling turuan, di tulad ng matanda na makunat turuan.. (LAUGHING) 

Sa ngayon ay kasalukuyang hinuhubog o tinuturuan ang mga kabataan sa ating mga paaralan ng mga magagandang manners and etiquettes or what we call good manners and right conduct.

Maam, Sir, bakit hindi natin isama sa ating mga pagbibigay ng mga moral values sa mga kabataan, o sa mga pupil ng mga paaralan ang tamang pangangalaga sa basura.  Pwede nating gamitin ang ating batas sa basura, ang Upi Municipal ordinance # 3  o “A Comprehensive Ecological Solid Waste Management Ordinance of the Municipality of Upi as Amended”. O dili naman kaya ay makipag-ugnayan tayo sa MENRO na si Glory Sentillo.

Ako ay Naniniwala  Kaibigan na  ang   napakasimple ngunit mahalagang magagawa nating lahatg ay ang tamang pagtatapon ng basura, at    dapat maitanim sa isipan ng bawat kabataan natin. Kinakailangang gawin itong bahagi ng kanyang araw-araw na buhay–ng kanyang sistema–gaya ng paghinga at pagkain o paglalaro at pagdarasal.

“Kaka Ali, tila malabo nang maturuan ang maraming mga nakatatanda.” Text sa ating  programa. (LAUGHING). Ito rin ang pangungutyang sabi ng isang kabataan sa akin, minsan pag-usapan ko ito sa isang umpukan ng mga tinedyer.

Tama ka Ting malabo nang maturuan ang  mga nakatatanda, papaano kasi  para sa kanila,   ang buong paligid ay isang malaking basurahan.

Pero Ting may pag-asa pa, lalo na sa inyo na mga kabataan. Noong maliit pa ako, paulit-ulit na ipinaalaala ng aking mga guro at pamilya ang tamang pagtatapon ng basura.  Bakit di pa pwedeng i-replay ?

Kung ituturo natin sa ating mga nakababatang kapatid, pinsan, kalaro, estudyante, at iba pang mga bata ang ganitong pananaw, malaki ang tsansang ito’y seryosong sundin ng mga kabataan.   

Sa huli ay gusto kong ipaalaala sa mga Kapatid na nanampalataya sa Islam na sinabi ni Propeta Muhammad (SAW) na ang kalinisan ay bahagi ng pananampaltaya.

Sukran, Wassallam.

(PLAY-EXTRO-NAKAKA)