Tamang Pag-gamit ng Celpon

 (July 26, 2011,  Martes- Script na sinulat ni Alih Anso para sa programang “Buhay –buhay sa DXUP” (7:00-8:00 A.M) sa segment na “Nakaka”. Host –Nancy Lawan)

Host/Nancy: “ Ang mobile phone o  celpon ay bagong imbensyon na gadget na halos na  yata ng mga mamamayang Pilipino ay mayroon nito, of course sa bayan ng Upi ay hindi tayo pahuhuli, kahit second hand celpon ay bumibili ang, alam ba ninyo na na posibleng magdulot ng kanser sa utak ang madalas na paggamit ng cell phone?   Tamang paggamit ng cell phone ang  ibabahagi ngayon umaga ni Kaka Ali sa ating segment na nakaka..

 (PLAY NAKAKA- INTRO)

Host/Nancy:  Good morning Kaka.  Ilan ba ang mobile phone o celpon mo?

Kaka Ali:  Good morning Nancy.  I am Fine.  Ilan ba ang mobile phone o celpon ko? Tatlo lang kasi kulang tayo ng budget. (LAUGHING)

Host/Nancy:  Ano tatlo? Bakit namn tatlo-tatlo ang celpon  mo pa Kaka?

Kaka Ali:  Hindi naman sa pagmamalaki Nancy,  kong bakit tatlo ang aking gamit na mobile phone, ang isa ay regular phone na kong saan ang number nito ay binigay natin  sa publiko o mga  kaibigan  at kakilala, ang isa naman  ay camera, recorder at ang number ay ibang network dahil kong minsan ay mahihirapan ang  pagtawag ng mga contact dahil ibang network provider sila at naka-avail sila ng mga promo, at ang pangatlo naman na mbile phone  ay sa mga coverage natin sa DXUP FM at back-up na rin  kapag naglobat bigla ang isa pang celpon.  

Host/Nancy:  Sana ganyan ako  Kaka,  kasi kailangan talaga ng media ang bagong gamit na  ito, pero Kaka papaano ang tamang pag-gamit nitong celpon na hiondi mamimiligro  an gating  kalusugan?

Kaka Ali:   Ok Nancy muli tayong sasangguni kay Dr Willie Ong , may isinulat si Doc na  may pamagat na Tamang paggamit ng cell phone, ganito ang nakalahad:

“Kamakailan, nagsabi ang World Health Organization (WHO) na posibleng magdulot ng kanser sa utak ang madalas na paggamit ng cell phone. Ngunit hindi pa ito 100% kumpirmado. Ganunpaman, walang masama kung tayo ay mag-iingat sa paggamit ng cell phone.

Ayon sa isang pagsusuri (Interphone Study), ang matagalang paggamit ng cell phone ay posibleng makapagdulot ng brain tumor (bukol sa utak). Sa mga taong gumamit ng cell phone ng lampas 10 taon, mas marami ang nagkakaroon ng brain tumor (kanser sa utak) sa lugar na madalas pinaggagamitan ng cell phone. Mayroong kasing signal o radiofrequency radiation ang mga cell phones.

Katulad ng mga medical test na MRI o CT Scan, ma­taas ito sa radiation at puwedeng makapagdulot ng kanser. Mas mababa naman ang radiation ng cell phone. Kaya lang, madalas natin itong ginagamit at malapit pa masyado sa ating utak.

Para makapag-ingat tayo, heto ang mga payo ni Dr. David Servan-Schreiber, isang dating director ng Center of Integrative Medicine sa University of Pittsburgh:

1) Huwag pagamitin ng cell phone ang mga batang 12 edad pababa. Mas sensitibo ang utak ng mga bata kaysa matanda. (Kaya ang batang nasa elementarya ay di dapat pagamitn ng celpon)

2) Ilagay sa speaker-phone mode ang iyong cell phone o gumamit na lang ng ear phone. Ito’y para mailayo sa katawan natin ang cell phone. ,(Tama ka Dok, kong hindi  maiiwasan ang pagtawag maaring i-loud speaker ang celpon para mapalayo sa inyong  ulo ang unit, ang problema lang daw dito maririnig ni Mrs ang kausap ni Pare-LAUGHING)

3) Huwag lumapit sa isang taong gumagamit ng cell phone. (hindi Radiation kong bakit hindi  ka dapat lumapit “unethical” hindi  magandang kaugalian ang nakikinig sa  usapan ng may usapan lalo na sa celpon  o selepono)

4) Huwag matulog na kasama ang cell phone. (Ang dapat kasama MO KASI EH, sa  pagtulog ay ang Mrs mo  Pare hindi ang celpon-LAUGHING)  Huwag ila­gay sa ilalim ng unan. Huwag din itong palaging dalhin sa bulsa. Kahit naka-standby mode, may radiation pa rin iyan.

5) Kung kailangan mong dalhin ang cell phone, iharap ang keypad sa iyong katawan. Mas mataas kasi ang radiation sa likod ng phone dahil sa antenna device.

6) Limitahan sa 3-5 mi­nuto lang ang pag-uusap sa cell phone. (Nakupo, papaano na ang mga naka-unlimited call..LAUGHING)  Gumamit na lang ng landline. Ang cordless o wireless phone ay may radiation din.

7) Mag-text na lang para mas malayo ang cell phone sa utak natin.

8) Ilipat-lipat ang pagga­mit sa cell phone. Minsan sa ka­nang tainga,  minsan sa kaliwa.

9) Huwag mag-cell phone kung mahina ang signal, tulad ng kung kayo ay nasa sasakyan. Ito’y dahil kusang pinapa-lakas ng cell phone ang radiation niya para hindi mawala ang signal.

10) Pumili ng cell phone model na mababa ang SAR (specific absorption rate). I-check ito sa internet. Ito ang sukat ng magnetic field ng cell phone na ma-a-absorb ng ating katawan.  “ (ayon sa source natin 2 w/kg maximum, halimbawa na SAR ng celpon ang Nokia 6303 mo Nancy aymay SAR na: .82, ang N1100 ay .61)

Sana may napulot kayong karunugngan sa ating ibinahagi, dahil ang malusog na  mamamayan ay  katambal ng maunlad na sambayanan.

Sukran, Wassallam.

(PLAY-EXTRO-NAKAKA)