DXUP FM 105.5 MHz "Upi for Peace" A Community Radio, based in Barangay Nuro, Municipality of Upi, Maguindanao, in Autonomous Region Muslim Mindanao, Philippine Island. DXUP FM broadcasts on frequency 105.5 MHz and can be heard over Upi and South Upi, and nearby municipality in Maguindanao province, part of Lanao del Sur, & Norte, Zamboanga, Sultan Kudarat and Cotabato province. DXUP FM maintain and operated by Community Media Education Council (CMEC).
QUEZON CITY (MindaNews/10 Sep) — The government has not only set aside the initialed but unsigned final draft of the Government of the Republic of the Philippines (GRP)-Moro Islamic Liberation Front (MILF) Memorandum of Agreement on Ancestral Domain (MOA-AD); it has also dissolved the GRP Peace Panel which negotiated the MOA. The way things work in this country, this can only mean that they (the panel) must have done something good. I therefore wish to give them some tribute.
In the Harvard Negotiation Project’s now classic book Getting to Yes: Negotiating an Agreement Without Giving In by Roger Fisher and William Ury, the first of four main points of method here is to “Separate the People from the Problem” One of the notes under this is that “Negotiators are people first.” In negotiations, one is dealing not with abstract representatives of the “other side” but with human beings. They have emotions, deeply held values, and different backgrounds and viewpoints. That’s why one basic rule in negotiations is “Be hard on issues but be soft with people.” And who are these people whom many in the Filipino Christian mainstream are being so hard with now?
The GRP Peace Panel Chairman was retired GEN. RODOLFO C. GARCIA from San Jose Del Monte, Bulacan. When he retired from the Armed Forces of the Philippines (AFP) in 2004, he was Vice Chief of Staff. His military service in Mindanao dates back to 1970, after graduating from the Philippine Military Academy (PMA). He was a Platoon Leader and later Executive Officer in the 26th Infantry Battalion, Philippine Army (PA), covering Lanao del Norte, North Cotabato and Zamboanga del Sur. He rose to become the Commander of the 6th Infantry Division, PA in Central Mindanao in 1999. His transition from man of war to man of peace was made in 2003 when, while still AFP Vice Chief of Staff, he concurrently become Chairman of the GRP ceasefire committee for the peace process with the MILF. After the military retirement, he joined the Office of the Presidential Adviser of the Peace Process (OPAPP) as an Undersecretary, was appointed a member of the GRP Peace Panel and later became its Vice-Chairman. He took over as Chairman only in July 2007 after the stint of Sec. Silvestre C. Afable, Jr. who oversaw most of the ancestral domain negotiations up to June 2007.
The GRP Peace Panel Vice-Chairman was PROF. RUDY B. RODIL from Upi, Maguindanao and long-time resident of Iligan City. He is a Mindanao historian, author of several books on Mindanao, and a long-time now retired history professor at the Mindanao State University (MSU)-Iligan Institute of Technology (IIT). He is currently pursuing a Ph.D. in Philippine Studies at the University of the Philippines (UP) with a dissertation on ancestral domain, one of his lifelong fields of expertise. His active involvement in the government’s peace efforts started in 1988 as a Commissioner in the Regional Consultative Commission for drafting an Organic Act for the Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM). He then became a member of the GRP Peace Panel for the third and final round of negotiations with the Moro National Liberation Front (MNLF) from 1992 to 1996. He was a special consultant to the GRP Peace Panel for talks with the MILF from 2001, becoming a panel member in 2004.
A third member of the GRP Peace Panel was SEC. NASSER C. PANGANDAMAN, a Maranao from Marawi City. He is the incumbent Secretary of the Department of Agrarian Reform (DAR) since 2005. His stint in public service started in 1993 as Chairman of the ARMM 2000 Technical Committee. His involvement with the GRP-MILF peace talks started in 2004 when he was designated to the GRP Technical Working Group (TWG) on Ancestral Domain in his capacity as DAR Undersecretary for Mindanao Affairs and Indigenous Peoples. He later headed the TWG team dealing with the Territory Strand of Ancestral Domain. He became a panel member only in September 2007. He has a Bachelor of Laws degree from the Colegio de San Jose Recoletos (CSJR) in Cebu City.
A fourth member of the GRP Peace Panel was MS. SYLVIA OKINLAY-PARAGUYA, a Higaonon from Impasugong, Bukidnon. She is the Executive Director of the Mindanao Alliance of Self-Help Societies-Southern Philippines Educational Cooperative Center (MASS-SPEC) based in Cagayan de Oro City since 2000. She is also Chairperson of the Mindanao Coalition of Development NGO Networks (MINCODE), Commissioner-at-Large and Vice-Chair for Peace and Multi-Culturalism of the Mindanao Commission on Women, and Co-Chair of the Economic Development Committee of the Regional Development Council (RDC) of Region X. She is a Chemical Engineer by profession, graduating as National State Scholar and College Valedictorian at the Xavier University in Cagayan de Oro City in 1984. She also has a Master of Business Management degree from the Asian Institute of Management (AIM) as an AIM Scholar in 1990.
A fifth and alternate member of the GRP Peace Panel was ATTY. LEAH TANODRA-ARMAMENTO from Sibalum, Antique. She is presently the Assistant Chief State Prosecutor at the Department of Justice (DOJ) since 2003. Her legal career started with the Office of the Solicitor General (OSG) as a Trial Attorney in 1986. She then moved to the DOJ as a State Prosecutor in 1991. She was designated head of the GRP TWG on Ancestral Domain and, in such capacity, was appointed as an alternate member of the panel only in July 2007. She graduated Bachelor of Laws Second Honors at the Ateneo de Manila University (AdeMU) in 1985. She is connected by affinity to Mindanao through her husband and in-laws from Cotabato City.
The first thing that has to be said about these people in the recently dissolved GRP Peace Panel is that it would have been completely out of character for them to commit any “grave abuse of discretion” in their negotiations with the MILF. They just are not the type. Thus, Cotabato Archbishop Orlando B. Quevedo, OMI, had been able to say: “At present, I give the MOA-AD and the two peace panels the benefit of the doubt. They have worked at the agreement for years, painstakingly hammering out every word and every phrase, every concept and its implications. I know that they have the interests of their respective constituencies always in mind.”
Secondly, their credentials speak for themselves in terms of competence and loyalty. How can anyone doubt the loyalty of Gen. Garcia who did his part in “defending every inch of Philippine territory,” particularly from Moro rebels in Mindanao? How can anyone doubt the competence of Prof. Rodil when it comes to Mindanao history, the Moro Problem, the peace processes with the MNLF and MILF, ancestral domain, and the Lumads? He was practically the institutional memory between the successive peace negotiations with the MNLF and then with the MILF.
Atty. Armamento is actually only one of several good Ateneo lawyers, all students of their constitutionalist guru Fr. Joaquin G. Bernas, S.J., who grappled with the legalities and constitutionalities of the ancestral domain negotiations. And Bernas himself has lent his constitutionalist expertise to this peace effort. An interesting sidelight to all these are some prominent UP lawyers tending to be on the other side of the MOA debate. (But let’s not forget the provincial or promdi lawyers on both sides.)
Thirdly, all – yes, all — of the panel members have a connection to Mindanao, even Bulaqueño Gen. Garcia who had a long military stint in Mindanao, and Antiqueña Atty. Armamento who still visits her in-laws in Cotabato City. As for those Mindanao natives in the panel, there was a nice tri-people mix: Prof. Rodil who is of Christian settler family background, Sec. Pangandaman who is a Moro, and Ms. Paraguya who is a Lumad. She also represents NGOs and women. And still on the matter of mix or balance, there was good enoughgender balance of three men and two women (at least better than the MILF’s all-men panel).
I think it will be hard to find another good panel like this. We said earlier that negotiators are people first, human beings with families too. In the end, for them, as for any of us I suppose, the most important appraisal is that which comes from one’s loved ones, like one’s own children who will ask you in the future what you did for their peace when you had the historical chance to do something. Take Prof. Rodil. He has been declared persona non grata by the City Council of Iligan where he lives. But his grown-up daughter Amillah writes, with much maturity:
“As of yesterday [Sept. 3], GMA has officially dissolved the government panel for peace talks with the MILF. (Disclosure to those who don’t know: my dad was part of the panel). I feel sad because I know how the panel has been working hard to achieve a deal. They were aiming to sign a final peace agreement by 2010. The controversial (and I think, misunderstood) Memorandum of Agreement on Ancestral Domain was part of the deal, and now it has also been scrapped along with the panel.”
“Attributing the breakdown of the talks to the Memorandum of Agreement itself is not fair. It was an attempt at a solution, and not (as some people think) something that GMA just thought of to extend her term. It was the result of years of negotiation. I believe what contributed to the breakdown of the talks was the series of knee-jerk chain reactions of the people involved.”
“For the good of all involved, I hope the ceasefire holds, and negotiations resume at some point. But the work to be done is not just with the negotiators. We should all be involved in creating a culture of peace, and it can be as simple as breathing deeply and thinking things through before opening your mouth, marching in the streets, attacking people, or ditching years of work down the drain.”
One big group of Mindanao civil society peace advocates, the Mindanao Peoples Caucus (MPC), through its Chair Prof. Octavio A. Dinampo (remember him who was kidnapped with Ces Oreña-Drilon), for their part, sent out this text message: “All said and done, we still salute the courage and sincerity of Sec. Garcia and Sec. Esperon in pushing hard not only peace but the very Moro right to self-determination… we’ll remember that.” And then to Sec. Garcia: “We protest vehemently the insinuation of your mishandling the peace process. Forgive them for they know not what they are doing. And be assured of our solidarity with you and Sec. Esperon.”
Finally, what about the “adversary,” the MILF Peace Panel, what does it have to say about its dissolved GRP counterpart? Sometimes, the ultimate compliment comes from the adversary. MILF Peace Panel Chairman Mohagher Iqbal formally wrote Sec. Garcia: “We were saddened by the news that the GRP Peace Panel has been dissolved effective September 3, 2008. We felt that, indeed, the peace process has lost people whom we personally know are competent, trustworthy and sincere in addressing the long struggle of the Bangsamoro people…” Iqbal went on to say:
“We will always treasure the fruits of our hard work, sleepless nights and sometimes our constructive disagreements to thread together the two very far ends (very far when we started) of issues, particularly ancestral domain… This was not the end of the long journey to peace in Mindanao, but it initially showcased how far sovereignty and right to self-determination can harmonize and accommodate each other…”
“On behalf of the MILF Peace Negotiating Panel, we bid farewell to our worthy partners in peace, as my honorable counterpart puts it. Let me thank the good Secretary Rodolfo Garcia, Prof. Rudy Rodil, Atty. Leah Armamento, Atty. Sedfrey Candelaria, Sec. Nasser Pangandaman, and the energetic head of your secretariat, Director Ryan Mark Sullivan. We will never forget you and your wonderful team and we hope that in some future time and occasion we meet and cross paths for the sake of peace and humanity.”
Right now, it is the GRP and MILF themselves which should meet and cross paths for the sake of peace and humanity.
[Soliman M. Santos, Jr. is a Bicolano human rights lawyer, peace advocate, legal scholar; A.B. History cum laude (UP), LL.B. (UNC), LL.M. (Melb); author of The Moro Islamic Challenge: Constitutional Rethinking for the Mindanao Peace Process (UP Press, 2001), Peace Advocate (DLSU Press, 2002), Dynamics and Directions of the GRP-MILF Peace Negotiations (Alternate Forum for Research in Mindanao, 2005), and Peace Zones in the Philippines (Gaston Z. Ortigas Peace Institute, 2005); and co-author of Philippine Human Development Report 2005: Peace, Human Security and Human Development in the Philippines (Human Development Network, 2005). You can reach him at gavroche23@gmail.com.This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it ]
PIKIT, North Cotabato (MindaNews/10 September) — In a recent article I wrote which was roughly titled “A New Perspective on the Mindanao Problem Based on Some Historical and Current Realities”, I tried to surmise some lessons and current insights based on the experience with the peace process as it has been. They may be worth mentioning here:
Lessons
- there is no one-shot formula to peace but any peaceful means is worth trying;
- any attempt to build peace will not succeed unless we build a critical mass of supportive peace constituency;
- people outside of the direct parties in the conflict should be given the chance to participate because the concern for peace is not confined to the direct parties just as the effect of conflict is;
- peace is not merely the absence of armed confrontation but it is social justice in all its form; and
- the ultimate goal of any peace effort is “personal cleansing”, that is, freeing one’s mind and heart from homegrown hatred, polarity, and giving dignity to every human being.
Current Insights
One of the strategic approaches to the Mindanao problem is the need to balance national sovereignty and Bangsamoro aspirations for self-determination. As always, the balancing act is not easy because it boils down to the issue of whether or not the Constitution shall be considered as one of the frameworks of the negotiation. A more creative approach is needed to achieve a perfect balance between the Constitution being a fundamental law and self-determination being an inherent right recognized by international law. As to how, only the direct parties are in the best position to determine in a negotiation. Then, consultation with the broad base of the population can take place after a draft is finalized not while it is being negotiated as most people would assert.
It is always possible to explore extra-constitutional means of settling the issue, according to Prof. Randy David, and try to craft out solutions “outside the box”. But how do we look at “agreements” reached out of the bounds of what is allowable under the Constitution? Is it not simply unconstitutional? Or, an out-of-constitution settlement can be allowed for as long as they are generally in the best interest of both parties? It would seem that the bottom-line here is coming out with a clear definition and understanding of the nature of the “agreement” that may be crafted between the GRP and the MILF. If it is a local agreement, ipso facto it is subordinate to the Constitution. If it assumes the nature and character of an international agreement then it can stand outside the sphere of the Philippine Constitution.
There is a need to revolutionize our understanding of the term “sovereignty” as it applies to territorial integrity of a given state and as it is used to connote power and authority. In this sense, Mastura emphasized the traditional Moro statehood “earned sovereignty” is already encapsulated by the Republic in its present form and structure as an autonomous entity presently in existence before the family of nations. Those who speak for the Philippines configure their constituencies into a political community which has beclouded a number of contested constitutional issues in the GRP-MILF negotiation.
The MOA on Ancestral Domain, though unsigned, should be seen as a faithful and earnest attempt to provide a leeway to provide balance between the zealously guarded issues of constitutionalism and sovereignty vis-a-vis self-determination and freedom. The MOA-AD may no longer become operational but it is to be appreciated as a document that embodies hard-earned consensus that somehow manifested that it is possible for some Filipinos and Moros to come to terms even under the most difficult circumstances.
Given a rejected MOA on Ancestral Domain, and maybe eventually a failed negotiation, “the only option available for the Bangsamoro, in lieu of armed struggle, is to revert to the original goal of independence and mount a campaign for decolonization under the auspices of the United Nations and the International Court of Justice” (Atty. Buat). This is, logically, the next best thing. In most bilateral negotiations powerful mediators are necessary requisites to peaceful settlements in almost all sovereignty-based conflicts. From my view, the GRP’s respect for Malaysia as mediator and facilitator in the peace talks is diminished. At the very least, it has doubted Malaysia’s resolve to stay neutral in the negotiation — a suspicion which could have possibly sprung out from the fact that Malaysia is a country being led by Muslims and one of the parties in the talks is Bangsamoro Muslim. While there were open statements on this one, no evidence, however, was cited.
The remaining years of the Arroyo administration (one year and nine months) may still be useful to a certain extent if it can somehow maintain the ceasefire, enhance rehabilitation and development works, and pursue consultation and dialogue, information and education, and building of a constituency supportive to the peace process. It may no longer appear to be a credible negotiator in the eyes of the MILF, after it has reneged on its obligation to sign the MOA-AD, but it can enhance or even just preserve the fundamentals necessary for the next round of talks which may still be possible in the next administration.
To sum it up, the Mindanao problem has taken new dimensions. The issues and controversies involved had become as ticklish as the attitude of people who were supposed to have expressed resolve to do something about it and to bring the peace process towards an acceptable compromise. Slowly but surely, the peace process may be headed towards a kind of reality in Physics: “When an irresistible force meets and immovable object something has to give up”. We can only pray that it is not people’s precious lives and hard-earned properties that should be given up.
Now, it is high time to ponder on how a new peace talk between the GRP and the MILF may proceed. Whether that is going to take place in this administration (of Gloria Macapagal-Arroyo) or in the next is immaterial. The fundamental requirements are the same and only the frameworks and talking points may adapt new patterns and form considering the lessons and realities of past and recent experience with (or of) the peace process.
The fundamental realities stay the same as in:
It is inherently necessary that the peace process and the peace negotiation must continue. No civilized society in its right mind can allow a climate of un-peace and its dire consequences to continue to flourish indefinitely;
It is compelling for both parties (GRP & MILF) to come to terms sooner or later, otherwise, they suffer the consequences of the impatience, ire and loss of faith of their respective populace and constituents in the long run; and
Both parties have suffered enough. While “negotiation fatigue” is likely for either side or both, especially given what I call the “lullaby strategy” of the GRP in dilly-dallying the peace process, the drive to succeed should not be absent from both sides.
The latest fiasco in the peace talks was clearly the offshoot of the following circumstances:
The GRP’s lack of transparency on its part;
As a consequence thereof, some politicians (Piñol, Lobregat, Roxas, Drilon) reacted by questioning the MOA on Ancestral Domain before the Supreme Court. The Piñol-Lobregat petition was simply a mandamus-like relief to require the parties to make available copies of the MOA-AD. It was then logical that the Supreme Court had to restrain the signing of the MOA-AD to give time for people, or just the petitioners, to study the contents of said document. After said petition is served, the TRO may be lifted in due time and the MOA-AD may still be signed thereafter. What really complicated the matter was the Roxas-Drilon intervention asking the Supreme Court, not only to restrain the signing but also to rule on the MOA’s constitutionality. And this has prolonged the “legal due process”;
The non-signing of the MOA prompted two “uncontrolled” commanders of the MILF (Kato and Bravo) to stage attacks in North Cotabato and Lanao del Norte which also triggered similar actions, presumably by the MILF also, in Sarangani;
Consequently, these “atrocities” were exhaustively used as excuse by the GRP to further justify its position of not signing the MOA “at gunpoint”. Now, criminal cases were filed against Kato, Bravo et al and the rest is a matter of “police action”. To concretize its position of not signing the MOA-AD, the Arroyo administration came out with the DDR (demilitarization, demobilization, reintegration) as added frameworks in the negotiation. “The DDR is more of a war strategy than a peace framework”, according to one respected personality in the peace process. As if this was not enough, the Arroyo administration announced the dismantling of the GRP negotiating panel to signal its complete abandonment of the peace talks;
The unspoken reality, however, was that the GRP may have realized that its panel was outsmarted by the MILF panel when they saw a somewhat “lopsided” agreement from its point of view. But that was at no fault of the MILF. If the MILF panel was the better negotiator as compared to the GRP panel, that was no reason for the GRP to blame the product. After all, in all probabilities the GRP must have carefully selected the members of its panel.
Given the fundamental realities, how then must the peace talks proceed if and when resumed in the future? Fr. Mercado says: “After an adequate period of dispassionate, informed and intelligent discussion of the concepts and issues by all concerned, after some sanity is restored, the time should come when the parties can viably continue the peace negotiations, presumably from where they left off”.
There are hitches that should be surmounted before the peace talks can resume. If the “talks” resume in the time of the Arroyo administration, the DDR is the first issue to be resolved. If it resumes in the next administration, it will depend on whether or not the new administration adapts or drops some of the frameworks and policies put forward by the Arroyo administration.
The Arroyo administration has learned a painful lesson from the botched Memorandum of Agreement on Ancestral Domain and hope that it, or the government in general, will be better prepared for new talks in the future.
How a new peace talk may proceed…
First, what is needed is a clear, written instruction from the President to the government panel on what it can negotiate with the MILF and what it can sign. At the recent Supreme Court hearing on petitions against the proposed memorandum, Solicitor General Agnes Devanadera said the government panel had authority only to negotiate, not to sign. Fresh instructions for a prospective new panel should spell out clearly the extent of its mandate.
Second, the new panel should be headed by a diplomat who is experienced in international negotiations, not by a retired general who may bring his military mindset to the negotiating table. True, Gen. Manuel Yan was a military general who headed the panel that negotiated with the MNLF, but he was an experienced diplomat before he was appointed to the position. A diplomat is trained to bargain hard, but do it in a tactful manner.
Third, the negotiators have to be backed by a strong panel of experts in constitutional and international law. Had the just disbanded GRP panel been backed by experts in constitutional and international law, it should have taken a more proactive position in defending the MOA rather than silenced by attacks from the media and some politicians.
Fourth, public hearings should be conducted on the main points of the proposed agreement, principally in Mindanao and in key cities of the country. All the stakeholders should be invited to these hearings so that the negotiating panel can hear various views and obtain various perspectives. In the case of the botched MOA-AD, it appears that no public hearings were conducted, and the first time most people, including high-ranking government officials, heard about the proposed agreement was only a few days before it was scheduled to be signed.
Fifth, an extensive and continuing public information campaign has to be conducted on the proposed agreement to keep the people updated on the progress of the negotiations. In the case of the collapsed MOA, it appears that the administration was determined to keep the agreement secret and concealed from the people. Even senators and congressmen didn’t know about the contents of the memorandum, and were furnished copies only after there was a hue and cry in the media and public forums.
Sixth, the government should define the timing of public consultations to allow open, impassionate and intelligent discussions to take place. It is to be admitted that the publics and media cannot intervene at the sensitive formation stage of the issues. Atty. Michael O. Mastura, senior member of the MILF panel, emphasized that “healthy environment for serious debate (should not be) drowned out by the intrusion of the mass media into the negotiating process (which only) encourages the politics of fear at the Metro Manila capital..”
Finally, the GRP panel should act like the MILF panel. The former is more arbitrary as compared to the latter. The problem with the President is sometimes she equates trust and respect with accommodation. Thus, she makes appointments more on the basis of political accommodation even if she has little of the trust and respect on the appointee. This was quite clear in the case of General Garcia and, more recently, Luis ‘Chavit’ Singson.
We hope the President, if not, the next Administration will do it in more absolute terms next time. We hope the government panel will get it right and do it right next time. (MindaViews is the opinion section of MindaNews. The author is a freelance writer, social researcher and professor in the graduate studies. He holds a doctorate degree in rural development. He has been involved in peace advocacy efforts since early 1980s. Presently, he serves as Executive Assistant to the Mayor of Pikit, North Cotabato and Adviser to a group of local peace advocates based in the same town.)
BUTILEN, Datu Piang, Maguindanao (MindaNews/13 September) –Vilma Mandi brokedown in tears as soon as she entered Lorenzo Hall of Estosan Garden Hotel in Cotabato City Friday morning and saw on the projector screen the enlarged, gruesome photographs of her slain children – eldest daughter Aida, 18, who was expecting her first baby in four months; Bailyn, 9; Zukarudin, 7; Adtayan, 5 and Faidza, 2
As Vilma’s son-in-law, Mohalidin Unsi, also began to sob, the Bangsamoro Youth Leaders’ Forum, the organizers of the press conference, quickly turned off the Powerpoint Presentation of photographs and video footage of what happened here Monday morning of September 8.
It took some time for Vilma and Mohalidin to regain composure, Vilma, especially, because since Monday, she has had to recount the tragedy of losing an entire family, before investigators, NGO representatives and relief workers, neighbors and the media. She had just visited her son, 13-year old Guiamaludin, who is recuperating from leg wounds. Immediately after the press conference, she was going to rush back to Datu Piang to breastfeed her newly-born, Fairudz, a survivor of war.
Fairudz was 16 days oldwhen she lost her father and five siblings.
Vilma and Mohalidin stressed “there was no firefight” in Barangay Tee early that morning as the military alleged. “The planes just came and fired away.”
“There was no encounter between government and MILF (Moro Islamic Liberation Front) forces. The planes suddenly arrived and bombed the pumpboat,”Vilma said in Maguindanao.
”There was no encounter. The planes just suddenly came,” Mohalidin said. He counted “three double-bodies (apparently referring to Layang or SF 260); two OV-10s and two helicopters.”
In the rush to flee Barangay Tee, Vilma, who was carrying her baby, Fairudz, and Mohalidin, got separated from the rest of the family and boarded another “pumpboat” (actually a small motorized banca) towards this barangay, at least a kilometer from the highway).
Their boats were at the tailend of a convoy. How many boats were in the convoy, neither Vilma nor Mohalidin could say.
Vilma’s boat was 10 to 15 meters away from the boat carrying her husband, Daya Manunggal, and their six children – the pregnant Aida, Guiamaludin,Bailyn, Zukarudin,Adtayan and Faidza — when a bomb – or a rocket fired from the sky – exploded near the boat.
Only Guiamaluddin survived from that boat. His eldest sister and three younger siblings died instantly. Another sister, Bailyn, died on the way to the hospital in Cotabato City, some 54 kilometers away. Daya’s body was recovered the next day.
Mohalidin said Daya, apparently fearing the boat would capsize because of their number and because a sack of rice was also loaded on it, stopped at an “island” (a small land mass) with about two or three huts, and had just asked his children to disembark when the something exploded a few meters away.
Mohalidin counted seven aircraft hovering when villagers rushed to their small motorized bancas, to flee Tee for “safer grounds” in Butilen, across the marshland. In the third week of August, the start of the renewed hostilities between government and the MILF, the Mandi-Manungal family had fled Sitio Dagaren in Barangay Tee for sanctuary in BarangayButalo and returned home on September 1.
Mohalidindoesn’t remember how many bombs exploded the morning they sought refuge from war. In his limited Pilipino, he said, “di ko kayang bilangin, basta marami” (I can’t count how many, but plenty)
Zainar Mukalan, who lives close to the highway and Butalo bridge, told MindaNewsthere was no exchange of gunfire before the bombs were dropped.
Military sources say the exchange of gunfire in a setting such as a vast marshland, can be heard from as far as five to seven kilometers away at daytime or 10 kilometers at nighttime.
Zainar, in his 50s, says the planes came at around 9 a.m. but did not fire until around 10. He said he heard three explosions, one of which, he later learned, killed the children.
The view from the highway beside Zaimar’s house. Photo by CO Arguillas From the back of his house and from the highway itself, one could get a good view of what was happening that morning.
The best vantage view was from the Butalo bridge, some 30 meters away from Zainar’s.house.
Zainar said soldiers stationed at the bridge, who could clearly see who was approaching along the river and the marshland, were on ready-fire position. None of them managed to fire, however, as residents and the barangay captain of Tee told asked them hold their fire as the convoy of at least five boats carrying villagers from Barangay Tee, was approaching Butilen.
Zainar was from Barangay Tee himself but during an evacuation five years ago, opted to live here close to the highway, the bridge and the barangay hall of Tee (the barangay hall was moved from Tee to Butilen about a decade ago as more residents of Tee evacuated to Butilen. As of August 1, 2007, the National Statistics and Coordination Board recorded Tee’s population at 1,724 out ofDatu Piang’s 49,971).
Musib Uy Tan, the mayor’s executive assistant told MindaNews that reports reaching them also indicated that residents heard no exchange of gunfire before the bombings.
The government’s Information Coordination Center on September 9 reported that military authorities denied Air Force planes dropped bombs in Barangay Tee.
“The government forces were continuing its limited operations against the forces of the rogue MILF leader Umbra Kato but were adopting an adjusted law enforcement operations in deference to Ramadhan.Col. Marlou Salazar, the 601st brigade commander, whose forces were involved in the military operations, said that the troops were in the barangay based on civilian reports that Wahid Tundok, Kato’s right hand man, and possibly Kato himself, were in the area. As the troops entered the barangay, they were met by gunfire from the MILF forces in the area. Heavy exchange of fires between the forces commenced at around 9:55 a.m,” the report said.
Towards dusk. Another view from the highway Photo by CO Arguillas “Ground troops are still in the area and are engaged in sporadic firefights as they go through their clearing operations. The group commander of the air force planes that flew over Barangay Tee, Colonel Jojo Robles, likewise denied reports that bombs were used in the military operation,” the report said.
The report noted that the “the helicopters, Layang (SF 260) planes and OV-10 planes were sent upon the request of the ground forces to assist them in their operations against the lawless MILF in the area.
Their mission, the report said, was to conduct “persuasion” and “reconnaissance flights over the river and marsh areas “to assist the ground forces in locating and determining the involvement of the lawless MILF forces.”
“According to Col. Robles, initially, the Air Force helicopters and planes did not find the MILF troops on the river, marsh area and the ground so they were ordered to return to base.However, on the way back, the Layang planes were fired upon by the MILF forces. Since the rules of engagement of the air forces is to retaliate if fired, upon, the planes fired back after verifying and confirming the location of the lawless MILF forces from the ground forces,”the report said. (Carolyn O. Arguillas/MindaNews)
Nuro , Upi . Shariff Kabunsuan…..Nagtamo ng sugat sa kanang kamay si Nono Loreto, matapostagain ng kainumanna siJoel Bacelonia sa Purok Maligaya, BarangayNuro, Upi, kahapon.Ayon kay PO1 Carlo James Clarete, ganap na alas singko y medya habang nag-iinuman ang suspek at biktima nagtalo sila na humantong sa pananagang bolo.
Agad na dinakip ng kapulisan siBaceloniaat ngayon ay nakapiit nasa bilangguan.
Habang si Loreto ay kasalukuyang nagpapagaling sa pagamutan sa Cotabato City.
(Sinulat ni Kaka Alih para sa programang Bantay Bayan Boses ng Sambayanan, sa segment na Kukltura at kaugalian- September 12, 2008-7:00-8:00 umaga- sa community radio – DXUP FM, Upi, Shariff Kabunsuan)
Bago pa man dumating dito sa mga pulo o lupang nasa Silangan ang mga kastila, noong 1521 ay may kultura at kaugalian na ang mga naunang naninirahan. Ang mga ninuno natin ay nagtanggol sa kanilang mga kaharian ngunit dahil sa makabagong armas sila ay natalo at nasakop ng Espania. Dahil ang mga mamayan sa Lupang Silangan (na tinawag ng Espania na Pilipinas, na ang ibig sabihin ay “tao ni Haring Felipe”) ay nasakop ang mga Pilipino (tawag sa taong nasa Pilipinas) ang mga kulturang ito ay dahan-dahan nangawala at diman nawala ay nadagdagan o sadyang nabago sa pagdaan ng panahon.
Sa bandang Mindanao, Sulu at Palawan (MINSUPALA) ay nahirapan ang Espania na sakopin dahil sa isa na itong matatag na bansa noon pa man bago sila dumating. Bagamat hindi gaano makabago ang armas ay organisado ang kanilang tanggulang bansa. Hindi basta-basta nakapagtatag ng kanilang goberno dito sa MINSUPALA ang mga dayuhang mananakop na Espaniol, ngunit dahil sa tulong ng mga kapatid na ngayon ay tinawag na Pilipino (na walang magawa kundi sundin ang utos ng mananakop, kaya sila napilitang maging mandirigma na nagsisilbi para sa Espanya) ay natalo nila ang depensa ng mga Bangsamoro sa Sambuwangan(Zamboanga), at itinayo ng Espania ang kanilang kuta, tinawag nila itong cota del pilar.
Dahil sa hindi nasakop nanatili (intact) ang kultura mga Bangsamoro (Moro ang tawag ng Espania sa mga tao na katulad ng kanilang nakalaban sa Morocco. At Bangsa ang ibig sabihin sa Malay ay nangangahulugan ng angkan- kaya angkan ng mga Moro=Bangsamoro) ang kanilang mga kultura at kaugalian. Ang mga ito ay hinango naman sa Islam, ang relihiyong kanilang pinaniniwalaan.
Islam ay pagtalima at pagsuko sa nag-iisang Diyos. Ang tagasunod ng Islam ay tinatawag naman na Muslim na ang ibig sabihin ay naniniwala, mga taong tumalima sa kautusan ng Allah (ang tawag sa Poong Lumikha o Diyos).
At dahil sa paniniwala sa Islam ang kanilang mga kultura at kaugalian ay nilimbag sa timplang Islam.
Dumaan ang mga panahon, dumating ang Amerikano (tawag sa taga Amerika), natalo naman nila ang Espania at sila ay napaalis dito sa Pilipinas, bagamat ang kanilang kamandag ay nanatili nanalaytay pa rin sa dugo ng mga Pilipino.
Nasakop na ng Amerika ang Pilipinas, hindi ito nagtagal, bakit ? dahil marahil wala na silang makakatas, dahil nasaid na maraahil ng Espania ang tamis nito, kaya iyon marahil ang dahilan na ibinigay na nila ang “pagsasarili” (independence) sa mga Pilipino.
Ang masakit lang nito ay isinama nila ang mga kapatid na nasa Mindanao na hindi man lang nila kinunsulta, ong papayag ba sila o hindi. Sa kabila ng katotohanan na sila ay nagsisigaw na ibalik sa kanila ang kanilang dating pagsasarili.
Nagplano ng mga programa ang bagong nagsasariling bansa (ang Pilipinas) kong papaano magkaisa sa paniniwala at kultura ang Pilipino at ang ayaw na matawag na Pilipino.Sila ay nakisalamuha, naging kapit bahay at ang iba naging kabiyak, at dito sa prosesong ito ay dahan-dahan, nabuo ang mga kultura at kaugalian na hindi ginagawa ng mga ninuno ng mga Bangsamoro at wala sa katuruan ng Islam.
Ang tanong ano ang mga ito, na mga kultura atkaugalian na wala sa mga ninuno athindi itinuturo ng relihiyong Islam?
Narito ang ilan na makikita mo sa mga Bangsamoro :
Pagdiriwang sa araw ng kapanganakan (Birthday)
Pagpapaputok sa araw ng Id
Kalilang (ceremonial of marriage)
Pagdadamit
pag-inom ng alak na makalasing (kamer)
1. Pagdiriwang sa araw ng kapanganakan (Birthday)
Ang mga “assimilated” naBangsamoro sa ngayon ay nagdiriwang na rin ng kaarawan ng kanilang mga anak katulad ng mga Pilipino o yaong ngayon ay tinatawag na “settlers”.
Ang mga ninuno ng mga Bangsamoro ay may sarili silang pagdiriwang sa mga anak na bagong panganak, pagkapanganak ay tatawag sila ng Azan o bang sa tabi ng kanilang anak. Ilang araw o linggo ay magtatakda sila ng kaduli na tinatawag na “gunting” dito bibibigyan ng pormal ng pangalan ang bata. Sa ibang tribungBangsamoro (Maguindanaon, Iranon) mayroon din silang tinatawag na “likat sa lantay” isa din itong uri ngkanduli (thasksgiving).
Papaano nagdiriwang ang mga ibang Pilipino ng kaarawan? Kanilang hinalaw marahil sa kanluraning kultura.
Ang pagdiriwang ng kaarawan ay bantog na bantog noon pa sa mga paganong Greko at Romano. Ito ay ipinagdiriwang sa pamamagitan ng pagdarasal, pag-aalay, masaganang kainan, at ang pagbibigay ng regalo sa may kaarawan.
Diyan marahil nahango ang pagdiriwang sa kaarawan ng kapangakan ni Jesus o Iesa (kapayapaan ay sasakanaya).
Tanong bakit kayong mga Bangsamoro ay ipinag diriwang ang Kaarawan ni Propeta Muhammad kong tawagin ninyo ay Maulidin Nabi
Ito ay sadyang napakalungkot na nangyayari. Bagama’t ang mga Muslim ay may maliwanag na patnubay na nananatiling nasa orihinal na anyo hanggang sa ngayon, hindi pa rin maiwasan ng iba ang pagsagawa ng mga bagay na salungat sa itinuturo ng Islam. Ito ay dulot ng kamangmangan sa pananampalataya at sa pagnanais na tularan ang ginagawa ng iba.
Si Propeta Muhammad ay nagsabi:
“Anumang bagong bagay na isinasama sa ating pananampalatayang ito (Islam), ay hayaan itong itakwil.”
Si Propeta Muhammad ay nagsabi:
“Wala nang iba pang gawain na makapaglalapit sa inyo sa Allah maliban lamang sa mga naituro ko sa inyo.”
Bilang pangwakas, tayong mga Muslim ay may dalawang batayan sa ating panuntunan ng buhay: ang Qur’an at ang Sunnah ni Propeta Muhammad. Ang ating pamumuhay at pagsamba ay nararapat lamang ayon sa Kanyang ipinahayag at sa pamamaraang itinuro ng Kanyang Propeta upang ito ay tanggapin ng Allah.
Si Propeta Muhammad ay nagsabi:
“May dalawang bagay akong iiwanan sa inyo na kung inyo itong panghahawakan ng mahigpit ay hindi kayo maliligaw: ang purong Salita ng Allah at ang aking Sunnah.”
Mga karagdagang mga talata sa Qur’an at mga Hadith:
“Katotohanan, nasa Sugo ng Allah ang pinakamahusay na halimbawa upang pamarisan - sa sinuman na may pag-asam sa (pagharap sa) Allah, sa Huling Araw at laging alaala ang Allah. [Surah Al Ahzab, 33:21]
“…At anuman ang ibigay sa inyo ng Sugo ay kunin ito, at anumang kanyang ipagbawal sa inyo ay iwasan ito…” [Surah Hashr, 59:7]
“… At hayaan ang mga sumasalungat sa mga ipinag-uutos ng Sugo na mag-ingat, kung hindi’y magkakaroon sila ng Fitnah (pagsubok, kahirapan, lindol, patayan, pang-aapi, etc) o isang napakasakit na parusa ang mapapasakanila.”[Surah An-Nur, 24:63]
“O kayong nananampalataya!Sundin ang Allah at sundin ang Sugo), atyaong may otoridad. Kung kayo’y di-magkaunawaan sa anumang bagay sa isa’t isa, isangguni sa Allah at sa Kanyang Sugo (saws), kung kayo ay naniniwala sa Allah at sa Huling Araw.Iyon ay higit na mahusay at higit na karapat-dapat sa huling pagpapasiya.” [Surah An-Nisa, 4:59]
“At kung inyong susundin ang karamihan dito sa daigdig, kanilang ililigaw kayo nang malayo sa landas ng Allah.Wala silang sinusunod maliban sa haka-haka, at wala silang ginawa kundi magsinungaling.” [Surah Al An-am, 6:116]
Si Propeta Muhammad ay nagsabi:
“Mag-ingat sa kalabisan tungkol sa relihiyon.Napahamak ang mga nauna sa inyo dahil sa kanilang pagmamalabis tungkol sa relihiyon.”
Si Propeta Muhammad ay nagsabi:
“Huwag magmalabis sa pagpuri sa akin kagaya ng ginawa ng mga Kristiyano sa anak ni Maria. Ako ay isang alipin, kaya’t inyo lamangsabihin: “Alipin ng Allah at Kanyang Sugo”.
2. Pagpapaputok sa araw ng Id
Pagsapit ng Id (Hariya Puwasa at haj) ay nagpapaputok ang mga Bangsamoro, bilang pagsasaya, katulad ng pagdiriwang mga Intsik. Ang mga Intsik na kilalang mangangalakal sa mundo at dumating na sila ditto sa MINSUPA, at marahil ito ang impluwensa nila sa mga Talainged (native inahabitants).
Noon ang pinapuputok ay rebentador at kanyon na gawang Tsino, di nagtagal ay ginaya ng mga mga Pilipinong taga Bulacan.Sa ngayon ay nawala ang mga iyon, at napalitan ng mga makabagongarmas na pumuputok at ito na ang ginagamit.
3-Kalilang (ceremonial of marriage)
Ang kasal ay sa mga restaurant o hotel ay isinasaayos ng mga “third generation” at kanila nila ito kinopya sa sa kultura ng settlers at dinagdagan ng kulturang Bangsamoro, lalo na yaong hindi pa tanggap ng mga katutubong Bangsamoro. Halimbawa ang Biblia ay pinalitan ng Qur’an. Nagsasabay ang babae at lalaki, at nagpaparada na ang babae kahit hindi pa sila kasal.
Naglalagay din sila ng decoration na tinatawag na pandala.
Ang mga Bangsamoro noon kong may ikakasal ay hiwalay ang lalaki at babae, pagkatapos ng Kutba Nikah (wedding sermon) ay sasamahan ang lalaki ng biyanan sa babaeng pinakakasalan.
Ang kalilang ay ginagawa sa bahay ng babae, isa araw o higit pa bago ang kawing l o kasalan.
4- Pagdadamit
Sa ngayon ay nakapantalon ang mga babae katulad ng mga lalake, at ang mga damit ay hakab na hakab ang porma ng katawan.
Ang damit ng babae ay tinatawag na minoro ang pangitaas at malong ang pang-ibaba, ito ay kahantulad sa damit ng T’duray noon.Nagtetendong (bandana) ang mga babae. Naglalagay ng mga decoration ang babae sa kanyang damit ng mga ginto o pilak.
Ang lalake naman ay gumagamit ng tubaw. At may nakasukbit na gurok sa tagiliran (maliit na punyal) at nakasabit na sundang o kampilan sa biwang at kong minsan may dala-dalang bangkaw (spears).
5-pag-inom ng alak na makalasing (kamer)
Sa ngayon ay umiinom ng alak na makalasing ang mga Bangsamoro, katulad na rin mga Settlers na Pilipino, kahit ito ay patago sa mga kamag-anak o angkan, dahil sa isinusumpa o itinuturing noon ng mga ninuno na “kafir” (hindi naniniwala) ang uminom ng arak (alak na makalasing) ayon sa paniniwala ng ninuno o matatanda ay 40 na araw na walang matatanggap na amal (pagsamba sa Allah o Gawain para sa Allah ang matatanggap).
Ang basehan ng mga Bangsamoro kong bakit hindi dapat inumin ng isang Naniniwala ang alak na makalasing ay base na rin sa Quran.
“O kayong naniniwala o Nanampalataya! Ang mga nakalalasing na alak (lahat ng uri ng inuming may alkohol at i iba pananakapagbibigay ng lambong sa kaisipan tulad ng ipinagbabawal na gamot, droga, ), pagsusugal, Al Ansab at Al Aslam (mga gamit sa paghahanap ng suwerte at pasiya) ay kasuklam-suklam at mga paglalalang (pakana) ni Satanas. Kung kaya’t iwasan ito upang kayo ay mangagsipagtagumpay.” [Qur’an, Surah Al Maida: 90]
Mga sakit na idinudulot ang alak, :
Binubuhay nito ang seksuwal na pagnanasa, na siyang nagtutulak sa tao na gumawa ng kasumpa-sumpa at karumal-dumal na tawag ng laman: na tulad ng panggagahasa, karahasan at kalaswaan. At ang pinatutungahan nito kung minsan ay pagpapatiwakal!
Nagdudulot ito ng pinsala sa utak: Isa sa sanhi nito ay ang pagkawala ng memorya ng isang tao, sanhi rin ito ng pagkakaroon ng impeksiyon sa utak, pagkabulok ng ‘cortex cells’ (nagpapagalaw sa ating kalamnan)sa utak ng isang tao na nauuwi sa pagkasira ng ulo.
Nagiging sanhi rin ito ng unti-unting pagkabaog o pagkainutil ng isang tao at pagkaparalitiko ng buong katawan. (kayo sigoro marami kayong alam na naparalitiko na palainum ng alak,)
Pinipinsala rin nito ang atay ng isang tao, na kung kaya mabibigo nitong alisin ang mga lason sa loob ng katawan, lalung-lalo na ang ‘amonia.’ At dahil sa ganitong pangyayari ay tataas ang antas ng lason sa dugo. At ang lason na ito ang makaka-apekto sa pagkilos ng kaisipan at makakagambala sa emosyon: Na kung kaya, hindi na magiging normal ang kanyang pagkilos at pag-uugali. Magiging makasarili na siya, magalitin, mapaghinila at magiging malungkutin.
Pagkakaroon ng depekto sa kidney, sa albumin sa ihi, at nakakamatay na pangangasim ng dugo (o fatal blood acidity), na magwawakas sa ‘heart failure.’
Nagdudulot ng impeksiyon sa ‘Nerve’ ng mga mata na humahantong sa pagkabulag ng tao.
Nagtutulak sa isang tao na gumawa ng mga kakaibang krimen at iba pang mga kasamaan.
Nuro, Upi, Sept. 11, 2008-Brownout kagabi sa buong Upi at South Upidahil sa natumba ang limang posteng Maguindanao Electric Cooperative (Magelco), sa may Barangay Nuro, Upi.Malakas ang hangin na sanhi ng pagkabuwal ng isang punong kahoy, na tumama sa kawad ng korente at dahil sa bigat ay nadamay ang limang poste at bumigay.Ang mga poste ay itinayo pa noong 1983.
Ang isa sa limang poste ay nakakabit ang transformer ng Magelco na siyang nagbibigay ng korente saUpiAgriculturalSchool. .
Agad naming ipinadala ng management ang labingdalawang crew, at pinalitan ng bakal na poste ang dati ay kahoy.
Nangako naman ang namamahala sa district office na si Teresita Flores na magkakailaw ang dalawang bayan bago magtakip silim ngayong araw.
Humihingi naman ng konting pang-unawa sa mga kunsumidor ang boad of director ngf district 11 na si Carlos Flores III dahilang brownout ay dala ng kalikasa
Ang Upi at South Upi ay sakop ng district 11, at ito rin ang district na nangunguna sa pagbabayad ngkanilang electric bill.
Ang Magelco ay sakop ang Maguindanao at ShariffKabunsuan province.
COTABATO CITY (MindaNews/07 September) — In the aftermath of the ruthless attacks by three MILF field commanders on civilian populations in North Cotabato, Lanao del Norte, and Sarangani, the question of the MILF as a terrorist organization has again been raised.
The issue: Is the MILF a terrorist organization and should it be officially declared so?
The usual non-Moro response is, “Yes. The MILF has once again revealed its true colors. It has attacked towns and villages. It has gone on a rampage, killing innocent civilians, murdering, burning, pillaging, looting, using civilians as human shields – these are terrorist acts. Therefore, the MILF is a terrorist organization.”
The Moro general reaction seems to be: “Indeed, these acts are not morally unjustifiable. They are to be condemned. But these do not make the MILF a terrorist organization. These acts were perpetrated by MILF commanders acting on their own against MILF official policy. We deeply regret such acts. They have given a bad name to the MILF. They have seriously set back the peace process.”
Listening to many Moros speak on this issue, I would add the following remarks to this general Moro reaction: “Like us these MILF commanders were angry at the rejection of the MOA-AD by the government. Like us they saw the long peaceful work towards the recognition of our aspirations for self-determination dismissed by the Supreme Court. Anger led them to violence. We do not agree with their reaction but we can understand why.” I might also add this reaction by a few radically inclined Moro thinkers: “We are not asking for independence. But if the government refuses to recognize our fundamental right to self-determination, why don’t we all unite and just go ahead and fight for independence?”
In the light of such context, the real question is: Does the brutal violence of three MILF commanders on civilian populations in Lanao del Norte, North Cotabato, and Sarangani make the whole MILF organization terrorist?
Many Christians all over the Philippines would say yes. Against the opinion of many of my own Christian flock whom I serve as Archbishop, I say no.
May I submit the following points for sober reflection:
Among the scores of MILF commanders in Lanao del Norte, Lanao del Sur, North Cotabato, Maguindanao, Sultan Kudarat, Shariff Kabungsuan, South Cotabato, Sarangani, Davao del Sur, Davao del Norte, Zamboanga del Norte, Zamboanga del Sur, Basilan, Sulu and Taw-Tawi, how many actually supported the action of the three commanders?
How many instead followed the official policy of the MILF about civilian populations?
Did the MILF Central Committee authorize the action of the three commanders?
Did the Central Committee not try to stop the three commanders?
Did our own military and ceasefire mechanisms not try to limit military objectives and the areas of operation so as to target only the forces of the three commanders?
Did the three commanders act like the Abu Sayaff and take 12 or even only two “kidnappable” people for ransom when they could have easily done so?
Does not the MILF Central Committee believe that the actions of its three commanders have seriously set back the peace process?
If the MILF were a terrorist organization like the Abu Sayaff and Al-Qaeda, would it even have ceased fighting to talk peace?
Would it ever have cooperated with our military to go after bandits going to their areas of influence?
Did investigations on atrocities committed against our Marines in Basilan provide evidence that such atrocities were perpetrated by MILF ambushers?
On the other hand:
We do not believe that our own government with our own military is terrorist, even if:
We had military commanders leading so called “lost commands” that operated freely on their own in Mindanao;
Our troops never really pursued them and rooted them out;
We never brought them to the courts of justice;
Fanatical vigilante groups known for their ruthlessness against Moro civilians were tolerated and even worked quietly with our military commanders;
Our military forces attacked Camp Abubakar, reportedly hours after an accord for ceasefire had been agreed upon;
We never investigated and brought to justice our own soldiers who were accused by human rights organizations for abuses against civilians, whether Moros or non-Moros;
Reflecting on the above questions and soberly responding to them would surely bring us to a wiser position on the issue of terrorism. We need to be more logical and wise in judging the MILF organization as terrorist on the ground that some of its commanders have perpetrated terrorist acts. The actions of a few are not necessarily the actions of the whole.\
Mutatis mutandis we also apply, I believe, the same principle and the same logic regarding “scalawags” in the Church, media, military, police, executive, judiciary, and legislative branches of government. We do not necessarily judge the whole by the actions of the few.
(MindaViews is the opinion section of MindaNews. Peacetalk is open to anyone who wants to contribute his/her views on peace in Mindanao. Orlando B. Quevedo, OMI is the Archbishop of Cotabato and former two-term President of the Catholic Bishops Conference of the Philippines. He was CBCP President during the 2000 and 2003 wars against the MILF).
Government has just announced that it has dissolved the peace panel negotiating with the Moro Islamic Liberation Front (MILF), which according to the Palace is “consistent with the President’s new policy of no longer talking with armed groups but authentic dialogues with communities.”
The Philippine Council for Islam and Democracy strongly disagrees with this latest decision from the government that ironically came a day after the 12th year anniversary of the signing of the Final Peace Agreement between the government and the Moro National Liberation Front (MNLF), an agreement that was successfully signed in 1996 but problematically implemented. This is a decision that we feel is not motivated by the desire to achieve peace in Mindanao but is intended to sanitize the mess it created with respect to the memorandum on agreement on ancestral domains (MOA-AD).
PCID views this as a serious setback to peace in Mindanao. It lay to waste the efforts of both peace panels over the past ten years. PCID commends the efforts of the GRP Peace Panel through the leadership of Gen. Rodolfo Garcia and the MILF Peace Panel chaired by Mohagher Iqbal for their indefatigable commitment to reach a just agreement for peace in Mindanao.
The series of missteps the government has taken including the decision to renege on its commitments by not signing the MOA-AD and the dissolution of the peace panel are serious blows to the government’s credibility in talking peace. How can any rebel group now be assured that the government will not turn its back on its commitment because of the political hysterics of some personalities? Isn’t the dissolution of the peace panel an admission of the failed peace policy of Arroyo’s administration?
Mrs. Arroyo also stated: “We must bring stability in the region and regain order before we can effectively reactivate the peace process in earnest.” She added, “Let me take this opportunity to be very clear to those elements who seek disruption and destruction. There will be no peace gained through violence. No peace agreement will be reached through intimidation or the barrel of the gun.”
We couldn’t agree more. But if she were sincere in that pronouncement, why doesn’t she exert effort to ensure that a ceasefire commences which would put a halt to the conflict in Mindanao? Is government’s strategy of achieving peace accomplished by destroying it? Government cannot advocate peace through press releases. It has to institute confidence-building measures so that the fighting will stop. And dissolving the peace panel at this time is certainly not the correct signal to send for peace.
PCID would like to reiterate its vehement condemnation of the violence that has cost the lives of civilians in Mindanao. We believe that the perpetrators should be brought to justice. But there is already a ceasefire mechanism in place that has been very effective in reducing violence in the past.
Government cannot raise an olive branch with one hand and carry a gun with the other.
From the Office of Amina Rasul Philippine Council for Islam and Democracy Unit 2D Tower 1 Governor’s Place Condominium Shaw Blvd., Mandaluyong City Tel. 532-6058; 5313522 www.pcid.org.ph
GENERAL SANTOS CITY (MindaNews/05 Sept) — Opponents of the Memorandum of Agreement on Ancestral Domain pinned it down on the question of constitutionality. At the Supreme Court hearing, the respondents led by the solicitor general admitted that the MOA-AD could not be implemented without amending the Constitution. That sealed the question.
The admission elicits the question:How unconstitutional is the MOA-AD?
Two propositions clash in the background: The agreement should suit the Constitution, not the Constitution suiting the agreement; versus, The Constitution must be amended if that is necessary to realize the objective – just and lasting peace in Mindanao – of the peace process.
The question of constitutionality must be resolved not to satisfy the Constitution or the constitutionalists but to reconcile the two clashing propositions. Rightly, the Constitution should pave — not obstruct — the way of the peace process.
The Premises
Deleting the word “Constitution” from the MOA-AD and using “legal framework” instead does not dispense with the necessity of having it as the primary term of reference.The substitution of “legal framework” confirms this.
Why is the Constitution indispensable? First, reference to international laws is in accordance with Article II, Section 2; second, the constitutionality or unconstitutionality of the agreement can only be determined in reference to Article X and other relevant provisions; and, third, so will be the determination of any necessary “amendments to the legal framework”.
Reference to the Constitution should not mean to limit the negotiation to what the Constitution now provides. Rather, the talks should follow the agreed agenda of the peace process.But the Constitution should be a flexible – not unnecessarily rigid, unbending – political and legal instrument, tempering rigidity with common sense.
Yes, as much as possible, the negotiation should strictly follow the Constitution; but when necessary, it should bend with the peace process even to the extent of allowing amendments. Is it not a truism that the Constitution is for the people, not the people for the Constitution? That is what Article XVI on Amendments or Revisions is for.
For the good of the people, it was once proposed to amend the Constitution to attract foreign investors; at another time, to change the form of government; and there is a proposal to change the political system.The MOA-AD-driven peace process is for the good of the people.Can the Constitution, with necessary amendments, not be used to pave the way?
The anti-MOA-AD petitioners want the court to strike down the agreement as unconstitutional. Have they determined how unconstitutional it is and, with certainty, that the amendment of the Constitution to shore up the peace process will materialize into the worst of their fears and perceptions?
Concepts and Principles
The five consensus points under “Concepts and Principles” defining the “Bangsamoro people”, their “ancestral domain” and “ancestral lands”, and “the authority and jurisdiction of the Bangsamoro Juridical Entity” alarmed the majority of the Filipinos and their leaders, crying to the tune of “sell-out”, “dismemberment of the republic”, “treason”, etc.
Reference to four sections (15, 18, 19 and 20) of Article X of the Constitution — adding a little amount of common sense — could have calmed down their alarm. The MOA-AD is not the end of the Philippine Republic.
Who are the “Bangsamoros”? (Consensus 1)
First: “Bangsamoros” is an identity. By birth, “all Moros and all indigenous peoples of Mindanao” [and its adjacent islands] have the right to “identify themselves and be accepted as ‘Bangsamoros’”, although in the case of the indigenous people or lumads, their “freedom of choice … shall be respected”.
Second: The identity “refers to those who are natives or original inhabitants of Mindanao and its adjacent islands and their descendants whether mixed or of full native blood.” The identity also refers to their “[s]pouses and descendants”.
What is wrong or alarming about that? Will it be wrong and alarming should Ilonggos, Ilocanos, Cebuanos, Tagalogs, etc. want to assert who they are, their forbears and descendants? The right to identity can never be unconstitutional.
What is Bangsamoro homeland? (Consensus 2)
First: The imperative. “It is essential to lay down the foundation of the Bangsamoro homeland in order to address the Bangsamoro people’s humanitarian and economic needs as well as their political aspirations.”
Second: This homeland as defined. “Such territorial jurisdictions and geographic areas being their natural wealth and patrimony represent the social, cultural and political identity and pride of the Bangsamoro people.”
Third: Their right to their homeland as also defined. “Ownership to the homeland is vested exclusively in them by virtue of their prior rights of occupation that had inhered in them as sizeable bodies of people, delimited by their ancestors since time immemorial and being the first politically organized dominant occupants.”
What is wrong and unconstitutional about a people defining and proclaiming their right to their homeland? Every ethnic group in the country has a homeland – Panay for Ilonggos; Ilocos for Ilocanos; Katagalogan for Tagalogs; Cebu for Cebuanos; Bicol for Bicolanos, etc.
Each ethnic group is proud of their homeland as the source of their humanitarian and economic needs, their political aspirations, and their social, cultural and political identity. Why deny the same to the Muslims? Tracing the historicity of their right to their homeland strengthens them as a people.Distinguishing themselves will not dismember the Philippines.
Article X, Section 15 of the Constitution provides that Muslim Mindanao autonomy should consist of “…provinces, cities, municipalities, and geographical areas sharing common and distinctive historical and cultural heritage, economic and social structures, and other relevant characteristics…” That’s what Consensus Points 1 and 2 are all about. BJE is another version of the Autonomous Region in Muslim Mindanao.
What is ancestral domain and ancestral land? (Consensus 3)
First: The distinction. “Both Parties acknowledge that ancestral domain does not form part of the public domain but encompasses ancestral, communal, and customary lands, maritime, fluvial and alluvial domains as well as all natural resources therein that have inured or vested ancestral rights on the basis of native title.”
Second: Definitive elements of “ancestral domain and ancestral land” as to:
(Ownership). “… those held under claim of ownership, occupied or possessed, by themselves or through the ancestors of the Bangsamoro people, communally or individually…”
(Tenure). “… since time immemorial continuously to the present except when prevented (a) by war, civil disturbance, force majeure, or (b) other forms of possible usurpation or displacement by force, deceit, stealth, or (c) as a consequence of government project or any other voluntary dealings entered into by the government and private individuals, corporate entities or institutions.”
Controversial
The acknowledgment of ancestral domain as not forming part of the public domain is deemed to be unconstitutional in violation of the regalian doctrine embodied in the Constitution which provides that: “All lands of the public domain belongs to the State, which is the source of any asserted right to ownership of land.”
But the doctrine has been long overtaken by international laws and conventions protecting the human rights and rights to lands, territories and resources of indigenous peoples and of which the Philippines is a signatory. Such laws and conventions – five of which are MOA-AD terms of references* – bred R.A. 6371 (the Indigenous Peoples Rights Acts of 1997) which is also a MOA-AD TOR and the validity of which has been upheld by the Supreme Court.
*[The five: (1) ILO Convention No. 169, (2) UN Declaration of the Rights of Indigenous Peoples, (3) the UN Charter, (4) the UN Universal Declaration on Human Rights, and (5) the International Humanitarian Law.]
Are the Bangsamoros indigenous people? They are according to Article X, Section 3(b) of R.A. 9054 and Article XI, Section 3(2) of R.A. 6734, the original Organic Act of the ARMM. Both acts are TORs of MOA-AD.
How could the consensus on ancestral domain and ancestral lands be unconstitutional when its references are constitutional? R.As. 6371, 9054 and 6734 are Philippine laws; the conventions and international laws are, according to Article II, Section 2 of the Constitution, “part of the law of the land”?
Acknowledgment
The consensus on the definition of ancestral domain and ancestral lands is not only disturbing but offensive to the government, the settlers or migrant and estate owners, the concession and lease holders.To them, this is most discomforting despite the guarantee of individual civil rights and vested property rights in Consensus 5 and 7 of “Concepts and Principals”. They cannot tolerate the challenge to the legality of their transactions with the government.
By the consensus, the government acknowledged Muslim grievances concerning how they had unjustly lost their lands, as an established fact or as alleged. This is not an agreement to return those lands but it is the first step for future actions to address the injustice.To the MILF this is most satisfying; to the government, this is some kind of mea culpa to which, unfortunately, the majority of Filipinos in Luzon, the Visayas and as well as in Mindanao vehemently disagree
But what is wrong – least of all unconstitutional – in acknowledging the injustices done against the Muslims and addressing these during the negotiation of the comprehensive agreement?In reality, this is a big, indispensable push for the peace process.
The fears and perceptions associated with this consensus and the vehement protests are an acknowledgment of insensitivity to the injustices against the Muslims – the main root of the Muslim problem – and of blindness to the need and means of lasting peace with justice in Mindanao.(To Be Continued).
(“Comment” is Mr. Patricio P. Diaz’ column for MindaViews, the opinion section of MindaNews. Mr. Diaz is the recipient of a “Lifetime Achievement Award” from the Titus Brandsma for his “commitment to education and public information to Mindanawons as Journalist, Educator and Peace Advocate.” You may e-mail your comments to
Isa sa mga itinanong ng mga listeners sa programang Upi Agricultural School in Focus (Sept. 6, 2008) ay ano raw ang English ng Tambis. Ikaw ano ang tambis….?
Ang Tambis ay prutas na common ang pagtawag dito ng mga Pilipino. Sa mga Bangsmoro (Maguindanaon, Iranon, Meranaw, T’duray at iba pang tribu, tambis ang tawag) pati na ang iba pang tribu na nasa Luzon at Visayas tulad ng Bisaya, Ilonggo, Tagalog ay tambis din ang tawag. Naka pagtataka ba? “Wag ka ng magtaka… Isang lahi kasi tayo… di ba? Iisa ang ating pinagmulang lahi… saan nga ba?
Agad akong nagsurf sa mga website tungkol sa tambis, para masagot ang tanong ng listeners in split seconds heto may sagot na mula sa:http://www.marketmanila.com/. Pakicheck lang totoo ang sinulat nila… kong hindi … we stand to be corrected….
Makopa and Makopang Kalabaw (Syzygium samarangense and Syzygium malaccensis) are reaching their peak just about now! Another sign that Summer is here (besides schools being on holiday, lighter traffic and a rising mercury) is the arrival of a brief but impressive explosion of makopa. Our neighbor across the street has a makopa tree that is groaning with fruit so I asked if I could take these photos. Makopa is one of those tropical summer fruits that don’t keep or travel well. Most of our childhood memories of eating makopa probably meant we lived near a source, usually a tree in the backyard or neighborhood.
The makopa tree is part of the myrtle or eucalyptus family. The fruit is bell shaped with a waxy skin and comes in pink, white, green and purple. It has a crisp, light (airy or spongy) white pulp that is mild in flavor. I hadn’t tasted makopa for nearly twenty years when during a business trip to Indonesia I noticed one of the office workers eating an intriguing afternoon snack of chopped makopa, green mango, snake fruit, pineapple and other fruits tossed with a chilli and dried shrimp sauce/paste - yum! Makopa is native to the Malay archipelago and it is believed to have been introduced to the Philippines in prehistoric times according to Doreen Fernandezin her book Fruits of the Philippines, who writes that makopa and tambis are interchangeable terms for the same fruit. There appear to be two main types of makopa in the country, I presume one being the smaller variety and the other being the larger variety, hence the addition to Kalabaw (Water Buffalo) to the name of the latter. The tree has now spread to Indonesia, the South Pacific Islands, Hawaii, India, the West Indies and even South America.
While the fruit is mostly eaten raw here in the Philippines (sometimes with rock salt), it is sometimes used for medicinal purposes in other countries or as a salve for the skin. In Puerto Rico, it is also made into a wine according to Desmond Tate’s book, Tropical Fruit of the Philippines… In this final photo, I spied a white makopa hybrid variety that was for sale at the market last weekend and the vendor said it was from Thailand. Marcotted and bearing fruit at just five feet in height, it was tempting to try and grow it in our small backyard… While there is some confusion over two very similar varieties (samarangense and malaccensis), makopa in other languages is known by the names malay apple, rose apple, java apple, curacao apple, pomme de java, etc. Here in the Philippines, Visayans know this fruit as tambis, while others call it tersana, yanba or yanbu. At a Shoemart grocery today, I was amazed to find makopa for sale in the fruit section (because they don’t usually keep well)at P33 a kilo, but they looked a tad bit beaten up.
MINDANAO (MindaNews/30August) — In times of crisis, thinking often bunkers down and simplifies. Groups express no doubt and offer no quarter. Extremism blooms swamping calls for restraint and careful consideration.
In such times, media can act like the uranium core of a nuclear reactor. Pushed fully in, it can trigger a highly destructive chain reaction — providing the means and opportunity for countless and combustible neutron politicians and pundits to whiz around exciting and enraging others.
This seems to be happening in the Philippines with the crisis here in Mindanao. The Manila-centric media have their excitable neutrons of their own — those columnists and talk radio hosts who help provide an unstable mass which dominates the public space when it comes to discussion on where to go next now that the Memorandum of Agreement on Ancestral Domain (MOA-AD) is in limbo.
The question we need to ask these pundits on the airwaves and in the populist print is how many of them are taking time out to come here to listen, learn and see for themselves at first hand the things they are talking about? How many are platforming their own personal prejudices in place of helping audiences to understand and appreciate more? What are their practical suggestions? War and killing?
Save for some very honourable exceptions the media may be in danger of psychologically embedding with rising anti-Moro elements. The Moro Islamic Liberation Front (MILF) committee said precisely this at the press conference I attended over the weekend at Camp Darapanan in Sultan Kudarat. But of course they would say that, wouldn’t they? Certainly the killing of civilians and reported atrocities committed in Lanao del Norte by MILF forces only helps to fan the flames and may well turn out to be a massive own goal for the rebel leadership. It is also of course a crime against international humanitarian law.
The MILF leadership say they are revolutionaries and therefore don’t recognise Philippine law and will not surrender the suspected commanders. But international law is something else entirely. It was itself cited by the MILF leadership in front of me and others on Saturday in defense of the legal status of the MOA-AD.
The looming crisis was though best brought home to me on Sunday driving by the grounds of an old cassava starch plant off the main highway near Aleosan in North Cotabato. There I saw 120 new recruits drawn from surrounding barangays being put through basic drill parade by a Philippine Army sergeant major. These were new members of the Citizens Armed Forces Geographical Unit (GAFGU). Their guns have yet to arrive but given their basketball outfits and the crowd of giggling youngsters watching, this might have been a typical Sunday afternoon warm-up for a game. Unfortunately, their appearance and training presages something far more serious.
Ironically, the faces of these new GAFGU recruits along with plain clothes gunmen I took to be MILF forces seen cycling down very isolated and poor barangays in Liguasan Marsh — these were the only combatants and would-be fighters I saw over a three-day weekend who were not more than happy to stop awhile and talk. As individuals everybody is warm, friendly and generous. It is when they retreat into groups, bunker down and listen to the propaganda on all sides that the trouble starts.
Five miles further down the national highway from the impromptu training camp, you come across thousands of evacuees camped out on either side of the road under blue and orange tarpaulins which were gifts from aid organizations to refugees during the last humanitarian crisis which followed on from war here several years ago. When you are as poor as these people, you throw nothing away, not even old World Food Program rice sacks that can be ripped open and turned into impromptu shelters from the heavy rains. Many of the refugees have been there for two weeks and more — and most are refusing to go home fearful both of what they might find and too of being caught once more in the middle of the fighting.
The fighting was going on over the weekend and could be seen from an army observation post on a ridge less than a forty-minute jeep ride down a riddled track that leads off south from Midsayap into the huge flooded plain that is the Liguasan Marsh, a stronghold of the MILF.
The Maguindanao town of Datu Piang is currently reachable from the north only by small pump boat after a road bridge collapsed — or by air via an OV10 light bomber. The aircraft and artillery were both in action yesterday afternoon. From a distance of one or two miles away, the OV10 are tiny black specks and virtually invisible yet the sound of their 500-lb bombs going off is unmistakable as are the black plumes of smoke rising in the windless air. Being under or too close to them is something of course to be avoided at all costs — yet one unconfirmed report on Saturday said a mother and child had been killed by such an attack on Friday.
In many respects while people might still manipulate and exaggerate, the closer you get to the frontline, the more humanity you often see. The closer to battle, the more you hear people speak openly, honestly and truthfully as they see it. By contrast, the further away you get, the more inane people become and the less they have to say.
In Manila where it is safe, people speak and are heard far too much. By contrast, here in places like North Cotabato and Maguindanao where the crisis is, civilians, soldiers and Moro rebels are heard far too little.
The Philippine media could do a lot worse than try and redress the balance. (The author is the director of the Philippine Human Rights Reporting Project and the Special Projects director of the London-based Institute for War and Peace Reporting.)
GENERAL SANTOS CITY (MindaNews/02 September) — By its latest shift of negotiating position with the MILF (Moro Islamic Liberation Front), the AGRP (Arroyo Government of the Philippines) has put itself in tighter bind.Mired now in lost credibility, how can it extricate itself? Malaysia, the Organization of Islamic Conference, and others in the international community may be diplomatically polite but they are not naïve.
Metaphorically, AGRP abandoned its baby – the Memorandum of Agreement on Ancestral Domain – with the MILF after a lavish party had been prepared and the sponsors and guests had started arriving for the historic baptism.No lies, fallacies, inconsistencies, equivocation and obfuscation, etc. can explain away the abandonment.
But President Arroyo, her close advisers and allies believe their lies, fallacies, inconsistencies, equivocation and obfuscation, etc. and that soon the world will believe them.Believe, believe — just keep on believing the lies, fallacies, inconsistencies, equivocation and obfuscation, etc. to soon believe them as the absolute truth.
Latest Position
The latest AGRP position: The government will not sign the MOA-AD in its present form or in any other form.By this, the AGRP has abandoned its baby with the MILF, ruined its honor and credibility in the international community, and doomed the peace process.
But President Arroyo said, “We have never deviated from the objectives of the peace process.” (Philippine Star, August 26) Press Secretary Jesus Dureza: “We are not stopping the peace process” (MindaNews, August 31) – only refocusing it.Dooming it but not deviating from it, not stopping it! Only refocusing!What equivocation!
The AGRP abandoning the political settlement – the MOA-AD – will now focus on the DDR (disarmament, demobilization and rehabilitation). Briefly and clearly, the MILF will first lay down their arms in surrender. If the MILF refuses, the AGRP will no longer negotiate with it but “with communities”.Why equivocate, obfuscate to be inconsistent with realities?
Why the Change?
The reasons for the 180-degree turn-around are as amusing as confusing as exasperating.
Foremost, it’s made to appear, is the raging war in Lanao del Norte and Maguindanao that is being blamed on two “rogue” MILF base commanders.Now, the AGRP, unleashing its military might against the two commanders, can provoke the entire MILF. How fatal the mistake can possibly be!
Peace with justice is the rallying cry. Yes, justice for the victims of the MILF raids.There is nothing wrong with that.But there’s a tremendous wrong with peace disregarding justice for the historic wrongs done to the Muslims for centuries. Peace with injustice is monstrosity.
Second, constitutional questions and hostile reactions met the MOA-AD. Did the AGRP not anticipate them? It agreed to set aside the Constitution as a term of reference in the negotiation and kept the Congress and all other sectors in the dark? Why did it not prepare to defend the legitimacy of its baby?
Third, obviously as afterthoughts, after negotiating for seven years, the AGRP now sees infirmities in the negotiation processes – only after the Supreme Court has restrained the MOA-AD signing. These are deemed to have rendered the MOA-AD not binding to AGRP.
·Reports the August 30 Philippine Daily Inquirer citing an anonymous source: “There were issues, procedures (and instructions the President had given the government peace panel) that were not followed.” The same “source”, on cue from Executive Secretary Eduardo Ermita, exonerated the panel for not having “heeded the instructions of the President ‘in good faith’”.
This sounds like a scripted lie to bail out President Arroyo from gross irresponsibility. [I’m just curious: Is Ermita the “anonymous source”? –ppd]
·President Arroyo had not yet seen the MOA-AD in its final form; hence, the agreement is just “codification of points of consensus” and a “process in continuum” that the President has to approve, Solicitor Agnes Devanadera told the Supreme Court.
Unbelievable! All contentious issues were referred to the security cluster of the cabinet.Was President by-passed by the cluster? Last July 27, she sent Panel Chair Rodolfo Garcia and Peace Adviser Hermogenes Esperon to Kuala Lumpur to initial the MOA-AD. Was that not an act of approval?
·That leads to another infirmity – that the negotiating panel had the authority to negotiate but not to sign any agreement. Ridiculous! This is a statement generally referring to all AGRP panels, not just Garcia’s. So all agreements and memorandums signed by panel chairs since 2001 were unauthorized. Or was this conveniently referred to the Garcia panel only to invalidate the MOA-AD?
Obviously, the Arroyo government, in its present confusing and contradictory position, wants to render the case in the Supreme Court moot and academic.The case will no longer have grounds to stand on.With the MOA-AD unsigned and never to be signed in its present or in any other form, the constitutional questions and hostile reactions are deemed muted.
Still Damned
But as the saying goes, “Damn if you do, damn if you don’t.”And the AGRP is still damned.
The senators want the Arroyo “government to immediately bring the peace process back to track” (Philippine Star, August 31) – not the “refocused peace talks” but the abandoned one. Sen. Joker Arroyo said “there will always be problems in Mindanao” if the peace process is discontinued. “We should never stop until a solution is found.”
Others: Resume the negotiation with transparency according to the Constitution. Fire the peace panel and those who have recommended the MOA-AD. Change Malaysia with either Japan or China as the facilitator. Unfortunately, the senators are tasking the AGRP to do the distasteful.
Instead of welcoming the government’s setting aside of the MOA-AD, Sen. Aquilino Pimentel accused the government of taking “the Moros for a ride” and of having “no strategic planning … to advance the national interest”.
The more Sen. Francis Escudero saw the “flip-flopping” of the government and blamed that for the war in Mindanao.Sen. Loren Legarda demanded of the Arroyo government to “admit its mistakes on the MOA-AD”.
Senseless
Refocusing the negotiation to the DDR is senseless. Who told President Arroyo that the MILF will lay down its arms on her order? Negotiating with the communities is insane. What will the communities “disarm” and “demobilize” so the government will “rehabilitate” them?Or will the Arroyo government task them to “DD” the MILF in return for the “R”?
Junking the MOA-AD and refocusing to DDR is insanity.How did President Arroyo lose her focus with her fawning secretaries hailing the DDR as the best option for the peace process?
How can the AGRP resume the talks based on the MOA-AD? Malaysia may continue to facilitate the talks. But the aborted signing has snapped in a moment the MILF confidence it took eleven years to build. Maybe that can be won back by signing the MOA-AD as the subject of the comprehensive compact negotiation.
Will the Arroyo government do that? But that will be taking back its declaration not to sign the MOA-AD in its present or in any other form. But even if it does – a double abandonment – the return of the MILF is just a big “Maybe”.
MILF chief negotiator Mohagher Iqbal said the MILF, having lost confidence in the Arroyo government, “might as well wait for the next president after the 2010 elections”. With the MOA-AD scrapped and the peace process “in purgatory”, the MILF warned of a full-blown war. (Philippine Daily Inquirer, September 1)
Tighter Bind
With the peace process is in limbo, the AGRP is in a tight bind. And, at the Supreme Court hearing, two justices said that the Supreme Court had saved the country from the binding effects of the signing of the MOA-AD but their opinions imply that the Philippines is still in a tighter bind.
Justice Adolfo Azcuña: In international law, a declaration of consensus points would be binding on the government.Even a unilateral statement by representatives of a state before an international forum is a binding obligation, and the state could not renege on its obligation by claiming that the agreement was unconstitutional. (INQUIRER.net, August 30)
He further said that (1) had the MOA-AD been signed, the Philippines would have been required to change its internal laws to comply with it; (2) since the agreement had been initialed, the Philippines would be compelled to sign it once the TRO is lifted; and (3) as the broker of peace, Malaysia could even use the Philippines in the international courts to compel compliance with MOA-AD.
Justice Antonio Carpio, sharing Azcuña’s views, said: “If this case is brought to the International Court of Justice by Malaysia and the International court agrees that this is an international obligation, the Philippine government is obliged to change the constitution.”
Is the MOA-AD binding to the Philippine government under international law? It is a declaration of consensus points.While it was not signed, it was initialed.Contrary to the AGRP position, the MILF claims that under international law, an initialed agreement is as good as signed.This is arguable but if there such a law it is a ground for a case in an international court.
The petitioners are asking the Supreme Court to declare unconstitutional and annul MOA-AD.The Solicitor General is contending that it is an internal – not an international – agreement. Will this alter the standing of MOA-AD in the eyes of Malaysia, Libya and others in the international community that have helped facilitate the negotiation and the peace process in Mindanao?
Besides the discomfort of whatever binding effect the MOA-AD has on the Philippines under international law, the AGRP, by aborting the signing and abandoning the agreement, has already embarrassed and tarnished the country’s honor and credibility before the international community.
(“Comment” is Mr. Patricio P. Diaz’ column for MindaViews, the opinion section of MindaNews. Mr. Diaz is the recipient of a “Lifetime Achievement Award” from the Titus Brandsma for his “commitment to education and public information to Mindanawons as Journalist, Educator and Peace Advocate.” You may e-mail your comments to patpdiaz@mindanews.comThis e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it This email address is being protected from spam bots, you need Javascript enabled to view it
Nuro , Upi . Shariff Kabunsuan……Nagsimula na angRamadhan , ang ika-siyam na buwan sa Hijri calendar. Buwan ng pag-aayuno ng mga Muslim sa buong mundo kahapon katapusan ng Agosto apat na minuto bago mag-ikaanim ng gabi.
Ang sinusunod na kalendaryo sa pag-aayuno ay ang Hijri calendar na nag-sisimula ang araw sa pag-sapit ng gabi, taliwas naman sa Gregorian calendar na nag-sisimula ang araw paglagpas ng hating-gabi.
Ngayon araw bago mag-bukang liwayway hanggang hapon sa pagsapit ng takipsilip ang unang pag-titiis ng mga nanampalatayang Islam na hindi sila kakain o iinum, ilan lamang ito sa sa mga paliwanag ni Ustadz Ahmad Mamalangkas ng chairman ng mga committee ng madraza sa Upi. Ang madraza ay paaralan na ang ginagamit na subject ay Arabic at itinuturo din ang relihiyong Islam.
“Ang lahat ng mga Muslim sa buong sanlibutan ay inuutusan ng Allah na mag-ayuno sa buwan Ramadhan” pahayag ni Ustadz Mamalangkas.
Ang pag-aayuno ay ang pagtigil sa pagkain, pag-inom, pakikipagtalik, at iba pang nakasisira sa pag-aayuno magmula sa pagsapit ng madaling araw hanggang sa lumubog ang araw. Isinasagawa ito nang may layuning mapalapit kay Allah. Napagkaisahan ang pagiging tungkulin ng pag-aayuno batay sa sinabi ni Allah (2:185):“…Kaya ang sinuman sa inyo na nananahan sa Buwan na ito ay pag-ayunuhan niya ito; …”
Ang Nananahan ay yaong taong hindi naglalakbay. Hindi obligadong mag-ayuno ang naglalakbay ngunit kapag hindi na siya naglalakbay ay kailangang mag-ayuno siya.
Ang pag-aayuno ay tungkulin ng bawat Muslim na Baligh (may sapat na gulang) at ‘Aqil (may sapat na pag-iisip). Natatamo ang kasapatan ng gulang kapag naging ganap nang 15 gulang, o tinubuan na ng buhok sa maselang bahagi ng katawan, o kapag may punlay nang lumalabas sa wet dream o sa iba pang paraan, at kapag nagkaroon na ng buwanang dalaw ang isang babae. Kapag nangyari sa isang tao ang isa sa mga ito, nasapit na niya ang kasapatan ng gulang.
Matatandaan na inihayag kamakalawa ng grand Mufti ng Darul Ifta Shiek Omar Pasigan na hindi nakita ang bagong buwan kaya bilang pag-sunod sa sinabi ng Allah na gawing tatlumpong araw ang buwan ng Shaban, ganoon din sa pagsapit sa ika-dalawamput siyam ng Ramadhan, kung hindi makita ang bagong buwan ay kumpletuhin ng tatlumpo ang araw ng Ramadhan.
Ang Darul Ifta ay isang organisasyon na siyang naatasan upang mamahala sa mga usaping ng relihiyong Islam sa Pilipinas.
Samantala mula ng maitatag ang community radio na DXUP , apat na taon na ang nakakaraan, sa pamumuno ng station manager na si Mario Debolgado ay nagkakaroon na ngDuyog Ramadan. Ang radio program na ito ay bilang pakikiisa para sa kapayapaan ng mga hindi nanampalatayang Islam sa kanilang mga kapatid na Muslim na nag-aayuno sa buwan ng Ramadhan
Deklarado namang Special Non-Working Holiday, ngayong araw sa ARMM. Ito ay Ayon kay Vel Acoymo, A Executive Director Bureau of Public Information ng Autonomous Region in Muslim Mindanao.
DXUP FM Balita -Alih S. Anso August 28, 2008- Lunes
Pikit, North Cotabato—Patuloy na nananatili at nakatunganga sa mga evacuation center ang mga nagsilikas na mga mamayansanhi ng bakbakan ng Bangsamoro Islamic Armed Forces ngMoro Islamic Liberation Front (BIAF-MILF) at ng Armed Forces of the Philippines (AFP) nitong Agosto.Ang ibang mganagsilikas aynasa Buisan bodega, nasa tabing kalsada at sa Pikit Parish social center na lahat ay mula sa municipyo ng Pikit at Aleosan.
“Kagutem i di nami magaga, ka dala den supply,” (gutom ang di namin kaya, dahil wala ng supply) pahayag ni Samakon Abas, 50, isang residente ng Barangay Bualan.
Ngunit sinabi namanng World Food Program na nakapagbigay na sila ng 25 kilos na bigas sa bawat pamilya.
“Samaya na dikena bo nakapila i kinambakwet nami, nalugat kay ren” (Di lang miminsan kaming nakabakwet, pagod na ako) dagdag ni Abas.Habang sinariwa nya ang paghihirap ng kanilang dinanas nong magbakwet sila noong1971,1973, 2000, at 2003.
“Iya nami bo kapangni na maka gemaw so kawagib no Bangsamoro, ka o makainggay na makalintad tano, Insha Allah” (hiling namin ang katarungan para sa Bangsamoro, upang umiral ang kapayapaan, Kong May Awa ang Diyos),pahayag naman ni Bonbolen Alilaya, 55, taga Barangay Ginatilan.
Nagsilikas ang mga mamayan dahil sa takot na tamaan ng pina puputok na mga105 howitzer na kanyon mula sa Army at nagsasalimbayang bala mula sa ibat-ibang kalibre ng barilng naglalabanang pwersa.
“Ang di namin namin kayang tiisin ay putok ng105 mm howitzer na nagmumula sa Poblacion Pikit”, dagdag ni Alilaya.
Naunang naiulat na umabot na ang mga bakwet ng22,000, na ang 5,000 sa kanila ay mula sa BarangayTapudok at Langayen sa bayan ng Aleosan. Ang ibang barangay ay Silik, Pamalian, Bualan, Kulambog, Katilacan Pagangan, Manaulanan, Lagundi, Nalapaan, Dalingawen at Kalakakan lahat sakop ng Pikit.
“Di kami pan makauli ka pangandam ta sa mga taw ni Pinol,” (Hindi kami makabalik dahil takot kami samga tagasunod ni Pinol), pagpapaliwanag ni Muna Guiama, 40 at Guiamalodin Sugagil, 35 na pawang taga Ginatilan.Ang kanyang tinutukoy ay si Cotabato Vice – Governor Emmanuel Pinol na kamakailan ay nanawagan sa pag-aarmas ng mga sibilyan.
Samantala nong August 28, sa may national highway aynamimigay ng mga reliefangDSWD volunteer na si Delia M. Angub dahil may mga bakwet din may sa Amanah Evacuation Center sa Inug ugna may bilang na 47 na pamilya mula sa barangay Kulambog, Pamalian, Manaulanan, Nalapaan,Manaulanan, Pagangen, Bagolibas at Balong na kanilang serbisyohan.
Ang mga bakwet ay nagpahayag namananatilisa evacuation centerhangga’t nagsasagawa ng military operationang AFP at habangmay mga armadong sibilyan na gumagala-gala sa kanilang barangay.
Umaasa ang mga bakwet na sa Buisan bodega at national highway na matuloy ang usapang pangkapayapaan ng MILF at goberno upang mapirmahan na ang kasunduan sa Ancestral Domain.Ang pagpirma sa Memorandum of Agreement-sa Ancestral Domain (MOA-AD) sa Kuala LumpurMalaysia ay di natuloy noong Agosto 5, dahil sa Temporary Restraining Order ng Korte Suprema ng Pilipinas.
We don’t have money to further enrich the national dailies with a whole page AD. So I do have to settle for alternative media prints “a la pobre”. But it has the benefit of global interconnectedness. Here’s my initial salvo to Frank’s ADS on MOA-AD. I will elaborate my commentary much later. For the sake of a broader debate, please help circulate this Open Letter on the MOA-AD.
Yours truly, Datu Michael O. Mastura
An Open Letter 24 August 2008
My reply email was interrupted by a brownout amidst my composing thoughts I wanted to convey to our readers at the Mindanews website besides Luwaran website. Hopefully someone from the editorial box of the national dailies (in particular PDI) will pick as news items warranting some space the legal views of lawyers (like me) who represent MILF as the real Party in interest across the GRP-MILF negotiating table.
The series of full page ADS in PDI 08/22/08 and PD 08/23/08 of former senate president Frank M. Drilon simplify and focus on perceived infringements to the 1987 Constitution. Those two Q & A pages make up powerful arguments for the continuing extension of what I call the “colonisibility status” of the Bangsamoro people, posing the matter of immediate infringement as a danger.
If we think rationally out of the maddening reactive anti-Moro sentiments generated by opinion-editorials and hardly balanced media coverage of the Government-MILF peace process, it makes me reflect the ‘triumph of diplomacy’ in our era of postmodern states. [N. B. this phrase is taken from the title of a book on how the Moro rulers of the Magindanaw sultanate and the Sulu sultanate had survived the era of treaty-making with Spain, an imperial power, and Holland, a commercial power, of the time and the United States up to 1916, when President Woodrow Wilson enunciated seminal ideas of the right to self determination.] Thus, there is no occasion to speak of Balkanization of this ungovernable part of the region.
Now the Country (el Pais)—Las Islas Filipinas—has just awakened to the depth of the Bangsamoro legitimate GRIEVANCES. Instead of killing the ideas—the CAUSE (or SABAB)—embodied in the MOA-AD, the representatives of Government must face up to the Agreed Text as STATECRAFT. It vindicates the JUSTNESS of the ORIGINAL POSITIONS to fix in constitutional construct. Traditional Moro negri (statehood) ‘earned sovereignty’ is encapsulated by the Republic in its present form and structure as an autonomous entity presently in existence before the family of nations since 1946.
Spokespersons for that Sovereign state called the Republic of the Philippines (GRP) configure their constituencies into a political community. Such an assumption neglects a number of contested constitutional issues before the negotiating table.
What is the “territorial integrity” of the Philippines? When reduced to geographic maps with proper technical coordinates, the fundamental question we formally raised at the GRP-MILF Talks are as follows:
1. Is the present national territorial delimitation based on the Treaty of Paris of 10 December 1898 as corrected by the Treaty of Washington of 7 November 1900 and the treaty between the United States and England on 2 January 1930? Or, 2. Is it the current technical description of the archipelagic doctrine based on R.A. 3046 of 1961, as amended by R.A 5446 of 1968 as a system of straight baselines, its negotiating position on boundary delimitations under the United Nations Law of the Sea Convention?
An act of statesmanship is to ‘write sovereignty’ in terms of the ‘associative ties’ envisaged in the MOA-AD. We cannot proceed with a serious debate as if the meaning of sovereignty were stable; for, in reality, not one but various forms of sovereign statehood exist. There’s no confusing justice with legitimacy for workable arrangements here. However, there’s a truncated understanding of sovereignty when 12 June 1898 was fixed by law as an episodic event, following the inauguration of Philippine independence on 4 July 1946. Article 1 of Title I of the Malolos Constitution succinctly reads: “The political association of all the Filipinos constitutes a nation, whose state is called the Philippine Republic”. At that point in time, the Bangsamoro homeland was not a part of the whole Country, for as a matter of historical narrative that Republic invited the Sultan of Sulu and the Sultan of Magindanaw to federate with it.
What matters for us present generation of patriots is that Driion’s half-a-million-worth of PDI ADS highlights the absolute necessity for a change in the first principles of the unitary system. How do we, then, fit inter-subjective understandings of ‘statehood’? Former senate president Drilon, at least, seriously confronts the arenas of debate over the MOA-AD, but why does he not concede to explore the course of constitutionalism beyond the status quo of the existing constitutional order? That is unfortunate, because, what is placed before the Supreme Court is a new “elegant formula” of negotiability to balance between state sovereign authority and the right to self determination.
We need to examine the MOA-AD on the foundation of the formal division of sovereignty that favors “state rights” that have inhered in the Bangsamoro people, whose ancestral homeland was “illegally and immorally annexed” to the Republic without their plebiscitary consent. Peace negotiations are said to be “the war after the war”. Here, too, there is a subtle but in-depth way of looking at what amount of central authority in point of fact is compatible with “what is worth dying for” in the eyes of the majority of Bangsamoros in the contemporary politics of identity.
This is what the MILF-GRP negotiation process is all about: to determine the extent and limits of each side’s commitments. Clearly the premise of peace with your Muslim brothers under the MOA-AD precisely does not endanger but entrench the Country’s sovereignty. The MOA-AD achieves, rather than contemplates the use of naked coercive force, the desirable levers of division, allocation and distribution of powers; in other words, shared and residuary authorities for the Bangsamoro people and the rest of the Filipino people. All I can advance for now as an explanatory note is that the “general welfare clause” of the Philippine Constitution matching the principle of maslaha wal mursalah in Islamic constitutionalism is a catch all framework to accommodate “a medley of associative ties and tiers”.
I will elaborate on these points in a separate commentary on specific provisions of the MOA on AD. If only a healthy environment for serious debate is not drowned out by the intrusion of the mass media into the negotiating process that now encourage the politics of fear at the Metro Manila capital while excessive use of force are applied to villages in Mindanao, we can peaceably settle the conflict in Mindanao.
Nuro , Upi . Shariff Kabunsuan…….Umaabot na sa 40% accomplished ang proyektong patubig na Level 3 Water System Subproject ng Upi. sa bayan ng Upi, Ayon sa project Engineer ng FFJJ Construction na si Richard Gamino sa panayam ng DXUP kaninang umaga.
Sa kasalukuyan ay nasa Rizal Boulevard na ang paghuhukay para paglagyan ng PVC pipe.
Nangangamba naman si Gamino na baka di ito matatapos sa target date, dahil sa sama ng panahon at sa di inaasahang pag kasira ng mga equipment na kanilang ginagamit ngunit nangako na sisikapin nilang matatapos ang nasabing proyekto sa buwan ng Disyembre nitong taon .
DARAPANAN, Sultan Kudarat, Shariff Kabunsuan-- “Ang Moro Islamic Liberation Front (MILF) ay bukas sa pagapapatuloy ng usapang pangkapayaan, ngunit hindi sang-ayon sa renegotiation ng Memorandum of Agreement on Ancestral Domain (MOA-AD) dahil ito ay tapos ang pag-uusap dito..” ito sabi ng Amerul Mujihideen ng MILF na si Al Haj Murad Ebrahim, sa press con kahapon sa Darapan, Sultan Kudarat, Shariff Kabunsuan.
Inulan ng sunod -sunod na katanungan ang mga lider ng MILF sa press conference na umabot ng dalawang oras kalahati pagkatapos na basahin ni Al Murad Ebrahim ang dalawang pahinang mensahe ng MILF, tungkol sa pagkatapos na mabigigong mapirmahan ang MOA-AD sa Malaysia noong Agust 5, 2008.
“Bakit ngayon lang nakita ng mga senador at korte suprema ang mga mali ng MOA-AD, samantalang pinag-usapan ito ng mgakabilang panel ng apat na taon at bago pa nagbigay ng initial noong July 27, 2008 ay pinapag-aralan pa ito sa experto na mga abugado, “paliwanag ni Murad. Sa tanong kong isusuko nila ang mga “renegede” commanders na umatake sa North Cotabato at Lanao Del Sur, ay pinaliwanag ni Murad na ang MILF ay isang revolutionary na grupo, at kalaban ang goberno, walang ugnayan ang dalawa kundi ang peace process, kaya nararapat na ang magbibigay desisiyon ay ang peace panel, dahil may mekanismo silang itinatag na kong papaano ireresolba ang mga ganitong problema.
“Kinakailangan ang masusing imbistigasyon sa pangyayari.. na magagawa lamang ng third party, na walang pinapanigan.. dugtong ni Murad.
Ayon naman kay Atty Michael Mastura, senior member ng MILF panel, ay hindi nangyari sa mga revolutioanry group na isusuko ang membro sa kalaban. Ang MILF ay may sariling batas na sinusunod at pinaiiral sa kanyang mga lahat ng membro.
Ayon pa kay Murad, ang opensiba ng militar na ayon sa goberno ay para kay Commander Ameril Umbra Kato ngunit ang katotohanan sa ngayon ay bakbakan sa pagitan ng MILF forces na walang kinalaman sa pag-ataake sa North Cotabato. Ang walang patumanggang pag-huhulog ng mga bomba at mortal shelling ng militar ng goberno ng Pilipinas sa mga lugar ng Bangsamoro ay tunay na naapektuhan ay ang mamayang Moro hindi ang Bangsamoro Islamic Armed Forces (BIAF).
Sa panahon na ito ay umabot na mahigit isang daang libong mamayan ang naapektuhan ng giyera at daang ektarya ng taniman ang nasira maliban ba sa mga buhay na nalagas.
Panawagan ng mga sektor, pirmahan na ang MOA-AD upang matigil na ang putukan, at ituloy ang pag-uusap ng magkabilang panig upang marating ang tunay na kasagutan sa problema ng mga Bangsamoro.
A FIRM STATEMENT OF PATRIOTRISM TO ADHERETO THE MOA-AD
BY CHAIRMAN AL HAJ MURAD EBRAHIM
Honoring our Written Agreements
It behooves upon the Moro Islamic Liberation Front (MILF) and the Government of the Republic of the Philippines (GRP) to keep on track the status of the peace process. None of us think the MOA-AD will end the life of the country. But it lets the Bangsamoro people feel a sense of purpose with new “associative ties” to the rest of the Philippines, redefining the relationships between the Filipino people and Bangsamoro people.
I believe that tracking our footprints on the negotiation path can help us tread peacefully using the MOA-AD as a great motivation on the way forward. After 4 years and 8 months of Exploratory Talks, the MILF wants to keep going and see if we can leave behind the imprints of past Moro wars, end the armed conflicts of recent decades and so deal with the Comprehensive Compact.
The Bangsamoro Juridical Entity (BJE) is an abstract idea that is hard for ordinary people to connect to. It’s good to build public confidence around this conceptual framework at basic level, with a written instrument, for the peaceful negotiated settlement of age-old “Moro Problem” and armed conflict in Mindanao.
As a revolutionary movement, the MILF takes the controversy over the release of the contents of the MOA-AD a call to redefine patriotism. What defines us as patriots of our historic Bangsamoro homeland is a positive force in the country today.
What we, mujahideens, fight for now find open articulation in the MOA-AD: Our political sentiments and collective actions to pursue the right “to determine our own future political status free from imposition”.
This Memorandum of Agreement has the ingredients of an “elegant formula” fulfilling one of the objects of negotiation to put an idea before the public. It does on paper equations of “trade-offs” instead of “sell-out”. More importantly, it is a firm statement of patriotism on behalf of all the Bangsamoros who claim it a birthright right to assert their distinct identity. It makes a plausible public expression of what political moderates and peace advocates demand in common as well as human right activists march about in mass.
Let us not forget, too, our comrades-in-arms in the liberation movements who have been aspiring for what they progressively desire to accomplish a long time. Today we find one voice one sentiment in our long struggle for self determination and freedom.
To track the GRP-MILF negotiation path, the aborted signing in the Malaysian capital is confirmation to wary investors and multi-donor countries on the incapability of the GRP of living up to its commitments and honoring its agreements. Certainly no rhetoric of anti-Moro and anti-Muslim sentiments opposed to the MOA-AD can distort the bias of diplomacy towards settling the essence of the Bangsamoro problem with third party facilitation.
For the sake of the primacy of the peace process, I want to caution people in the media to desist from fueling years of vengeful arrogance. Through opinion-editorials and spins in news coverage, your diatribe alienates many others—more than our revolutionary forces.
For the sake of evoking public response, the domestic scrutiny of the MOA-AD before the Supreme Court has gone the way of media intrusion for full disclosure. The trouble is that it can be more injurious to the GRP negotiator’s credibility rather than the MILF side, for it makes consensus and agreement very hard to achieve.
Attempts to stop the signing of the agreed text of the MOA-AD through a petition for temporary restraining order are other forms of suppression of Bangsamoros parallel to domestic political decisions. Of what peaceable benefit is derived from the foreclosure of the negotiability of matters where the MILF does not contest it by arms? This may affect only the reputation for discretion of Government negotiators in subsequent stages for the details of how the Comprehensive Compact, if reached, is to be revealed.
All things considered, the negotiation of the MOA-AD is a done deal in accordance with modern treaty law practice. As such, for the MILF side, there is none to agree to any further as framework agreement except to honor the terms and stipulations in good faith. In as much as the MOA-AD was duly initialed by representatives of the Parties thereto afterward they exchanged copies. The original initialed copy of the agreed text in the English language together with maps annexed thereto as of 27 July 2008 was deposited with the Malaysian Secretariat.
The initialing took place in Kuala Lumpur to jibe with the formal signing ceremony dated 5 August 2008: on the part of the GRP negotiating panel chairman Rodolfo Garcia, and for the MILF negotiating panel chairman Mohagher Iqbal. Likewise, the Presidential Adviser on the Peace Process Hermogenes Esperon affixed his initial on the agreed text. The Malaysian facilitator Datuk Othman bin Abd Razak properly initialed as witness the copy of agreed text.
On a personal note, we do commend both the MILF and the Government negotiating panels and all those who took part in this great endeavor.
(DXUP FM Balita-Nenita U. Minted at Kaka Alih- August 22, 2008-Huwebes)
Nuro , Upi . Shariff Kabunsuan…….Todo ensayo ang mga mag-aaral ng Nuro Central Elementary School (NCES) sa ibat-ibang athletic games bilang paghahanda sa kanilang paghahanda sa nalalapit na 63rd taon pagkakatatag ng paaralan sa September 4, 2008..
Ang Athletic competation ay sa September 3, 2008.
“Ito na ang pangatlong pagkakataon na naipagdiwang ang pagkakatatag ng NCES”. paliwanag ng bagong principal ng NCES na si Ginoong Gerardo Udas.
“Hinati namin ng tatlong kategorya ang mga mag-aaral, unang categor y ang grade 1 at 2, 2nd category ang grade 3 at 4 , 3rd category naman ang grade 5 at 6″. dadag pa ni Udas.
Samantala ang kinder ay hindi kasama sa compatation kundi exhibition lamang. Ang tanging suliranin na kinakarap ng paaralan ay ang playground na hindi napapatag ang stock piles na ginamit noong 53rd Anniversary ng Upi. Nangako naman ang muncipal Engineer na si Gerardo Cariño bago dumating ang paligsahan ay magagawa na ang pagapapatag.
DXUP FM Balita-Noralyn L. Bilual- August 21, 2008-Huwebes) Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan……..Napili ng mga hurado bilang Champion sa Cheer Dance Competition ang Division 2. Isinagawa ang nasabing cheer dance isa sa mga highlights ng 89th Foundation Anninversary ng Upi Agricultural School PTIA ang Division 2 , 2nd place –Division 4 (Warriors) , 3rd Place ang Division 3 (Sizzling team) at 4th Placer ang Division 1(Phoenix).
Naging hurado sina Mark Anthony Cajandig, Demie Mae Ceballos, Marnelli Jayme, Rodelie Canillo at Charlot Jose Cristobal.
Bagamat maputik at matubig ang pinagdausan ng nasabing cheer dance ay di inalintana ng mag-aaral.
“Tuwing taon ay ganito na ito dahil sa buwan ng Agosto ay tag-ulan, sana ilipat na lamang sa buwan ng pag-gunita, sa mga panahon na hindi tag-ulan”. Himutok ng isang magulang na natatanaw ang mga bata na punong-puno ng putik ang mga makukukulay na kasuotan.
(Para sa karagdagang kuhang larawan please CLICK )
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan……..Dead on Arrival sa Cotabato Regional & Medical Center si Dino Bello , 41, membro ng Citizen Armed Forces Geographical Unit (CAFGU) 8th MAGCAA Coy. Nagtamo ang biktima ng tama ng bala sa kanyang mata na tumagos sa likurang bahagi ng ulo. Ang pamamaril ay naganap noong Martes Agusto 19, 2008.
Ang biktima ay unang isinugod ng Upi PNP sa pinakmalapit na pagamutan ang DatuBlahSinsuatMemorialDistrictHospital at dahil kakulangan ng sapat na gamit at doctor ay agad na inirefer sa Cotabato Regional and Medical Center sa CotabatoCity .
Ang nasabing kaso ay kasalukuyang pa ring iniimbestigahan pa ng Upi PNPang motibo at sanhi ng naturang pagbaril sa biktima.
DXUP FM Balita-Noralyn L. Bilual- August 21, 2008-Huwebes)
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan……..Nanumpa ang mga bagong halal ng official ng Upi Agricultural School-Parents Teachers Association para sa high school department para sa taong 2008-09, kasabay ng pag-gunita ng ika-89 taong pagkakatatag ng paaralan.
Ang mga official na nanumpa ay pinangunahan ng kanilang pangulo na si Cherubin Real, Annabel Bello-vice president, Nympha Sapal-secretary, Merlinda Damaso-assistant secretary
Yolanda Cariño-treasurer, Rogelio Bansil-auditor, Cynthia Borillo-PIO, Lannie Billiones at Esther Lamigo mga business manager.
Ang inducting officer ay ang UAS-PTIA administrator na si Engr. Sukarno B. Datukan, MPA.
COTABATO CITY (MindaNews/20 August) — Violence is breaking out once again in Southern Philippines. Doubly tragic because such violence could be prevented. The popular rejection of the Memorandum of Agreement on Ancestral Domain has separated the positions of Moros and Christians quite clearly.
Many Moros are now saying, “Christians will never recognize our fundamental right to self-determination as a people. We do not want an independent State. We simply want self-determination in our ancestral land.” On the other hand, Christian Filipinos are passionately affirming their stand, “We do not want to be driven away from our lands. We do not want any Philippine territory to be taken away. We do not want to be part of the Bangsamoro Juridical Entity.”
The great tragedy for the country is that the MOA-AD is being rejected for reasons that can be resolved or may not even be in the MOA-AD. It is as though our fears and prejudices have become the measure for judging the Memorandum of Agreement. There is no substitute to actually reading and studying the document – in itself – to know what it says, to know what it does not say, and to realize the implications of all these. By rejecting the Memorandum of Agreement on the basis of misconception, prejudices and misinformation, we may be throwing out a “piece of paper” that could very well be a good working basis for lasting peace in Mindanao.
Many Filipinos reject the MOA-AD mainly on the following bases:
(1)It is dismembering the Republic of the Philippines;|
(2)It has certain unacceptable or at least questionable provisions;
(3)The Filipino people were not consulted;
(4)The present government cannot be trusted;
(5)President Arroyo wants the MOA-AD in order to extend her term;
(6)The United States had a “hidden” hand in the MOA-AD because of its own interests.
The first and second objections concern the content of the MOA-AD. The third objection is about process. The third, fourth, fifth and sixth objections are about circumstances external to the document.
I believe that all of us should let the MOA-AD speak for itself. To do this may I suggest some points for reflection.
On the concept of Bangsamoro self-determination:
Do Christian Filipinos recognize that the right to self-determination is a fundamental right?
Is such a right unconstitutional?
Are the Bangsamoro people entitled to such a right?
On the Bangsamoro homeland or ancestral domain:
In their history have the Bangsamoro people ever exercised the right to self-determination and sovereignty?
Are we, Christian Filipinos, aware that even before the Spaniards came, the Bangsamoro people already had a system of political authority that held sway over a domain that covered most parts of Mindanao and Sulu?
Despite Spanish and American colonizers, did leaders of the Bangsamoro people continue to claim political authority over their ancestral domain?
Within the short space of 50 years, from the 1920s to the 1970s, did not Christian Filipinos completely reverse the demographic, territorial, and political situation in Mindanao and Sulu partly through a series of land laws that sent several waves of migrating Christians from the Visayas and Luzon?
Are we aware that while we Christians call this historical, demographic, and political development quite legal, members of the Bangsamoro believed and continue to believe that this was an injustice to their historic claim to their lands and to the self-determination that they – for a long time – once exercised in their territory?
On Bangsamoro self-determination and exercise of sovereignty in relation to the national sovereignty and territorial integrity:
Does Bangsamoro self-determination and exercise of sovereignty in their ancestral domain necessarily mean political independence from the Republic of the Philippines?
Does the MOA-AD say that the Bangsamoro Juridical Entity is a separate and independent State? Does it intend to set up such a State?
Is there internal evidence in the MOA-AD that in fact it does not intend to do so, and that the agreement is not setting up an independent State?
Does the MOA-AD say, even if only equivalently, that it is breaking up the territorial integrity of the Republic of the Philippines?
If the document has internal merits, surely the problems of lack of consultation can be worked out. Flaws in the concepts and content can be remedied. Suspicions about the hidden hand of the United States or the hidden intentions of the President Macapagal Arroyo behind charter change can be resolved in their own context. But these to my mind are basically extraneous to the internal validity of the MOA-AD. We can surely correct its faults.
But to reject the MOA-AD completely on the basis of what it does not say could be a tragedy of incalculable proportion, possibly a death knell to lasting peace. The two panels have painstakingly worked out the peace documents for 11 long years. I would give them the benefit of the doubt that they have been conscientious in their work, looking out for the interests of their constituencies.
It is my firm conviction that if only the MOA-AD is allowed to speak for itself or examined on its own merits, it can be a good working document for lasting peace in Mindanao.
(Cotabato Achbishop Orlando B. Quevedo earlier wrote a five-part series on the MOA-AD)
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan………Maraming epektong naudulot na kasiran ang malakas na kidlat at kulog kahapon tanghali habang kasagssagang ipinagdiriwang ng Upi Agricultural School ang 89th na taong pagkakatag nito. Sa DXUP FM ay nasira ang dalawang computer, console mixer, power supply ng transmiiter, TV set at router set.
Naapektuhan din ang sa kalapit na opisina. Sa Upi PNPoffice ay TV at signal ng kanilang Smart Bro ay naapektuhan. San opisina ng BJMP ay TVE set ang nasira.
Ayon sa mga saksi ay parang international bomb ang narinig nilang pumutok sa likod ng building ng DXUP FM, na sanhi upang umalerto ang mga PNP personnel.
Hanggang sa kasalukuyan ay inaayos pa ang nasirang mga gadgets ng nasabing himpilan. Ayon sa station manager Mario G. Debolgado ay pagsisiskapan ng mga technician na makasahimpapawid ngayong araw na ito.
Mamayang 4:00-4:30 ng hapon ang programang “Pareng Mon” na anchor ni Mayor Ramon A. Piang Sr. na simulcast broadcast sa DXMS sa Cotabato City.
DXUP FM Balita-Kaka Alih & -Lenyrose Bajar-August 18, 2008-Lunes Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Mapanganib na para sa mga bumibiyahe ng Upi patungong Cotabato City vice versa, gayundin ang mga dumaraang biyahero mula sa South Upi, Maguindanao at Lebak, Sultan Kudarat dahil sa pagkabitak ngkonkretong kalsada sa boundary ng Barangay Mirabat Nuro, Upi, Shariff Kabunsuan.
Ang nasabing kalsada ay bahagi ng National Highway at ang pamamahala, pagsasaayos ay nasa Departmentof Public Works & Highways (DPWH) ARMM,
“Ang magagawa ng lokal na pamahalaan ng Upi ay gumawa ng report at rekomendasyon sa DPWH ARMM”. paliwanag ng Upi Municipal Engineer Gerardo Cariño.
Matatandaang noong Disyembre 1 , 2007, bumaligtad sa bahaging ito ang dumptruck ng DPWH dahil din na nabitak na bahagi ng kalsada.
Ang lahat ng dumadaan ay ingat na ingat at nahihirapan ang mga sasakyan na kargang mabibigat dahil umuuga na ang lupa.
(tingnan ang mga larawan at video kuha ni Kaka Alih -August 18, 2008)
More than 35 organisations from all over the Southeast Asian region attending the 2nd Meeting of the Southeast Asian Forum on Islam and Democracy (SEAFID) between 12 – 14 August, in Jakarta, Indonesia, made a statement supporting the continuation of the peace process in Mindanao and the lifting of the temporary restraining order by the Philippines Supreme Court.
The conflict in Mindanao became one of the main issues that was discussed in this meeting and the participants unanimously voted to accept the Statement of Support drafted by one of the panel. The Statement made the group in Jakarta is as follows:
STATEMENT OF SUPPORT FOR THE MINDANAO PEACE PROCESS
Made by the members of the Southeast Asian Forum on Islam and Democracy (SEAFID), Jakarta, Indonesia, 14 August 2008:
We, the undersigned from various organizations from Southeast Asia, attending the 2nd meeting of the South East Asian Forum on Islam and Democracy (SEAFID) in Jakarta, Indonesia on 12 – 14 August 2008 hereby declare our support to the peace process between the Government of the Republic of the Philippines (GRP) and the Moro Islamic Liberation Front (MILF).
We are aware that the signing of Memorandum of Agreement on Ancestral Domain (MOA - AD) scheduled on the 5th of August 2008 in Putrajaya, Malaysia has been postponed due to the Temporary Restraining Order (TRO) by the Supreme Court of the Republic of the Philippines.
We lend our support to different Civil Society Organizations (CSOs) and Religious Leaders of Mindanao that the Temporary Restraining Order (TRO) be lifted and that both parties sign the MOA-AD the soonest possible time. We also hope that the discussion to find a permanent political solution to the conflict in Mindanao can start as soon as possible.
We call on all the parties to cease the current hostilities including armed engagement that has resulted in the displacement of more that 130,000 people. We also call for humanitarian support for these Internally Displaced Persons (IDPs) and all those affected by the current conflict.
We also call upon the Malaysian government to continue its active role to provide support and facilitation to the present peace process, including monitoring and continuing the International Monitoring Team (IMT) in Mindanao.
We hope that the political, business and other national leaders in the Philippines refrain from making uninformed and inflammatory statements that only serve to stoke the flames of conflict in Mindanao.
Lastly, we together with all peace loving peoples of Southeast Asia pray for eventual and lasting peace in Mindanao.
Endorsed and Signed by:
1.Associate Professor Dr Kamarulzaman Askandar, Research and Education for Peace, Universiti Sains Malaysia (REPUSM); and Southeast Asian Conflict Studies Network (SEACSN)
2.Hj. Esmael Ebrahim, Philippine Council for Islam and Democracy; Muslim Chamber of Commerce and Industry, Philippines
3.Ahmad Suaedy, The Wahid Institute, Jakarta, Indonesia
4.Jajat Burhanudin, Centre for the Study of Islam and Society, Jakarta, Indonesia
5.Imran Price, Center for Contemporary Islamic Studies, Singapore
6.Fuad Mardhatillah, The Aceh Institute, Indonesia
7.Dadi Darmadi, State Islamic University, Jakarta, Indonesia
8.Abdul Mu’ti, Center for Dialogue and Cooperation among Civilisations )CDCC), Jakarta, Indonesia
9.Clare Harvey, The Asia Foundation, Jakarta, Indonesia
10.Budhy Munawar-Rachman, The Asia Foundation, Jakarta, Indonesia
11.Hamid A. Bara, Empowering the Ulama Project, PCID; Mindanao State University, King Faisal Center for Islam, Arabic, and Asian Studies, Philippines
12.Carmen Abubakar, Institute for Islamic Studies, University of Philippines, Diliman, Philippines
13.Amina Rasul, Philippine Council for Islam and Democracy
14.Santanina Rasul, Magbassa Kita Foundation Inc., Philippines
15.Habib Churzin, Forum on Peace, Human Rights, and Development, Indonesia
16.Maarof Salleh, Center for Contemporary Islamic Studies, Singapore
17.Nasser Manohomasilie, Union of Muslims for Morality and Truth, Myanmar
18.Mohd. Roslan Mohd. Nor, Persatuan Ulama Malaysia, Malaysia
19.Abdul Rahman Awang, Shura, Malaysia
20.Dr. Mashur Bin-Ghalib Jundam, PCID, CMM, University of Philippines, Institute for Islamic Studies, Philippines
21.Ahmad Somboon Bualuang, TCMD, Thailand
22.Radziah Abdul Rahim, University Utara Malaysia, Malaysia
23.Arif Zamhah, Nadtlatul Ulama, Indonesia
24.Jajat Burhanudin, Center for the Study of Islam and Society, Jakarta, Indonesia
25.Syafiq Hasyim, International Center for Islam and Pluralism, Indonesia
26.Sukree Langputeh, Southern Thailand Universities for Peace (STUfPeace), Thailand
27.Teerawut Muhummud, TCMD, Thailand
28.Chrisian Kus, IIEC, Indonesia
29.Radjimo Sastro Wijono, International Center for Islam and Pluralism, Indonesia
30.Elfira D. Siregar, International Center for Islam and Pluralism, Indonesia
31.Taharudin P. Ampatuan, PCID, Philippines
32.Chamamah, AISYIYAH, Indonesian Women Wing of Muhammadiyah
33.Hj. Zaid Kamaruddin, Pertubuhan Jamaaf Islah Malaysia (JIM), Malaysia
(Balita ni Bai Zuhiera Sali & Kaka Alih-Kanakan- August 16, 2008-Sabado)
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Nag stand out ang ganda ni Sandra Mae Paragas ng team Panthers sa lima pang kandidata ng Search for Mutya ng UAS 2008 kaugnay ika 89 taong pagdiriwang sa pagkakatatag Upi Agricultural School-Provincial Technical Instiute of Agriculture (UAS-PTIA).
Nakuha din ni Ms. Paragas ang apat sa limang minor awards kabilang ang Best in casual wear, Best in Sexy Short, Best in Talent Presentation at Best in Long Gown.
Naging 1st runner up si Anna Rose Almerante ng Herculeans team na sya din nagkamit ng Wittiest candidate. 2nd runner up naman si Elmera Pacris ng Vanguard. 3rd runner up si May Ann Colinares ng High School Department na syang naging Miss Photogenic. At 4th runner up naman si Candy Escaño ng team aces.
Pinutongan ng korona ng Vocational School Administator ng UAS-PTIA na si Engr. Sukarno B. Datukan, MPA ang bagong Mutya ng UAS 2008.
Live na napakinggan sa community radio - DXUP FM 105.5 MHz mula sa Upi gymnasium, Barangay Nuro, Upi, Sahriff Kabunsuan.
Ang mga board of Judges P02 Edcel Solomon Garpa, Mrs Roschel P. Gumban, Mr Bajunaid U. Malang, Hon. Jonathan D. Acopio at Engr. Rachel B. Santiago-Chairwoman Board of Judges. Ang dalawang mebro ng Canvassers ay sina Romulo Antonirio at Mrs Yolanda Cariño.
Nagsimula ang pagpapakilala sa mga kandidata ganap na ika-dalawa at nagtapos bandang ika-anim na ng hapon.
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Sinumulan noong Agosto 12, ang 89 taon pagdiriwang ngayon taon 2008 ng Upi Agricultural School-Provincial Technical Instiute of Agriculture (UAS-PTIA).
Mamayang ika-isa ng hapon ang “Search for Mutya ng UAS 2008″ na gaganapin sa Upi Gymnasium at ito ay live coverage ng DXUP FM.
Nagsimula ang palarong pampaaralan noong Agosto 13 at ngayon araw na ito magtatapos.
Sa Agosto 18 naman ang Goodwill Games ng Farmers Association, Selected Students, PTCA and T&E.
Sa Martes Agosto 19 ang Culmination day at magiging panauhin pandangal ay si Honorable Hadji Datu Druz Ali ang Regional Secretary ng Department of Agriculture-Autonomous Region in Muslim Mindanao.
Sa araw na ito ay magkakaroon ng Cheer Dance Competation ng secondary department .
Ang UAS-PTIA ay isa sa pinaka-unang agricultural na paaralan sa bansang PIlipinas, na itinatag ng Amerikanong sundalo na si Captain Irving Bryant Edwards , at ito naging bantog na guro dahil sa pagkakatatag nito sa liblib na lugar ang Upi Agricultural School noong August 19, 1919, sa Barrio ng Upi, [ngayon ay munisipyo ng Upi] na sakop pa noon ng Dinaig [ Datu Odin Sinsuat], lalawigan ng Cotabato [nahati na ito ng 7:South Cotabato, North Cotabato,Sarangani, Sultan Kudarat, Maguindanao at Shariff Kabunsuan at may Lungsod na 5: Cotabato City, Kidapawan City, General Santos City, Tacurong City at Koronadal ]. Ang Vocational School Administator ng UAS-PTIA sa kasalukuyan ay si Engr. Sukarno B. Datukan, MPA.
(Balita ni Lenyrose Bajar- August 15, 2008-Biyernes)
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Nagpalabas ngayon ng statement ang Catholic Religious Organization sa Mindanao particular ang Jesuits, Oblate of Mary Immaculate at Marist Brothers Educational Institutionna umaapila sa GRP at MILF para sa muling pagbubukas ng usaping pangkapayapaan.
Nababahala ang nasabing grupo sa pagtaas pa ng bilang ng mga apektadong mga indibidualna umaabot na 150,000. Hinimok din nito ang mga Civil Society Organization, Religious Organization at Peace organizations na tumulong sa paglalatag muli ng usaping pangkapayaan.
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Nanumpa satungkulin ang mga opisyales ng Ranao Business Chamber. Ito ay Isinagawa sa Municipal Conference Hall nitong August 14, 2008 .
Pinapanumpa ni Upi Mayor Ramon Piang Sr. ang mga official ng naturang organization na sina: Omar Mustapha bilang presidente, Amir Sulaiman- Vice president, Gamal Barabadan Secretary,Ustadz Abdulatif Disimban Treasurer ,Abraham Ibrahim Auditor,Baginda Barabadan Business Manager-Asdawi Sarip P.I.O, Basser Salipada, Jamal Bauti,Madid ampuan bilang mga Sgt.@ Arms at mga Advisers ay sina: Aratuc Dizo,Mahid Pidtailan,Talib Matanog,Ustadz Omar Abdulrahman at Makanaik Sarip.
Pinayuhan naman ni Vice Mayor Abdullah P. Salik Jr. Al Haj na iregister sa Security Exchange Commission (SEC) at ipa-accredit sa LGU Upi ang naturang organization, upang lalong mapagtibay ang pagtutulungan sa pamahalaan.
Sa live interview sa DXUP FM sa vice president na si Amir Solaiman ay naitatag ang nasabing samahan noong Agosto 8, 2008.
Ang Ranao Business Chamber ay samahan ng mga negosyanteng Meranaw sa bayan ng Upi na ang layunin ay upang isulong ang tamang pangangalakal na naayon sa katuruan ng Islam.
Kabilang din mga dumalo sa okasyon ang ABC President Datu Michael Sinsuat I, Kagawad hadji Guiamel Abutazil, Kagawad Benjamin Suenan at KagawadKalima O Gunsi, na pawang nangako ng suporta sa ikakatagumapay ng naturang samahan.
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Sinimulan ngayon umaga ng LGU Upi ang pagsasaayos sa nagbarang kanal na malapit sa may “rotonda” sa national highway.
Kahapon ay nagsagawa ng inspection ang alkalde ng Upi Ramon A. Piang Sr. kasama ang Municipal Engineer na si Gerardo Cariño, sa mga proyektong ipinapatupad ng Lokal ng Pamahalaan at sinunod ang nagbarang drainage na inireklamo ng mga residente sa may national highway harapan ng “rotunda”.
Samantala patuloy pa rin ang pag-kontreto sa kanal na nakapalibot sa pamilihang ng Upi.
(Balita ni Lenyrosae Bajar at KakaAlih- August 14, 2008-Huwebes)
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Nagsagawa ng inspection ang alkalde ng Upi Ramon A. Piang Sr. kasama ang Municipal Engineer na si Gerardo Cariño, kahapon sa mga proyektong ipinapatupad ng Lokal ng Pamahalaan. .
Unang in-inspection ang drainage na inaayos ng LGU Upi sa pamilihang bayan. Isinunod ang nagbarang drainage na inireklamo ng mga residente sa may national highway harapan ng “rotunda”.
Tiningnan din ng Mayor ang kalagayan ng pamilihang bayan na isa mga nakakasagabal sa mga dumaraang namamalengke ay ang mga “tapangko” (mesang ginagamit ng nagtitinda tuwing Sabado- market day)
Binisita din ni Mayor Piang ang dalawang milyong piso na na semi-modern slaughter house mula sa Regional Governor Datu Zaldy Ampatuan. Inaasahang na magagamit na ang naturang proyekto sa katapusan ng Septembrye.
Ang naturang slaughter house ay magkahiwalay ang mga katayan ng hayop na “haram” at halal.
Ang Muslim (maging T’duray, R’nawon at Kasila) ay hindi kumakain ng mga halal na hayop na hindi nakatay ayon sa katuruan ng Islam.
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Natagpuan ang bangkay ng isang lalaki na inanod ng malakas na agos ng Matuber river kaninang ika -8 ng umaga sa may likod ng R & B Compound, Barangay Borongotan, Upi.
Kinilala ng Upi PNP ang bangkay na si Segundo Tacpan-53 na taga Barangay Nangi. Ayon sa nag-iimbistigang Pulis na si PO1 Carlo James Clarete, ay maaring nalunod ang sanhi ng kamatayan ng biktima, dahil sa medyo bumaha ang ilog sanhi ng malakas na ulan kagabi.
Naireport kay Mayor Ramon A. Piang Sr, ng DXUP FM Station Manager Mario Debolgado na residente ng Borongotan at malapit sa kanyang bodega ang natagpuan sa bangkay. Dahil dito ay agad na pina responde ni Upi Chief of Police PInsp. Mark Kim Aquino, sina PO1 Carlo James J. Clarete, PO1 ian s. Moncera, PO1 Renante P. Ninte at PO1 Ruben H. Abogho, upang mag-imbistiga.
Naiulat naman ng live sa DXUP FM ni Patrol 1 (Alih Anso) na sumabay sa Upi PNP at nag-ulat sa pamamagitan ng mobile phone mula sa lugar ng pinangyarihan.
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Ideneklara ng COMELEC na naging matahimik sa pangkalahatan ang halalan sa Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) at naging matagumpay din ang isinagawang automated election, bagamat may mga konting naiulat na di pagkakaunawaan ng ilang supporters at mga kandidato ngunit hindi naman nakaapekto sa pangkalahatan.
Ayon kay Comelec chairman Jose Melo na bagamat mayroong mga maliliit na insidente kagaya ng ballot snatching, hindi naman ito naka apekto sa pangkalahatang resulta ng halalan.
Kabilang naman sa mga naitalang insedente ng Comelec ay ang nangyaring vehicular accident sa mga Board of Election Inspector (BEI) sa Brgy. Cadayahon, Balindong, Lanao del Sur, kung saan ay dinala sa ospital ang chairman ng BEI.
Naiulat din ng Chief Superintendent Joel Goltiao, ARMM Police Regional Office (PRO) director ang di pagkakaunawan na nauwi sa suntukan ng mag-pinsan Tomawis: Re-electionist Assemblyman Bongarsa Tomawis at Mayor ng Barira Alex Tomawis, ngunit agad naman napayapa.
Habang nagkaroon din ng failure of election sa Brgy. Sapa, Bayang, Lanao del Sur makaraang nag-away ang mga BEI dahil sa ginawang clustering ng votes, na nagresulta ng pagwalk out ng mga BEI.
Samantala, ipinagmalaki rin ng Comelec na naging mataas ang turn out ang boto sa ARMM sa kabila na umabot lamang sa tatlong buwan ang kanilang paghahanda sa automation ng halalan.
Bagama’t hindi pa nakapag bigay ng kanilang kabuuang resulta ng turn out ng boto sa buong ARMM ang Comelec, subalit batay sa kanilang inisyal na mga natanggap na report na mataas ang naging turn-out ng boto.
Ayon sa Comelec sa Maguindanao, Lanao del Sur, at Shariff Kabunsuan ay halos 60% ang turn out, habang sa Sulu mahigit 50% at sa Tawi-tawi ay halos 85-90% ang turn out ng mga bomoto.
Inaasahan naman ng Comelec na maiproklama ang lahat ng mga nanalo sa ARMM election sa loob ng halos 36 na oras, matapos ang botohan.
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Nagtamo ng sugat sa iba’t ibang bahagi ng kanyang katawan si Johnny Poras-32 residente ng Barangay Looy, South Upi, Maguindanao, pagkatapos pagtatagain ng kanyang kainuman noong makalawa ng gabi (Linggo).
”Habang kami ay masayang nag-iinuman maya-maya ay nagkaroon kami ng pagtatalo na humantong sa mainit na pagtatalo”. pahayag ni Porras.
Ang biktima ay agad na dinala ng mga kamag-anak sa pinakamalapit na hospital sa Datu Blah Sinsuat Memorial Hospital, na nasa Nuro, Upi, Shariff Kabunsuan.
Ang suspect na kainuman ng biktima ay kinilala sa pangalang Udok, na taga Looy ay malaya pa rin habang ang Kapulisan ng South Upi ay patuloy ang kanilang imbistigasyon sa naturang pangyayari.
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Ipamamahagi na ng Maguindanao Electric Cooperative Inc. (MAGELCO) sa mga consumers ng kooperatibaang Limang Daang (P500) piso na subsidy mula sa goberno.
Ayon kay Multi Sectoral Electrification Advisory Council (MSEAC) Alih Anso-Media sector ng District 11 “…ay ibabawas na sa August billing ang naturang subsidy na mula sa katas ng VAT”.“
“Ang makakatanggap na mga consumers ng cooperative ay mga kokukonsumo nghindi lumalagpasng isang daang kilowatt bawat buwan” dagdag pa ni Anso .
Sa meeting ng MSEAC sa Cotabato City nitongSabado ay tinalakay din ang refund ng mga consumers sa mga deposit ng meter ngunit hindi pa maipapatupad kaagad, at maaring maianunsyo sa General Membership meeting ng cooperative sa September 7, 2008 na gaganapin sa MAGELCO headquarters sa Awang, Datu Odin Sinsuat, Shariff Kabunsuan.
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Maayos at mapayapang nagpapatuloy ang botohan sa Barangay Nangi. (PC Dolores). Ayon kay Barangay Chairman Lorenzo Talma- Nangi umaga pa lamang ay dumagsa na ang mga botante sa Polling precint.
May kabuuang 1,686 ang rehistradong botante sa naturang barangay. Ang limang (5) polling center ay na Pedro C. Dolores Elementary School na kinabibilangan ng siyam (9) na voting center. (0072 A & B, 0070 A & B, 0074 A, 0075 A, 0076 A, 0077 A & B)
Una rito, nagsagawa umano ng pagpupulong ang mga opisyal ng barangay sa mga mamamayan upang magbigay ng impormasyon ukol sa makabagong pamamaraan ng pagboto. Ilan sa mga botante ang aminadong mas madali ang proseso ng pagboto ngayon. Ngunit mga mangilan-ngilan na botante naman na hirap sa paghanap ng kanilang mga pangalan sa Voters List.
Ayon kay Flordelina Muñoz Election Officer ng Upi ang bayan ay may 23 barangay, 133 na presinto, 23,273 na rehistradong botante , 74 na clustered presinto at 31 na voting centers.
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Nanatiling maayos at mapayapa ang 2008 ARMM Election sa Upi, Shariff Kabunsuan, ito ay ayon sa ulat sa bayan ng PNP 1507th Provincial Mobile Group Commander P/Inspector Rudy P. Badsingit Jr.
Sa panayam ngayong umaga ni DXUP Patrol 1 Alih Anso kay Badsingit, pinayuhan ang may mga sasakyan na boboto sa NuroCentralElementary School na hindi pinapayagan ng COMELEC ang pagpasok ng mga sasakyan, kaugnay ng pagpatupad ng seguridad.
Alas siyete ng umaga nagbukas ang ibat-ibang polling precinct na unti-unti namang dinadagsa ng mga botante. Pasado alas-otso ng umaga ay mahaba na ang mga pila sa mga precinct. Sa kabila nito naging maayosang proseso ng butuhan.
Ayon sa isang Board of Election Officers (BEI) na di natin kikilalanin ay positibo ang naging tugon ng mga botante sa mga panuntunan ng COMELEC sa kauna-unahang automated election sa ARMM.
Ayon naman sa ilang mga botante sa Nuro ay maigi at mabilis ang ganitong proseso kumpara sa mga nakaraang halalan na manual.
(Balita ni Lenyrose Bajar at Kaka Alih-August 11, 2008-Lunes)
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Sinimulan ng irealease kaninang madaling araw ng COMELEC sa mga Board of Election Inspectors (BEI) ang mga Ballot boxes at electionparaphernalia na gagamitin ngayong araw ng Lunes na ARMM election , na magsisimula ganap na alas siyete ng umaga at magsasara alas tres ng hapon.
Kagabi ay naihatid na ang balotang gagamitin sa halalan sa ilang malalayong barangay ng bayan ng Upi shariff Kabunsuan.
Handang –handa na rin ang Philippine National Police na siyang deputized ng COMELEC na siya namang mangangasiwa para sa katahimikan at kaayusan ng halalan.Para sa bayan ng Upi ang gagamitin na automated machine ay ang Optical Machine Reader (OMR) counting machine, at sa Cotabato City gaganapin ang bilangan ng balota..
Ayon kay Flordelina Muñoz Election Officer ng Upi ang bayan ay may 23 barangay, 133 na presinto, 23,273 na rehistradong botante , 74 na clustered presinto at 31 na voting centers.
Ang bahagi ng Memo ng National Electrification Administration na naka-address sa lahat ng kooperatiba:
26 June 2008
MEMORANDUM No. 2008-018
TO: ALL ELECTRIC COOPERATIVES (ECs)
SUBJECT: Implementing Guidelines on the Release of Funds for “Pantawid Kuryente: Katas ng VAT” Program
Background
Pursuant to the directive of Her Excellency, President Gloria Macapagal-Arroyo, the Department of Social Welfare and Development (DSWD) will implement the “Pantawid Kuryente: Katas ng VAT Program”, a one time subsidy to the poorest sector of society to help them pay their electric bills.
Accordingly, the DSWD and NEA executed a Memorandum of Agreement (MOA) for the implementation of this Program in areas covered by the electric cooperatives (ECs) nationwide. Base on the MOA, the DSWD will transfer to NEA the amount that will cover the P500 subsidy for each of the customers consuming 100 KWH per month or less with the initial release of P500M. For its part, NEA will assist DSWD in the proper disbursement of funds to the different ECs subject to the provisions of these guidelines.
II.Purpose
To set the guidelines on the submission, processing, approval and release of funds for the implementation of “Pantawid Kuryente: Katas ng VAT Program in areas covered by the ECs.
IIIImplementing Guidelines
1.Ecs are required to submit to NEA-Institutional Development Department (IDD) the following documents:
a.Letter request from the General Manager requesting for the release of funds.
b.Complete list of residential customers with consumption of 100 KWH and below based on May 2008 billing duly certified by the EC Head of billing Unit and the General Manager using the attached format (Annex 1). This should include the summary of residential consumers per municipality.
c.Duly accomplished and notarized Memorandum of Agreement (MOA) between NEA and EC.
2.EC submission shall be evaluated/recommended by IDD, after which NEA shall release the funds in the form of cash advance subject to the usual accounting and auditing procedures on a first come, first served basis.
3.Immediately, ECs shall issue credit memo (annex 2) to qualified consumers stating that the amount of P500 shall be applied starting June 2008 and future billings. The amount of advances shall be reflected in the consumer’s monthly billing until the total P500 shall be fully accounted for.
4.The EC shall keep and maintain the electricity subsidy in a separate account in a reputable government bank (preferably LBP or DBP). Only the amount only actually applied during the month shall be transferred to the EC general fund.
5.NEA, DSWD and/or the Commission On Audit shall require the submission of vouchers and other documents relevant to the subsidy and the projects as well as conduct an audit in all transaction made with respect thereto.
Board of Election Inspectors.(BEI)…..isang tungkulin na tila ba iniatas na sa mga guro ng mga pampublikong paaralan… isang pag-gawad ng katungkulan na kung iisipin ay wala naman talagang kinalaman sa kanilang propesyon, subalit buong puso pa rin nilang tinatanggap at isinasagawa kahit karampot ang “allowance ” nila dito.
Ang trabaho ng BEI ay maaring nagsisimula dalawang araw o baka linggo pa kong isasali ang meeting at seminar, bago ang mismo ang araw ng halalan. Maraming paghahanda ang sa iyo’y pinapagawa,. bukod sa panunumpa mo sa iyong tungkulin at pagpirma rito, kailangan mong makinig sa mga lecture na inihanda ng COMELEC, kukunin ang mga kailangan mong materyales at gamit, at gawing pamilyar ang buong proseso ng halalan na iyong isasagawa. Lahat ng mga nabanggit ay kumukuha ng oras at pagod, dahil na rin sa ilang beses ng pagpila at paghihintay . , Gutom at pagod ang kanilang nararnasan. Kong bakit nagagamit ang mga guro sa ganitong tungkulin ay dahil sa konti lang ang mga tauhan ng COMELEC,
Kung araw na ng halalan, e wala nang paparis sa hirap, tension, takot ang mararansan ng isang BEI. Sisimulan nila ng maagang-maaga ang araw sa pag-gising (tulog na tulog pa ang mga kasama mo sa bahay) upang sunduin ang mga balota at ballot box mula pa sa mga munisipyo na kanilang lokalidad (lalo na kong local election, ingat nga ingat ang lahat dahil marami ang nagbabantay na watchers.. kuno? Ok lang kong ganitong ARMM election, wala masyadong kandidato eh) …
Isang araw bago ang halalan ay kukunin mo na sa COMELEC ang mga gagamitin, NGUNIT HINDI MO PA MADADALA. Bakit? para pangalagaan ang integredad ng Halalan.. baka maghinala ang ibang kandidato..na may ginawa kang himaga sa gabi.. kailangan kasama ang mga watchers ng bawat partido.
Kinabukasa araw ng halalan babalik ka sa municipyo o opisina ng COMELEC para kunin angmga ibang papeles na kailangan sa halalan, bukod pa roon ang nasabing mga balota at ballot box. Ang tanong ni Maam: : “bakit hindi na lang ipagsabay-sabay ang pagbibigay?”... Sagot maam ay heto?…..”para lamang masabi na malinis at walang daya ang halalang magaganap”.
Heto na, pagdating nila sa presinto, marami pa silang aayusin… minsan nga’y kahit na hindi pa sila nakakatapos ay may mga dumadagsa nag botante upang bumoto, paano’y alas-siyete na pala! Magsisimula na ang botohan.
Matapos nilang pagsilbihan ang mga botante mula alas-siyete hanggang alas-tres ng hapon at walang break sa tanghali… ang kanilang tanghalian ay panakaw nakaw habang walang bomoboto.
Pagsapit ng gabi ay darating na ang madugong bahagi ng trabaho nila.. ang pagbibilang ng boto. (ok na lang DAW ngayong ARMM 2008 Election.. bakit? computerized na ang systema ng botohan at bilangan.. sigoro naman ay kulang na ang trabaho ng BEI… SANA… SANA.,.. wala ng kandidato na matapang… wala ng kandidato na ayaw tumanggap ng pagkatalo). Hindi nila alam na halos magkaduling-duling na ang mata ng BEI sa walang humpay na kakahanap ng mga pangalan ng mga kandidatong lalagyan nila ng tally… buti sana kung konti lang ang kandidato, buti sana kung konti lang ang bumoto,
Kailangan nilang tiisin ito, mahal kong titser… para saan pa ang husay mo sa pagtitiis sa mga makukulit na estudyante kung hindi mo ito mai-aapply rito? Ang tanging hiling ko na lamang ay mag-tally ang mga bilang ninyo, sapagkat kung hindi… uulitan nila (at yan ang pinakamasakit pra sa mga BEI).
Pagkatapos nila ng lahat-lahat (ala-una na ng madaling araw, halos beynte kwatro oras ka nang gising)… may bilang na ng mga boto para sa presinto nila, nakaselyo na ang mga envelope na may Election Return, nakapasok na sa ballot box ang mga karagdagang kopya at nagamit na mga balota. Ang natitira na lamang na gagawin ay ang pag-sumite ng mga resultang ito sa munisipyo. Lahat ng pagod nilay malapit nang masuklian ng paghiga’t pagpapahinga, maisubmit lamang nila sa COMELEC ANG resulta. . Ang mahirap kong minsan ang Honorarium na isang libo .. matagal pa bago makuha.. (ngayon yata ay dalawang libo na.. « ay salamat naman »sabi ni maam)
Sana wala ng mag-protestang kandidato… tuloy-tuloy na.. tanggapin na ng talo na sila ay talunan sa halalan na ito.. better luck next time…SALAMAT.. tapos na ang bilangan… Hay naku di pa pala may protesta pa.. maari ka pang makapunta ng Maynila ng libre.. ( libre pasyal Maam..he.he.. )
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan……..Handang-handa na ang opisina ng Commission on Election (COMELEC) sa Upi sa pangunguna niCOMELEC Officer Flordelina Muñoz para sa ARMM halalan sa Lunes August 11, 2008.
Kasama ng COMELEC ang office of the Treasurer na siyang namamahala sa pag-iingat sa mga ballot boxes at iba pang gagamitin. Deputized din ang PNP at AFP sa pananatili ng peace and order.
Nitong Biyernes, ay pinulong ni Muñoz ang lahat ng BEI at dalawang kasama nito upang final na ibigay ang dapat at di dapt gawin sa ARMM Election sa August 11.
Ngayon araw na irerelease sa mga BEI sa mga presinto ng Upi ang boxes at paraphenelia na gagamit sa halalan.
(Hinango mula sa pamphlet na ginagamit ng EIC- Technical Working Group (TWG) ng Upi Forest Land Use Plan-courtesy ng EcoGov Project representative na si Edwin “Doods” Camacho)
Gaano Kahalaga ang Kagubatan sa ating Buhay?
Mahalaga ang gubat sa ating buhay. Ito ay pinagkukunan ng ating pagkain, gamot, tubig at mga kahoy para magamit sa ibat-ibang pangangailangan.Maliban sa kanlungan ng samut-saring buhay (tao, hayop, at halaman), ang kagubatan din ang nagpapanatili ng malusog na kapaligiran.
Bakit nauubos ang ating kagubatan?
May mga bahagi ang kagubatan na walang kasalukuyangnamamahala o hindi pa napasasailalim sa anumang klaseng pamamahala ( o tenure), kung kaya’t kahit sino na lang ay pumapasok dito.Ito ang bahagi ng kagubatan na tinatawag na “open access.” Mayron ding bahagi ang mga kagubatan na mayroonngang tenure, subalit ang mga may hawak nito ay nagpapabaya naman sa kanilang responsiblidad.
Dahil sa sitwasyong ito,may mga taong basta na lang pumapasok sa kagubatan upang mamutolng kahoy, magsasagawa ng kaingin, at iba pang mapanirang Gawain, na nagdudlot ng pagkakasira at patuloy na pagkaubos ng atingnatitirang yamang-gubat.
Paano natin maiiwasan ang mga ito?
Sa pamamagitan ng tamang pagpaplano at pamamahala ng kagubatan at ibang gubat.Dahil dito, maiiwasan ang mga mapanirang gawain at ang mga masamang epektong nagigng bunga nito , tulad ng mga biglaang pagbabaha, pagbaba ng nagiging poduktibo ng lupa, atbp.
Ano ang FLUP?
Ang Forest Land Use Planning (FLUP) ay isang pamamaaraan ng pagpaplano-matapos ang isang masusing pag-aanalisa at pag-aaral sa kalagayan ng kagubatan-upang mailagay sa maayos na pamamahala ang mga ito. Ito rin ang siyang magiging basehan sa “alokasyon” o paglalagay ng tamang sistema ng pamamahala ng kagubatan ayon sa kagustuhan ng nakararami, at para rin sa nakararami.
Anu-anong klaseng alokasyon ang maaring isagawa sa tulong ng FLUP?
Ang FLUP ay makakatulong sagutin ang mga katanungan tungkol sa alokasyon tulad ng:
Anong bahagi ang dapat ay protektado-tulad ng watershed reservation? Anung parte ang maaring ipamahalasa kumunidad? O sa probadong sector? O sa pamahalaang lokal (tulad ng communal forest)?O sa ibang ahensiya ng pamahalaan (tulad ng pamantasan, National Power Corp. O NAPOCOR, Philippine National Oil Corp. Oo PNOC, atbp)?
Ang tamang alokasyon, base sa FLUP, ay mangangahulugan ng paglalagay ng naangkop na pamamahala sa mga kagubatanna titunuturing na “open access”.Sa pamamagitan nito, magiging malinaw ang mga responsibilidad at pananagutan ng Department of Inviroment and Natural Resources (DENR), pamhalaang lokal, (LGU), at maging ang lokal na pamayanan, upang tiyakin na maisakakatuparan ang tamang pamamahaang nabanggit.
Bakit kailangan ang FLUP?
Iportante ang FLUP upang matukoy ang open access na kagubatan at mailagay sa tmang pamamahala ito, kasunod ng pagbibigay ng tenure sa mga interesado at responsableng tao o organisasyonna maaring mamahala dito.
Paano makatutulong ang FLUP sa ugnayang DENR-LGU ukol sa alokasyon at pamamahala ng kagubatan?
Ang FLUP ay magsisilbing batayan tungo sa pagbuo ng kasunduan sa pagitan ng DENR at pamahalaang lokal at iba pang sektor upang malinaw na maitupad ang mga kasunduan ayon sa alituntunin ng batas. Sa gayon, mapapadali ang pagtutulungan ng DENR at LGU na maisakatuparan ang mga mithiin sa pamamahala ng kagubatan, ganun din sa pagpapasya ng DENR sa pag-isyu ng angkop na tenure, ayon sa itinalaga ng palno (FLUP).
Ano pa ang gamit ng FLUP?
Ang FLUP ay magsislbing batayan ng ibat-ibang sekto sa pagmomonitor ng pagbabago sa kagubatan. Sa pamamagitan ng tamang pagmomonitor, agarang maaaksyonan ang mga problema na posibleng kaharapin sa pamamahala ng ating kagubatan.
Ano ang pakinabang ng mamamayan mula sa FLUP?
Ang mga mamamayan ay maraming magiging pakinabang sa oras na ang FLUP ay maisakatuparan. Ilan sa mga ito ay ang:
Pagkakaroon ng tenure. Ang mga kwalipikadong komunidad ay maaring mabigyan ng “tenure” na nagbibigay sa kanila ng pribilehiyo upang siyang mangalaga sa ilang bahagi ng lupang gubat, kasama na ang likas-kayang paggamit ng ilang likas-yamang napapaloob sa kasunduan. Ang tagal ng kasunduang ito ay umaabot ng taon-minsa’y mula sa 25 hanggang 50 taon. Ang “tenure” ay isang pribilehiyo lang; hindi ito isang titlo ng lupa.
Maiiwasan ang di pagkakaunawaan sa paggamit ng likas-yaman.Dahil nga ang pamamahala ng kagubatan at paggamit ng mga yamang-gubat ay ipapasaloob sa isang malinaw na kasunduan na kung saan ang lahat ng maaapektuhan ay kukunsultahin, maiiwasan din ang away at anumang di pagkakaunawaan ng iba’t-ibang sector ng pamayanan.
Pagkabawas ng mga illegal na aktibidad. Kung mayron nang isang komunidad o organisasyon ba responsable sa pangangalaga ng kagubatan, siguradong ang mga ilegal na pagpuputol, kaingin at iba pang mga aktibidad na nakakasama sa kagubatan a nababawasan na.
Mga pang-matagalang pakinabang.Sa pamamagitan ng FLUP, maisasaayos ang mga pamamahala ng kagubatan at mga yamang-gubat upang ito ay patuloyng kabuhayan para sa kumunidad/pamayanan.Kapag maayos ang kalidad ng kagubatan at ang mga yaman nito, patuloy itong magbibigay ng iba’t-ibang uri ng pakinabang, gaya halibawa ng patuloy na supply ng kahoy at iba pang yamgn-gubat, proteksyon sa mga kumunidad, at marami pang iba. Mababantayan din ng mga mamamayan ang paglalagay ng mga proyekto at masusunri nila kung ang mga ito ay naayon sa pangangailangan ng kagubatan at sa kagustuhan ng mga kumunidad.
Ano naman ang pakinabang ng mga nasa kapatagan?
Ang pagsasaayos ng pamamahala sa kagubatan ay magiging kapaki-pakinabang din sa mga nasa kapatagan.Ang kagubatan at kapatagan ay kunektado sa isa’t-isa.Anumang mangyari sa kagubatan ay makakaapekto sa kapatagan. Kaya kung maayos ang pamamahala sa kagubatan, ang kapatagan ay siguradong makikinabang, tulad ng pagkakaroon nto ng regularna panggagalingan ng tubig para sa irigasyon, gamit sa bahay, atbp.
Ano ang proseso sa FLUP at gaano katagal bago matapos ang plano?
Ang proseso sa paghahanda ng FLUP ay dapat malinaw sa lahat at ang pakikilahok ay malawakan upang matiyak na ang pangangailangan at mithin ng komunidad, lkal na pamahalaan at iba pang sektor ay mabibigyan ng kaukulang konsiderasyon. Ang tagal ng proseso ay mababatay sa teknikal na kakayahan ng FLP team. Maaaring umabot ito ng mula anim na buwan hanggang isang taon.
Paghahanda
Pagbubuo ng Planning Team o Technical Working Group
Oryentasyon tungkol sa FLUP para sa Planning Team
Mobilisayon/Community Profiling
Pagpupulong at pagpapalaks ng Technical Working Group
Oryentasyon sa mga barangay/komunidad tungkol sa FLUP
Pagkolekta ng mga mapang teknikal
Pangangalap ng impormasyon ukol sa kultura, kabuhayan at sosyal na kalagayan ng pamayanan
Pagmamapa
Pagsusuri sa kasalukuyang kalagayan
(tulad ng pag-aaral sa mga socio-economic data at pagsusuri sa mga mapa)
Lakbay Aral
Sa mga minomodelong lugar na nagpapakita ng maayos na pangangalaga at pamamahala ng kagubatan.
Malawakang kasunduan
(kung saan kasama ang iba-ibang sektor ng komunidad) sa alokasyon ng kagubatan/lupang gubat at prioritization ng mga subwatersheds.
Pagpapatibay ng FLUP
Pagsusulat at pagbubuo ng plano;
Pagpapatibay ng Muncipal Development Council;
Pagpapatibay at pag-endorso ng Sangguniang Bayan;
Paglalagda sa kasunduan ng DENR at ng lokal na pamahalaan.
Pagpaplano para sa pagpapatupad ng FLUP
(kagaya ng paggawa ng lokal na ordinansa at pagbubuo ng Multi-sectoral Forest Protection Committee)
Bago ipagtibay ang FLUP, ang komunidad ay kinukunsulta muli upang masegoro na tama ang mga napapalob sa plano.
Ano ang papel na dapat gamapanan ng pamayanan sa pagbuo ng FLUP at sa pagpapatupad nito?
Mahalaga ang pakikilahok ng mamayan sa pagbuo ng FLUP.Upang maging makabuluhan ang pakikilahok, ang mga mamamayan ay maring gawin ang mga sumusunod:
Tumulong na magbigay ngkaukulang impormasyon kakailanganin sa pagbuo ng FLUP.
Makilahoksa pagsusuring mga impormasyong nakalap upag matiyak na ang mga ito ay tama.
Tiyakin kung ang nilalaman ng plano ay sang-ayon sa mga napag-usapan o napagkasunduan, at batay sa kagustuhan ng nakakarami.
Makibahagi at tumulong pang tiyakin na ang plano aymaisasakatuparan base sa napagkasunduan.
Makilahok sa mga Gawain o aktibidad na ipinatutupad ng lokal na pamahalaan at ng iba pang ahensiya kaugnay sa pagpapalawak ng kaalaman at pagpapaunlad ng kakayahan para sa pamamahala ng kagubatan.
Makibahagi sa mga pagpupulong o pag-uusap-usap hinggil sa pangangalaga sa kagubatan para maipahayag ang mga saloobin at mabigyan ng kaukulang pansin ang mga mithiin.
Sinu-sino ang bubuo ng FLUP?
Inaasahan ang malawakan at makabuluhang pakikilahok ng iba’t-ibang sekto at ahensiya sa paghahanda ng FLUP sa pangunguna ng pmalahaang lokal at DENR..
Bukod sa DENR at LGU, ang mga iba pang may mga mahalagang papel na gagampanan sa pagbuo ng FLUP at sa pagpapatupad nito ay ang mga sumusunod:
Iba pang stakeholders, tulad ng mga komunidad sa kapatagan na paektado ng pagsasaayos ng kagubatan.
Iba pang ahensiya ng pamahalaan gaya ng National Commission onIndigenous Peoples (NCIP), Department of Agriculture (DA), Department of Agrarian Reform (DAR), atbp.
(Posted by Alih Anso-member ng EIC Team-Technical working Group (TWG) FLUP of Upi- May 7, 2008)
(Balita ni Lenyrose Bajar August 8, 2008-Biyernes)
Nuro, Upi. Shariff Kabunsuan…Idineklara ngayon ng Malacañang na holiday sa Agosto 8 hanggang 11 sa Autonomous Region in Muslim Mindanao kasama ang Cotabato City at Isabela City kong saan doon magkakaroon ng bilangan ng counting machine.
Ayon kay Press Secretary Jess Dureza, ang proclamation number 1578 na pirmado ni Executive Secretary Eduardo Ermita kahapon, Huwebes para malayang makasali ng maayos ang mga sakop ng ARMM sa kanilang halalan sa Lunes-August 11.
(Balita ni Lenyrose Bajar at kuhang mga larawan ni Kaka Alih- August 7, 2008-Huwebes)
Nuro, Upi …Nakatanggap nitong linggo ang 295 na toothbrush at may kasamang toothpaste ang mga grade one pupils ng Nuro Central Elementary School (NCES).
Ayon kay NCES principal Gerardo Udas, ito ay bahagi ng “Bright Smiles, Bright Future” Program ng Department of Education. Dagdag pa ni Udas, isinasagawa ang pagtuturo ng tamang pagsesepilyo sa mga mag-aaral pagkatapos ng flag ceremony Lunes hanggang Biyernes.
Nakatanggap rin ng kahalintulad na programa ang Borongotan Elementary School sa Barangay Borongotan. .
Nuro, Upi … Pinaliwang ni Alkalde ng Upi - Ramon A. Piang Sr. sa DXUP FM kaninang umaga, ang bilang ng pasahero na pwedeng sumakay sa “skylab” (single motorcycle served as motorcycle taxi) na namamasahero sa bayan ng Upi. Ayon pa kay Mayor Piang, hanggang apat lamang, kasama na dito ang driver ng motor.Ang Municipal Ordinance Number 003, series of 2008 o “AN ORDINANCE AMENDING SECTION VI FARE MATRIX”, na naipasa ng Sanggunian Bayan noong July 16, 2008 at agad na naaprubahan ng Mayor ay nakasaad dito sa Section VII- article 6. “No “SKYLAB” shall be allowed to carry more than three (3) passenger or goods equivalent to three (3) passengers. ..”
Sa mga nasabi ring ordinansa ay itinakda ang mga bagong pasahe na hiniling ng mga operators at driver.
Sa dating ordinansa ay nililimitahan ng tatlong pasahero, kasama na dito ang driver ang pwedeng isakay ng “skylab” na mamasahero sa Upi.
Tanong: Ano ang makikita mong violation ng “skylab” na ito?
Sagot: “Overloading” dahil ayon sa municipal ordinance No.003 series 2008 Section VII: “No “SKYLAB” shall be allowed to carry more than three (3) passengers or goods equivalent to three () passengers…”
Tanong: Magkano ang multa ng ganitong violation?
Sagot: 500 pesos, dahil ayon sa Section VIII .. F. Overloading of passengers and or goods …P500.
Paalaala sa mga driver: “…mag-ingat sa pagmamaneho, sundin ang batas trapiko”
Nuro, Upi…Puspusang pinatutupad ng Kapulisan ng Upi ang mga Municipal Ordinance lalo ang polisiyang “No Plate Number No Travel”, driving without license’ driving of minors at “overloading” ng mga “skylab” (motorsiklo) at “payong-payong” (motor with side car).Kaninang umaga ay maraming mga unit ng motor ang nadala sa Upi Police station dahil sa ibat-ibang mga “violation” at bago nila naiuwi ang kani lang mga unit ay kinakailangan maipakita ang mga kaukulang papeles, na nagpapatunay na wala ng silang pananagutan sa batas trapiko at sa mga ordinansa ng Upi. Ang Ordinansang Number 003, series of 2008 o “AN ORDINANCE AMENDING SECTION VI FARE MATRIX”,na nagtatakda ng mga pasahe sa skylab patungo sa ibat-ibang barangay ng Upi. Kasabay din naaprubahan ng Sanggunian Bayan noong July 16, 2008 ang Ordinance No. 04, series 2008-“THE AMENDED FARE MATRIX OF NORTH UPI MOTORIZED SIKAD OPERATORS AND DRIVERS ASSOCIATION (NUMSODA)”
Sa mga nasabing ordinansa ay itinakda ang mga bagong pasahe na hiniling ng mga operators at driver.
Kasabay din pinatutupad ng mga Kapulisan sa pamumuno ni Police Inspector Mark Kim Aquino-Upi Chief of Police ang Gun Ban, kaugnay ng August 11 ARMM election.
Nitong umaga sa may Acacia, National Highway, Nuro ay nagsagawa ng check-point sina: P03 Elmer Pascual bilang team leader, P01 Reynante Ninte, P02 Adlai Indal, P01 Fernando Gumander at P02 Roger M. Manunkil sa may galing naman ng Barangay Darugao at pinapatupad ang mga nasabing batas at kautusan.
EXCERPTS FROM THE MINUTES OF THE 8TH REGULAR SESSION OF THE 13th SANGGUNIANG BAYAN OF UPI, SHARIFF KABUNSUAN HELD AT THE SB SESSION HALLON JULY 16, 2008 AT 9:30 A.M.
Present: Hon. Abdullah P. Salik, Jr. Al Haj… … . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Presiding Officer (O.B)
Absent: Hon. Datu MicahelC. Sinsuat-I…………………………….. Member(ABC Pres.)
RESOLUTION NO. 38
Series 2008
“A RESOLUTION CALLING FOR AMENDMENT
OF SECTION III , ORDINANCE NO. 04 S. 2003
WHEREAS, North Upi Motorized Sikad Operators and Drivers Association filed its petition for fare increase to this August body due to the relentless price increase of gasoline;
WHEREAS, consultation was made by theCommittee on Transportation with the riding public and favorable response was attained;
NOW THEREFORE, considering premises presented and on motion of Hon. Alexis M. Platon seconded by the majority, it was;
RESOLVED as it is hereby RESOLVED to enact Municipal Ordinance No. 004, s. 2008.
MUNICIPAL ORDINANCE NO. 004
Series 2008
“THE AMENDED FARE MATRIX OF NORTH UPI MOTORIZED SIKAD
OPERATORS AND DRIVERS ASSOCIATION (NUMSODA)”
SectionI.TITLE – This Ordinance shall be known as Fare Matrix of North Upi Motorized sikad
operating in Upi, Shariff Kabunsuan.
Section II. SCOPE AND COVERAGE – This fare Matrix is applicable only to registered motorized
sikad operating in Upi, Shariff Kabunsuan.
Section III. AUTHORIZED FARE MATRIX – Following is the fare matrix duly authorized as basis by motorized sikad operators:
OTHER FARES: subject to the agreement of both parties. (drivers and passengers)
Section IV. PENALTY FOR VIOLATORS - Over charging of fees will mean impounding of Unit for 72 hours and drivers will render public service for 8 hours.
Section V. SEPARABILITY CLAUSE – any Ordinance not in accordance hereto are deemed
repealed;
Section VI. EFFECTIVITY -This Ordinance shall take effect immediatelyafter its publication when duly approved. upon approval.
APPROVED AND ENACTED: July 16, 2008.
I HEREBY CERTIFY to the correctness of the above stated resolution/ordinance.
EXCERPTS FROM THE MINUTES OF THE 8TH REGULAR SESSION OF THE SANGGUNIANG BAYAN OF UPI, SHARIFF KABUNSUAN HELD AT THE SB SESSION HALL ON JULY 16, 2008 AT 9:30 A.M.
Present:Hon. Abdullah P. Salik, Jr. Al Haj. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .Presiding Officer(OB)
Absent:Hon. Datu Michael C. Sinsuat- I………………………… Member(ABC Pres.)
RESOLUTION NO. 37
Series 2008
“A RESOLUTION CALLING FOR AMENDMENT OF
SECTION VI “FARE MATRIX” OF ORDINANCE NO. 3, S. 2000”
WHEREAS, due to the soaring price of gasoline in our country today, the transport sectors are appealing for fare increase in order for them to cope up with the situation;
WHEREAS, “skylab” operators and drivers in Upi have filed their petition for fare increase to this August Body;
WHEREAS, to facilitate the appeal of the mentioned group, the Committee on Transportation and Communication conducted consultations through public hearings and positive response from the riding public was attained;
NOW THEREFORE, considering the request proper and in order, on motion of Hon. Alexis M. Platon duly seconded by the majority it was;
RESOLVED as it is hereby RESOLVED to enact Ordinance No. 003 series 2008;
ORDINANCE NO.003
Series 2008
“AN ORDINANCE AMENDING SECTION VI “FARE MATRIX”
OF ORDINANCE NO. 3, S. 2000
Be it ordained by the Honorable Sangguniang Bayan of Upi, Maguindanao;
Section I. TITLE – This shall be known as the ordinance prescribing the regulation and operation of the “skylab” (Motorcycle-for hire) in the Municipality of Upi, Maguindanao.
Section II. PURPOSE AND SCOPE – The purpose of this is to regulate the operation and fare rates of the “skylab” (Motorcycle of hire) in the jurisdiction of the Municipality of Upi, Maguindanao complying with all the rules and regulations provided which will partially solve the transportation problem in most Barangay especially in the remote areas.
This will answer the clamor of the riding public which is of great help to them.
Section III. APPLICATION – This ordinance shall apply to all persons, permanently residing in the Municipality of Upi, Maguindanao, with motorcycle duly registered with the Land Transportation Office and has complied with all the requirements, rules and regulations governing the operation of skylab within the Municipality of Upi.
Section IV. DEFINITION OF TERMS:
a)OPERATOR – the owner of the motorcycle duly registered with the LTO and issued with the Mayor’s permit to operate.
b)DRIVER – the one who drives the motorcycle and a driver license holder. He is the substitute of the operator.
c)SKYLAB – the motorcycle for hire used to transport passengers and goods to a given destination.
Section V. REQUIREMENTS FOR PERMIT TO OPERATE SKYLAB AND SCHEDULE OF FEES
a.Three (3) copies of Certificate of Registration (CR) and current Official Receipt (O.R.)
b.Three (3) copies of picture of the unit (5R).
c.Three (3) Xerox copies of Barangay Clearance.
d.Three (3) Xerox copies Residence Certificate.
e.Three (3) Xerox copies of Police Clearance.
f.Three (3) Xerox copies of Professional Drivers License.
g.Three (3) Xerox copies of Insurance Certificate of Cover such as TPL, PD and Personal Accident and the three unnamed riders.
h.Three (3) Xerox copies of Official Receipt (O.R) as payment of the following fees:
a. Mayor’s Permit P 300.00
b. Inspection Fee 30.00
c. Local Research Fund20.00
d. Plate (to be provided by MTO) 60.00
Section VI. FARE MATRIX
ORIGIN/DESTINATION REGULAR FARESTUDENT & S. CITIZEN
Per Passenger(20% Discount)
1. Poblacion to Darugao. 15.0012.00
2. Poblacion to Tenongol25.0020.00
3. Poblacion to Tudok Mamot30.0024.00
4. Poblacion to Marges/Kipungpong90.0072.00
5. Poblacion to Crossing de la Fuente25.0020.00
6. Poblacion to Kabug-kabug30.0024.00
7. Poblacion to Kuliglig 50.0040.00
8. Poblacion to Tinindanan (paliko)45.0036.00
9. Poblacion to Serumfarey 120.0096.00
10. Poblacion to Penansaran 175.00140.00
11. Poblacion to Crossing Magutay35.0028.00
12. Poblacion to Kiga80.0064.00
13. Poblacion to Kinitaan90.0072.00
14. Poblacion to Renede 120.0096.00
15. Poblacion to Kabakaba40.0032.00
16. Poblacion to Mirab15.0012.00
17. Poblacion to Kibleg25.0020.00
18. Poblacion to PLDT Crossing 20.0016.00
19. Poblacion to Sefegefen 30.0024.00
20. Poblacion to Busikong30.0024.00
21. Poblacion to Passi40.0032.00
22. Poblacion to Tinungkaan80.0064.00
23. Poblacion to Cr. Bugabungan/Sabaken 45.0036.00
24. Poblacion to Bugabungan50.0040.00
25. Poblacion to Bagong Silang50.0040.00
26. Poblacion to Sabaken60.0048.00
27. Poblacion to Palindac75.0060.00
28. Poblacion to Blensong 30.0024.00
29. Poblacion to Kapilit 60.0048.00
30. Poblacion to Kabutoyen20.0016.00
31. Poblacion to Baka50.0040.00
32. Poblacion to Sifaran60.0048.00
33. Poblacion to Katalufak25.0020.00
34. Poblacion to Nangi25.0020.00
35. Poblacion to Kamonsawi25.0020.00
36. Poblacion to Bayabas/Fantil120.0096.00
37. Poblacion to Ranao Pilayan 175.00140.00
38. Poblacion to Ganasi60.0048.00
39. Poblacion to Rifao 230.00184.00
40. Poblacion to Renti 230.00184.00
41. Poblacion to Bantek 350.00280.00
42. Poblacion to Ranao Midafa 550.00440.00
43. Poblacion to PLDT85.0068.00
44. Poblacion to Tinindanan60.0048.00
45. Poblacion to Tapadaken25.0020.00
46. Poblacion to Crossing Awang90.0072.00
47. Poblacion to Duka100.0080.00
48. Poblacion to Turey60.0048.00
49. Poblacion to Nabantog50.0040.00
Note: The fare matrix was computed based on the following rate of discount for every additional passenger up to maximum of 3.
P 50.00 below- 15% discount
51.00 to 100.00 – 20% discount
101.00 Above – 25% discount
The student will enjoy their 50% discount privilege while the Senior Citizen 20% discount will be built-in in the fare matrix.
Section VII. OPERATING CONDITIONS:
1.For safety reasons; no “SKYLAB” shall operate without proper crash-guard and carrier installed in the unit.
2.No. “SKYLAB” are allowed to operate without first securing Permit to Operate from Local Government Unit. An operator to stop service completely or to suspend service for more than one month should report in writing such termination to the Mayor’s Office.
3.For easy identification, the unit shall bear a number assigned by the Municipal Treasurer’s Office printed boldly at the rear with the dimension of four by six (4×6) color of which is green with white lettering.
4.Personal Accident Insurance of driver and the three (3) riders should be no less than P 40,000.00. An applicant should submit a waiver of his unit, duly signed in favor of the LGU who shall dispose of the same in case of unsettled obligation.
5.The grantee should be the rightful owner of the unit stipulated in the Certificate Registration (CR), Official Receipt (OR) and shall operate his own unit with substitute (driver).
6.No “SKYLAB” shall be allowed to carry more than three (3) passenger or goods equivalent to three (3) passengers. Racing with other vehicles or other forms reckless driving is strictly prohibited, speed limit of 20 kph (loaded or unloaded) within the Poblacion. No dilapidated and unfit units are allowed to operate.
7.No. “SKYLAB” shall operate on zone with existing motor tricycle-operators permit (MTOP) holder.
8.Permit to operate is non-transferable.
9.Operator/driver, should properly with rubber boots (should not wear sleeveless clothes, short pants and slippers).
Section VIII. PROHIBITION WITH CORRESPONDING PENALTIES
Operating/driver without permit to operateP500.00
Suspending operation without prior notices500.00
Failure to convey paying passenger500.00
Increasing fare rate without approval500.00
Over speeding500.00
F. Overloading of passenger and or goods500.00
G.No proper crash-guard/carrier500.00
H.Operation outside the stipulated route zone in Section VIII Sub Section 7500.00
I.Transfer of ownership without approval and substitution of unit500.00
J.Failure to display identification plate300.00
KNon wearing of proper dress300.00
L.Drunken driver transporting passenger/goodsCancellation of Permit
Section IX. IMPLEMENTATION. The Philippine National Police (PNP) and the deputized government official concerned are hereby enjoined and requested to strictly observe the proper enforcement and implementation of this Ordinance.
Section X. SAVING CLAUSE. Subject to the provisions of the Local Government Code of the Autonomous Region in Muslim Mindanao and consistent with any future legislation and/or court decisions, - the Sangguniang Bayan reserve the right to pass and/or enact-legislation to enforce the real intention of this Ordinance.
Section XI. SEPARABILITY CLAUSE. If for any reason or reasons, any fact or provisions of the Ordinance shall be held unconstitutional or invalid, the other parts or provisions hereof which are not affected thereby, shall continued to be in full force and effect.
Section XII. AMENDMENTS. This Ordinance shall be amended by 2/3 or majority votes of the Sangguniang Bayan.
Section XIII. EFFECTIVITY CLAUSE. The Ordinance shall take effect upon approval.
UNANIMOUSLY APPROVED: July 16, 2008.
I HEREBY CERTIFY to the correctness of the above stated resolution/ordinance.
Nuro, Upi…Nagsagawa kahapon ng Site Inspection siDepartment of Public Works & highways ARMM Project Engineer Dan Mama kasama ang Municipal Engineer Gerardo Cariño sa dalawang classroom na ipinapatayo sa Bungcok Elementary School.
Ang dalawang Classroom na ito ay sinisimulan na ang konstruksiyon na maaring matapos sa buwan ng Septyembre.
Matatandaang una ng inanunsiyo ni Upi Mayor Ramon Piang Sr,ang isang milyong pondo mula sa provincial Government ng Shariff Kabunsuan para sa naturang classroomBuilding.
Nuro, Upi…Na-organized ang Technical working Group (TWG) ng Local Government Unit (LGU) of Upi na siyang mag-aaral at magrerecommend sa Sangguniang Bayan ng ordinansa na Public Market & Slaughter house Code.
Sa unang meeting noong nakaraang buwan ay naitala ng TWG ang mga problema at pananaw kong mayroong ng kalutasan ang mga iproblema.
Kahapon, muling nag-meeting ang TWG at tinalakay naman ang pagsasagawa ng sagot sa mga suliranin at bumuo ng action plan.
Magkakaroon ng field trip sa mga lugar na gagawing modelo at pagkatapos ay mag-sasagsagawa ng draft ng ordinansa. Ang ibang concern ay iniatang sa ibang membro ng TWG.
Bago magtapos ang Agosto ay magpupulong muli ang TWG at inaasahan sa Septembre ay maisagawa na ang mga plano.
Ang membro ng TWG: Engr. Paulo Cagara-MPDC; Glory Centillo -MENRO; Raul Gardose-BDC; Hon hadji Guiamel Abutazil-SB; Engr. Gerardo Cariño- Municipal Engr.; Eduardo Pahati- Treasurer Office; Alih Anso-Vendors/DXUP FM-Representative; Omar Mustapha at Ustadz Motalib Pedtailan mga Upi market vendors. Si Carmelo Enriquez naman ang Technical Staff mula sa Asia Foundation bilang facilatator.
Isinagawa nitong July 31, 2008 ang general assembly meeting ng Samahan ng Tribung Teduray upang talakayin ang mga isyung nakakaapekto sa buhay at adhikain ng mga katutubo.
Ang pulong ay idaraos sa Upi municipal conference hall sa Nuro, Upi, Shariff Kabunsuan at naglalayong talakayin at pagtibayin ang Constitution and By-Laws.
Layunin din ng pulong na magkaroon ng general planning kung paano mapalawak, mapalakas at mapaunlad ang sefegayunon o Samahan ng Tribung Tiduray. Pangungunahan ni Sefegayunon President Timuay Donato Oham ang malaking pagtitipon. Inaasahan ang pagdalo ng mga kinatawan ng tribu mula sa 23 barangays ng Upi.
Inasahan din ang pagdalo nina Upi Mayor Ramon Piang Sr, Vice Mayor Abdullah Salik Jr Al Haj, Mayor’s Council Dominador Mandi at Nestor Tiban, Upi Community Officer Janito Rabelo, Councilor Kalima Gunsi at Councilor Benjamin Suenan na siyang chairperson ng committee on indigenous people.
Samantala, naitatag na rin ang Samahan ng mga Kabataang Teduray o SAKAT at ang kanilang constitution and by laws ay napagtibay na noong July 27, ayon kay SAKAT presid
(Kaka Alih- August 2, 2008)Nuro, Upi……Ikinasal ang Anchorwoman ng DXUP FM ng programang “Kahapon, Ngayon at Bukas”, “Pananaw at Panggabay”, UAS in Focus” at “Heart talk” na si Bai Zuhiera Sali. Ang mapalad na lalaki kaninang umaga ay si Omar S. Kanakan, sila ay ikinasal nina Ustadz Muhammad Taha Yussof, Imaam Akmad Lumanggal at tumayong Wali ay si Honorable Hadji Guiamel Abutazil na kapatid ng Lolo ni Bai.Ang kasalan ay ginanap sa Gians Resto, Sinsuat Avenue, Nuro, Upi, Shariff Kabunsuan. Ang mga saksi o “Ninong” ay kabilang sina Hon. Mayor Ramon A. Piang, Sr., Hon, Vice Mayor Abdullah Salik Jr, Al Haj, Station Manager Mario G, Debolgado at maraming pang kilalang mga promininting mamayan ng Upi. Bago binasa ang “Kutba Nikah” (sermon sa kasal) ay pinabasa muna ng bersikulo sa Qur’an si Omar, dahil ay panata na ng mga “Kababaihan” (kamag-anak ng babae) at bilang pagkilala na siya ay isang bihasa sa pagbasa sa Banal na Aklat ng Islam. Sa Islam ay ang Muslim na kaalaman sa pag-basa sa Qur’an ay kinikilala na may mataas na antas sa paningin ng Allah.
Ten days before the scheduled polls, Commission on Elections Chairman Jose A.R. Melo listed down ten things voters need to remember for the August 11, 2008 automated elections in the Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM).
In a press conference this afternoon in the poll body’s main office in Manila, Chairman Melo advised the more than 1.5 million registered voters in the ARMM to keep in mind the following:
10. If you’re voting in Maguindanao, remember that you will be using the direct recording electronic voting system. All you have to do to vote is to press on the picture of the candidate you wish to vote for.
9. If you’re voting in Shariff Kabunsuan, Lanao del Sur, Basilan, Sulu or Tawi-Tawi, remember that you will be using the optical mark reader based technology. This means that you will be using a paper ballot but you will NOT write the names of the candidate of your choice. All you have to do is shade in the oval next to the candidate’s name. Shade the oval completely!
8. Illiterate and disabled voters can be assisted by a relative within the 4th civil degree of consanguinity or affinity; a trusted member of the voter’s household; or the Chairman of the Board of Election Inspectors. However, with modernized voting, we believe that literacy will not be an issue.
7. In both systems, over-votes will not be allowed. In case of an over-vote, only the vote for the over-voted position will be invalidated. The rest of the ballot will be counted normally.
6. On election day, voting begins at 7:00 AM and runs until 3:00 PM.
5. Check your precinct assignments early! If you can, use the Precinct finder on the COMELEC website – www.comelec.gov.ph
4. Review the procedure of voting. If you’re voting in Maguindanao, all you have to do is press on the image of the candidate you want; If you’re voting in Shariff Kabunsuan, Lanao del Sur, Basilan, Sulu or Tawi-Tawi, simply fill in the oval next to the name of the candidate of your choice.
3. Don’t forget to indicate your gender and age bracket on the OMR ballot, or on the touch pad.
2. Review the campaign – weigh the pros and cons of each candidate and prepare a list of candidates you intend to vote for.
(Balita ni Lenyrose Bajar -Agosto 1, 2008-Huwebes)
Nuro, Upi…Hinikayat ni Upi Chief of Police Inspector Mark Kim Aquino angmga kabataan na maging bahagi ng Philippine National Police Academy (PNPA).
Sa panayam nitong umaga, inanunsiyo ni Aquino ang mga qualifications for admission, gayundin ang deadline ng pagsumite ng aplikasyon na naitakda sa September 19, 2008 at petsa ng eksaminasyon sa October 19, 2008.
Ayon pa kay Aquino, magsasagawa sila ng information drive, bukas sa Municipal Gymnasium. Ito ay upang mabigyan pa ng ibayong impormasyonang mga batang nagkakaedad ng labing pito hanggang dalawamput isa na nais na pumasok ng PNPA.
Nuro, Upi…PASISIMULAN NA SA LUNES angprogramang pang-edukasyon o Alternative Learning System para sa mgaout of school youth sa bayan ng Upi, Shariff Kabunsuan na nagkakaedad ng labinglima hanggang tatlumpong (15-30) taong gulang.
Labing-limang Instructionalmanagers ang mangangasiwa salabing-apat na community base learning centers kabilang ang Barangay Darugao, Ranao Piayan, Rifao, Bantek, Rempes, bayabas, nangi, Kibukay, Sefegefen, Kinitaan at Kibleg na may tig-isa habang tatlongcommunity based learning Center naman sa barangay Blensong.
Ito ay programa ng local na pamahalaan , kaagapay ang Synergeia: (see-ner-hee-yuh)Foundation, Education Quality and Access for Learning and Livelihood Skills (EQuALLS) Phase 2 (EQUALLS 2) at USAID.
Nuro, Upi…Pinatutupad ng Upi PNP ang COMELEC RESOLUTION No. 8460 (gun ban) kaugnay ng Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) election August 11, 2008.
Ang pinapayagan na magdala ng mga armas ay ang PNP, AFP at may mga lisinsiyadong baril at nakakuha ng gun exemption mula sa Commmision on Election (COMELEC).
Ayon kay Police Inspector Mark Kim Aquino-Upi Chief of Police ay sabay nilang pinatutupad ang policy na: “NO PLATE NO TRAVEL”, “No Overloading”, at “No Driving of Minors”, na nakabatay sa Upi Municipal Ordinance # 6-series of 2002.
Naglagay ng mga ckeck-point ang Upi PNP sa mga stratehikong lugar, sa national highway at mga lansangan na papasok sa Nuro.
Nitong hapon ay nasa national highway ang team ni P02 Amil Kanda, kasama sina P02 Edzel Solomon G. Garpa, P01 Jose Julie M. Almirante at P01 Ian S. Moncera.
(Upi Teachers, Employees and Retirees Association)
By: Generoso F. Gurtiza
The situation prevailing befre the founding of the Upi Teachers, Employees and Retirees Association (UTERA), 1976 the only purpose ofg the UTERA for Teachers Day Celebration.
The founder Mr Generoso F. Gurtiza, was the Head Teacher of Kibleg Elementary School at the time, Mr. Jacinto R. Paco, principal of Nuro Central Elementary School, Miss Lourdes Moran principal of Notre Dame High School, Mr. Ireneo Quilaman-St. Francis High School, Mr. Arturo Agustin - Administrator of Upi Agricultural School, Mr. Severino T. Marcial district Supervisor of South Upi District and Mr. Carlos Sapon-District Supervisor of North Upi District.There were five (5) unit schools during this period these units schools were not in good harmony as shown by the fact that each district unit has to take charge of the feeding of its athletes during meets, celebrate its own Teachers Day and worst is the driving of other students playing in the Nuro Central School grounds by the principal. All of these came into the mind of the founder.
And so one summer while the founder was on vacation in Pangasinan, he saw a big building at the grounds of the Dagupan City Central School with the signboard “PANGASINAN TEACHERS FEDERATION”. Actually Pangasinan is a big province four school divisions. These four divisions are united into one association. The idea of uniting the teachers of public and private came into the mind of the founder.
Upon arrival from vacation, he went from one school to another on his on initiative convincing the school heads, district heads to form an organization for all teachers of Upi public and private.Because of the idea, there was an encouraging response “YES”.The objective of this association is for Teachers Day Celebration only which fals about a middle of the year.In preparation for this big events, acaucus was held at the residence of the founder where all representative and heads of the five school units were in attendance.At this juncture during the forum, a question arose- “Who will head this association-the UTERA?”.Immediately, Mr Paco raised his hand, “I gladly nominate Mr Gurtiza to head this association”. To my peers in attendance and myself, there was no question of being nominated but what surprised me was why did he immediately nominate the founder.I cannot grasp any reason but one thing came into my mind.Perhapshe wanted to compensate me and my self-iniatives.And so the UTERA was organized sometime in 1976 after the war in Upi making Mr Generoso F. Gurtiza the 1st President of the Association.
During the 1st Teachers Day Celebration of UTERA, where all five units school teachers attended there was a short program where president, Mr. Gurriza had a short talk, said: “in the beginning there was darkness, than I saw a ray of light.With the ray of light, an association was born.”Darkness was the time there was no harmony. Each to its own.The ray of light was the signboard Pangasinan Teachers Federation, and big “YES” of the unit heads followed by the birth of an association during the caucus at the residence of the founder.
(Encodedby Kaka Alih August 1, 2008 the copy thru the courtesy of the secretary Mr. Artemio Malvaran)
(Balita ni JC Hope D. Cariño-July 31, 2008-Miyerkules)
Nuro, Upi………Tagumpay na idinaos ang Nutrition Month Celebration ng Saint Francis High School sa Upi, Shariff Kabunsuan noong July 24 at 25.
Slogan writing contest, poster making contest, essay writing, nutrition quiz bowl, parlor games, at booth display ang ilan sa mga patimpalak na nilahukan ng mga panauhin mula sa anim na dibisyon.
Nagkaroon din ng forum o lecture na pinangunahan ni Mrs. Jacqueline F. Gamit hinggil sa tema ng nutrisyon ngayong taon na, “Sa wastong nutrisyon ni mommy, siguradong Healthy si Baby.”
Tampok naman sa hapon sa SFHS Social Hall ang nutrition jingle contest na pinaglabanan ng bawat pangkat, at ang inabangang “Search for Mr. and Ms. Nutrition 2008.”
Itinanghal na reyna si Riza Mae Deaño, at ang hari ay si Joshua Pastorin. Bagamat umulan ng napakalaks, naging masaya pa rin ang ginawang pageant at ayon nga kay G. Aguinaldo Rangaban, Jr., “ Kahit umulan pa ng malakas, tuloy pa rin ang palabas.”
Nuro, Upi…NAGPAHAYAG NG KALUNGKUTAN ang mga magsasaka sa Upi, Shariff Kabunsuan dahil sa patuloy na pagbaba ng buying price ng mais nitong nakalipas na mga araw.
Ayon kay corn buyer Hadji Macmod Salipada kahapon lang ay P9.80 bawat kilo ang buying price ngunit ngayon ay bumaba pa ito at naging P9.70 na lang ang bawat kilo.
Idinagdag ni Salipada na marami na ang supply ng mais sa Upi kayat mura ang kanyang pagbili.
Ayon sa ilang mga magsasaka, hirap ang kanilang kalagayan ngayon dahil habang tumataas ang presyo ng mga pangunahing bilihin, bumababa naman ang pagbili ng mga negosyante ng kanilang produkto.
Balita ni Maria Cristina Rona Piang-July 31, 2008-Miyerkules)
Nuro, Upi…Ayon kay MPOC chairperson at Mayor Ramon Piang Sr tatalakayin sa pulong ang mga isyung may kinalaman sa kaayusan at kapayapaan ng bayan.
Inaasahan ang pagdalo ng mga kasapi ng MPOC na kinabibilangan ng mga barangay official, municipal officials, kinatawan mula sa mga government line agencies, school officials, non government and peoples organizations, PNP at AFP at iba pang stakeholders.
Posibleng maging tampok sa pulong ang mga kaso ng nakawan ng hayop at iba pang krimen sa bayan at kung paano ito mabibigyan ng solusyon. (Para sa DXMS Bantayan, Nenita Minted ng DXUP naninindigan para sa katotohanan)
Nuro, Upi…UMAABOT sa walong kaso ng nakawan ng hayop o cattle rustling ang naitala ng PNP sa Upi, Shariff Kabunsuan mula Enero ngayong taon.
Sinabi ni police investigator PO2 Carlo James Clarete na ito ay mas mababa kumpara noong 2007 kung saan nakapagtala ang PNP ng 10 kaso mula Enero hanggang Hulyo.
Ayon kay Clarete kahirapan sa buhay ang nakikita nilang pangunahing dahilan ng nakawan ng hayop.
Posibleng organisadong grupo ang nasa likod ng serye ng pagnanakaw na ito batay sa police intelligence report, ayon kay Clarete.
Karamihan sa mga ninanakaw ay baka at kalabaw.
Dahil dito, nanawagan si Clarete sa taumbayan na maging mapagbantay at alerto upang hindi mabiktima ng cattle rustling.
Sa ngayon, ayon kay municipal environment and natural resources officer Glory Centillo, abala sila sa information dissemination upang maunawaan at tuparin ng mga mamamayan ang ordinansa.
Kabilang dito ang paglalagay ng mga billboard sa mga estratehikong lugar at pamplet o babasahin sa mga mamamayan.
Sinabi ni Centillo na may parusa o multa ang mga mapapatunayang lumabag sa naturang ordinansa.
Dahil sa batas na ito, malinis at maganda na ang bayan ng Upi.Umaani rin ng suporta sa lahat ng sektor ang programang ito ng lokal na pamahalaan.
Ayon kay Centillo, ang pangangalaga sa kalikasan ay tungkulin ninuman at hindi ng iilan lamang.
Nuro, Upi……SA HANGARING MADAGDAGAN ANG KAALAMAN sa pagsusulat ng balita, isinailalim sa isang seminar workshop ang mga reporter ng DXUP-FM kahapon.
Hangad ng Community Media Media Educational Councilo CMEC na lalo pang mahasa ang mga reporter sa pagsusulat ng balita at pag-uulat nito sa publiko.
Ang workshop na pinangasiwaan ni DXMS Station Manager Edwin Fernandez ay ginanap sa municipal hall conference room.
Ayon kay DXUP Station Manager Mario Debolgado, kinakailangan ang dagdag na kaalaman ng mga field reportersupang lalong mapabuti ang serbisyo sa mga mamamayan ng Upi at kalapit bayan.
Inaasahang pagkatapos ng seminar-workshop ay sapat na ang galing at kakayahan ng mga reporter sa pangangalap at paghahatid ng tunay na balita.
Ang DXUP ay isang community radio na pinapangasiwaanng CMEC at mas kilala sa buong Shariff Kabunsuan bilang Upi for Peace.
Nuro, Upi…NAGBIGAY ng 50 libong pisong financial assistance si Shariff Kabunsuan acting Gov. Ibrahim Ibay sa Upi local government para sa pagsasaayos ng provincial road ng bayan.
Sinabi ni Upi Mayor Ramon Piang Sr na ang naturang pondo ay nakalaan para sa operational requirements ng road maintenance ng mga kalsada sa ibat-ibang barangay ng Upi.
Noon pang nakaraang buwan sinimulan ang rehabilitation ng mga kalsada, bagay na ikinasaya ng mga mamamayan.
Bahagyang naantala ang proyekto nitong nakalipas na linggo dahil sa mga pag-ulan.
Partikular na isinasagawa ang rehabilitation sa Bugabungan, Bungcog at Kaba-Kaba.
Sinabi ni Mayor Piang na pagkatapos ng provincial road rehabilitation agad na isusunod ang repair at maintenance ng farm to market roads.
Nuro, Upi…Gagawin bukas ang general assembly meeting ng Samahan ng Tribung Teduray upang talakayin ang mga isyung nakakaapekto sa buhay at adhikain ng mga katutubo.
Ang pulong ay idaraos sa Upi municipal conference hall sa Nuro, Upi, Shariff Kabunsuan at naglalayong talakayin at pagtibayin ang Constitution and By-Laws.
Layunin din ng pulong na magkaroon ng general planning kung paano mapalawak, mapalakas at mapaunlad ang sefegayunon o Samahan ng Tribung Tiduray.
Pangungunahan ni Sefegayunon President Timuay Donato Oham ang malaking pagtitipon.
Inaasahan ang pagdalo ng mga kinatawan ng tribu mula sa 23 barangays ng Upi.
Inasahan din ang pagdalo nina Upi Mayor Ramon Piang Sr, Vice Mayor Abdullah Salik Jr Al Haj, Mayor’s Council Dominador Mandi at Nestor Tiban, Upi Community Officer Janito Rabelo,Councilor Kalima Gunsi at Councilor Benjamin Suenan na siyang chairperson ng committee on indigenous people.
Samantala, naitatag na rin ang Samahan ng mga Kabataang Teduray o SAKAT at ang kanilang constitution and by laws ay napagtibay na noong July 27, ayon kay SAKAT president Alberson Mokudef.
Nuro, Upi….Sinang-ayunan ng Upi Community Media Education Council (CMEC) ang mungkahi ng Program & Production Manager na si Alih Anso -kinatawan sa CMEC ng reglious sector sa Islam, na magsagawa ng Radio News Writing Workshop para sa field reporters at newscasters ng DXUP FM. ang workshop ay naitakda noong July 19-20, 2008, ngunit ito ay muling naitakda sa July 30-31, 2008.
Ang isa sa resource person gn worksop ay ang batikang newswriter at ngayon ay station manager ng DXMS-Cotabato City na si Edwin Fernandez.
“Kinakailangan ang dagdag na kaalaman ng mga field reporters upang lalong maserbisyuhan ang tagapakinig .” ito ang paliwanag ng station manager ng DXUP FM na si Mario G. Debolgado.
Ang mga staff at field reporters ng himpilan ay pinili mula sa mga ibat-ibang sektor ng lipunan ng Upi at pawang walang karanasan sa radio. Ang lahat ay dumaan sa isang linggong seminar kong papaano gumawa ng programa at balita sa radio. Noong unang mga taon ng DXUP FM ay sapat na sa tagapakinig ang konting kaalaman ng mga volunteers ngunit sa mga pag-daan ng apat na taon na poatuloy na pagsesrbisyo sa madla ng DXUP FM naramdaman na ang konting kaalaman ay di sapat, kinakailangan ang dagdag kaalaman.
Ang DXUP FM ay itinatag sa pamamagitan ng lokal na pamahalaan ng Upi sa tulong ng Local Government Support Program ng bansang Canada noong 2004. Bumuo ng isang konseho na mula sa ibat-ibang sektor ng lipunan at tiunawag itong Upi Community Media Education Council at nabuo ng council na ito ang community radio na DXUP FM.
Nuro, Upi…..Nagkapirmahan na rin sa pagitan ng goberno ng Pilipinas (GRP) at Moro Islamic Liberation Front (MILF) kagabi mga alas 8:20. Nag-initial ng pirma ang GRP at MILF sa final draft Memorandum of Agreement on Ancestral Domainna kanilang pipirmahan ng pormal sa susunod na linggo.
Inihayag ngayon ni Presidential adviser on the peace process Hermogenes Esperon na nagkaroon ng isang malaking breakthrough para sa ginagawang usapang pangkapayapaan sa Kuala Lumpur, Malaysia sa pagitan ng Moro Islamic Liberation Front (MILF) at GRP panel.
Nakatanggap tayo ng SMS (text) na napirmahan ang MOA mga alas diyes ng gabi ngunit sa balita sa Maynila sinabi ni Esperon, pasado alas-otso ng gabi ng lagdaan ng magkabilang panig ang isang kasunduan ukol sa ancestral domain.
Noong nakaraang Biyernes ay “na-walk-out” ang MILF panel dahil sa muling pagbabago ng GRP.
”Muli kaming nabigo na magkasundo pagkatapos ng dalawang araw na pag-uusap”. ayon kay Mohagher Iqbal Punong Negosyador ng MILF,pagkatapos nilang mag-usap sa GRP panel sa Kuala Lumpur Malaysia nitong 16th GRP-MILF Eploratory Talks-July 24-25, 2008.
“Gusto nilang muling ungkatin at baguhin muli ang mga natapos ng usapin tungkol sa ancestral domain. ani Iqbal.
“Masyado kaming mapagbigay ngunit walang kapalit.” pahayag ni Iqbal. “..kaya hindi ko makita kong dapat pa bang ituloy ang pakikipag-usap sa goberno ng Pilipinas”.
Noong umaga ng Sabado ay umuwi sa Malacañang ang GRP panel upang muling makipagpulong sa Cabinet Cluster E. Linggo ng umaga muling bumalik sa Kuala Lumpur, Malaysia ang GRP Panel kasama si Sec. Hermogenes Esperon ang Adviser on the Peace Process.
Naging kinatawan ng pamahalaan si Chair Rodolfo Garcia habang si Mohagher Iqbal naman sa MILF bilang information officer and chief negotiator.
Ang formal agreement signing naman sa ancestral domain ay itinakda sa unang linggo sa buwan ng Agosto ng taong kasalukuyan.
Ang nasabing positibong hakbang ay inaasahan umanong magbibigay daan sa formal peace talks at peace agreement sa pagitan ng pamahalaan at MILF.
(Hinalaw sa script na sinulat ni Kaka Alih para sa Programang “Udto na Adi” (kapayapaan) July 28, 2008 Lunes)
Nagsusurfing (kong baga sa aklat nagbuklat-buklat)ako sa mga internet ng mga Issues na gagamitin ko sa aking programang Udto na Adi (11:00-12:00 Lunes - Biyernes) ang hnahanap kong topic ay GRP MILF peace talks, dahil ang current issue ay itong “collapsed” ng peace talks sa pagitan ng Goberno ng Pilipinas at Moro Islamic Liberation Front (MILF), kaya ang ginawa ko…. type ko sa search engine na Google ang word na “GRP-MILF talk”. Alhamdullillah (All Praised be to Allah) madali pala dito ang paghahanap, in split seconds?…. heto…927 ang lumabas na subject na may kaugnayan sa tatlong salita: GRP-MILF talk”.(words).Una kong nai-click sa “..TristanCafe Pinoy Forums :: ang title at ang nag- post katukayo ko pa, Kaka Ko: “GRP o MILF? Sino ang Ayaw na Matapos …” presto.. hayun ….Main Forum - Category:Politics & Issues.. ang topics ay:
GRP o MILF? Sino ang Ayaw na Matapos ang Usapan?
posted by kakako (May 24, 2008 @ 4:13PM) views: 142
Sa usaping MILF at GRP, ay pansamantalang natigil sa ngayon, sila ay nagtuturuan na sabi ng isa dahil ganito, dahil gusto nila ang ganito, ang tanong:
1- sino ang ayaw, na matapos ang usaping pangkapayapaan? MILF o GRP? Bakit?
2-Sino ang gusto ng giyera? Bakit?
Sinundan ko ang issue, May nag-responsed sa sumunod na araw, nagpakilalang IFUGAO(posted May 24, 2008 @ 6:38 PM:)
“tungkol ata daw sa lupa ang pagkakalaman ko gusto nila ihiwalay ung ARMM sa Philippines! : e s e p : “
“ung sa peace talks : s h r u g :ewan eh may nag gugulo lakas ang trip eh”
Sinagot ng nag-post sa issue na nagpakilala na Kaka Ko (replyMay-25-08@2:09AM):
“Ang alam ko isa sa issues na hindi pinag-uusapan sa GRP-MILF ang paghihiwalay ng Bangsamoro sa Pilipino,para sa iyo Kapatid, kong gusto ng mga kapatid na Moro, ihiwalay ang kanilang lugar sa Pilipinas any comments?”
May nagpost uli na ang code name ay “chattel”(post May 26, 2008 @ 12:54 AM)
“Ngayon lang may balita na nilusob na naman ng pinagsanib na pwersa ng MILF at ASG ang isang kampo ng AFP. Kung ganyan ng ganyan, hindi talaga matatapos ang usapan nila dahil na rin sa mga paglabag na nasusumpungan sa kanila.
Sino ba namang gobyerno ang matutuwa na ang mga kausap mo ay sasali sa pwersa ng mga terorista. At sino ba namang matutuwa na atakihin nila ang mga sundalo kahit pa nasa gitna sila ng pag- uusap?”Dapat siguro talaga ubusin natin ang mga rebeldeng grupo na yan.”
Sinagot ni Kaka Ko ang nag-post ng Issue:May-26-08@7:49PM
“Nag-check na po ba kayo sa katotohanan ng Balita?Saan ang encounter? sa kampo ng AFP o sa kampo ng MILF?
Logic bang maubos ang mga rebelde? hindi ba ang mga rebelde ay nanggagaling din sa grupo ng goberno, kaya lang nagrebelde nga sila, ang tanong bakit nagrerebelde?
Bakit si bonifacio nagrebelde? si Aguinaldo? Si Trillanes, ? Bakit?
Posible bang mapapatay lahat ang rebelde? lalo na ang MILF na suportado ng masa?
Ang Abu sayaaf nga, na less one hundred, hanggang ngayon nandiyan pa, marami ng napatay sa kanila, ngunit hanggang ngayon andiyan pa rin sila.
Ang sa akin hindi tao ang papatayin ang kanilang ipinaglalaban, kailangan hanapan ng sulosyon, lalo na ngayon na nakikipag-usap ang mga rebeldeng MILF .”
May nagpost ng reaction nagpakilala naman na stewie pro-government at anti-MILF o bias lang talaga, but we respect the idea, but kong susuruin mo ma-feel mo na may pagka-bias at naipost noong May 27, 2008 @ 11:57 PM, English vesion:
“The policy of this administration is to promote peace and stability in the regions that rarely attain peace and order because of insurgents and rebel groups. The Medium-Term Philippine Development Plan on the peace process involves peacemaking and peacekeeping, and on the other hand, peace building and conflict prevention. Both the MILF and the GRP should abide by the rules and the matters talked about during the peace talks to finally find an end to these conflicts in Mindanao. The MILF has a record of not being true to its word that is why if there’s any side to blame in the failure of the peace process it would be the MILF.”
Sinagot ni Kaka Ko noongMay-29-08@4:38AM at gusto ng ebedensiya:
“Please elaborate more evidence, because I reside in the area,where MILF and GRP were presents, (Mindanao, particular in ARMM) but my findings were contrary to your findings, Why not investigate personally, I can agree maybe if you say both of them, bu not to the MILF, the MILF were revolutionary group, their people were suffering, logically they were want peace.”
Sinundan ko ang susunod na kabanata o baka may magpost pasa issue ngunit wala na nasayangan ako sa issue bakit bigla na lamang naputol. Ang explanation ng kaibigan ko sa chatt ay nasapawan na daw kasi ngbagong issue. Ang ginawa ko click naman ako ulit sa iba.
Heto naman ang next na issue na nai-post ni Kaka Ko:(Jul 05, 2008 @ 11:49PM) Main Forum - Category: Politics & Issues ng TristanCafe Pinoy Forums):(subukan ninyo rin mag-basa sa forum.. sali ako sali tayong lahat…)
“GRP-MILF Peace Talk: Sino ang Di Tumutupad ?
labing isang taon ng nag-uusap ng usaping pangkapayapaan ang Goberno ng Pilipinas (GRP) at Moro Islamic Liberation Front (MILF) ngayon ay may “impasse” ang sabi ng kabila hindi tumutupad ng usapan ang kabila.. ganoon din ang kabila… Ang MILF ang nakikibaka para sa kanilang minimithing adhikain “self-determination” . Ang GRP ang hinihingian … sino ang ba talaga ang hindi tumutupad?”
Nagpost si lupangtalaJul 6, 2008 @ 7:03 PM
“yang pangkapayapaan na yan kalokohan na yan” (at nagnaglagay ng cartoon na sign og mad)
Post ulit siIFUGAOJul-7-08@2:35AM :
“kahit gusto ng peace on thier motherland pero….sabi nga “If theres Peace Theres War!”
kung baga may gustong gumawa ng kaguluhan”
Nagpost din si stewieJuly 6, 2008 @ 9:01 PM
“Patuloy pa rin ang gobyerno sa hangarin nitong matapos ang kaguluhan sa Mindanao at maabot ang kapayapaan doon. Patuloy pa rin ang peace talks sa kabila ng pagsuway ng ilang grupo ng bandido at patuloy pa rin na hinahamon ang militar. Sa tingin ko, hanggat hindi sinsero ang mga rebelde sa mga terms ng peace talks ay hindi ito matitigil. Ang polisiya ng pamahalaan ay bigyan ng mapayapang komunidad ang mga kababayan natin doon sa Mindanao.
Nagreply si kakakokay StewieJul 8, 2008 @ 2:52 AM
“BAKIT mo nasabi na “hanggat hindi sinsero ang mga rebelde sa mga terms ng peace talks ay hindi ito matitigil.”
mayroon akong sample sa iyo:
Mag-ama ang anak humihingi ng kendi, hindi magbigay ang tatay marahil may dahilan siya, so magsasabi wala akong sinsilyo, anak masisira ang ngipin mo, wag na anak, pero ang anak gusto talaga ng kendi, sa dalawa sino ang hindi sincere ang anak o ang tatay. totoo ba talaga ang sinasabi ni tatay o ni anak totoo ba ang paghingi niya?
Ang tanong ko stewie, bakit lalong dumadami ang sumasampiya sa ipinaglalaban ng mga Moro?
sa iyong pagsaliksik, ang ipinaglalaban ba ng mga Moro na iyan sa Mindanao, ay naayon sa principle (United Nations)?”
Dito naman natapos ang forum wala ng sumunod na posting, bakti kaya? Kaka simple lang ang ibig sabihin natuon naman ang pansin ng mga readers sa ibang topics.. ganoon ba iyon? .. di ko iyon alam ah?….
Any way malaking kaalaman na naman ang nakuha natin sa araw na iyon.. pwede palang sumali at makipag-discuss na mga issue at concerns na guso mo.
Hanggang sa muli na issue.. kayo baka may gusto kayong pag-usapan sulat na. o kaya text na ang number ng DXUP FM ay: 09263029849 at 09185476707.
Nuro, Upi…“Parang bumagsak ang langit ng mabalitaan naman namin ang muling pagkadiskaril ng GRP-MILF peace talk”. ito ang himutok ni Babo.
Ang goberno ng Pilipinas (GRP) at ang pinakamalaki at aktibong nakikibaka na grupo na Moro Islamic Liberation Front (MILF) ay muling nabigo na mag-kasundo nitong Biyernes na isulat ang napagkasunduan sa nakalipas na labing-isang taon na pag-uusap.
Ang kasunduan na iyon ay mahalaga upang pormal na pag-uusap na muli ng GRP at MILF upang tapusin na ang 400 taon na pakikibaka ng mga katutubong Bangsamoro na nagsanhi ng pagkasawi ng mahigit 120,000 na mamayan at sumira sa milyon-milyong ari-arian.
”Muli kaming nabigo na magkasundo pagkatapos ng dalawang araw na pag-uusap”. ayon kay Mohagher Iqbal Punong Negosyador ng MILF, nitong Biyernes pagkatapos nilang mag-usap sa GRP sa Kuala Lumpur Malaysia nitong 16th GRP-MILF Eploratory Talks-July 24-25, 2008.
“Gusto nilang muling ungkatin at baguhin muli ang mga natapos ng usapin tungkol sa ancestral domain. ani Iqbal.
“Masyado kaming mapagbigay ngunit walang kapalit.” pahayag ni Iqbal. “..kaya hindi ko makita kong dapat pa bang ituloy ang pakikipag-usap sa goberno ng Pilipinas”.
”Mayroon kaming hindi pinagkasunduan ng gagawin na namin ang final na kasunduan ng muling maungkat ang usaping ancestral domain”. phayag ni retired general Rodolfo Garcia, punong negosyador ng goberno ng Pilipinas.
“Di ko iniisip na na tuluyang ng breakdown ng pag-uusap. Ako ay naniniwala na maisasalba parin ang usaping pangkapayaan’. dagdag ni Garcia.
Dahil sa pagkadiskaril na muli ng peace talk sa pagitan ng MILF at GRP ay muling nangamba ang karamihan sa mamayan na giyera ang susunod na magaganap sa lupang Mindanao.
Dahil dito ay muling nanawagan ang mga Peace Advocates na muling magbigkis-bigkis upang muling maisulong ang usaping pangkapayapaan at tapusin na ito sa lalong madaling panahon upang matapos na ang paghihirap ng milyong-milyong mga Bangsamoro at Pilipino.
Nuro, Upi…Dumalo at siyang nagbigay ng “inspirational Message” ang Chief of Education ng USAID na si Thomas Crehan sa isinagawang Education Summit kaninang umaga ng Biyernes, July 25, 2008. Ang pagtitipon ay dinaluhan ng mga pinuno ng mga paaralan sa lahat ng paaralan sa Upi at ang mga Punong Barangay.
Ang summit na ginanap sa Upi gymnasium ay bahagi ng programang Project Rendaw ng Synergia.
Nag-donate din ng mga aklat ang USAID na dala ni Crehan, na tinanggap ni Hon. Mayor Ramon A. Pinag Sr.
Kasama rin dumalo sina Bruce Matabalao-Regional Director ng Synergia, Ernesto Guevarra ngSynergia Visayas, Edwin Nacionales ng Synergia Visayas.
Inindorso ni President Gloria Macapagal Arroyo ang pagpapaliban sa ARMM halalan na gaganapin sa August 11, 2008, bilang tugon sa napag-usapan ng MILF at GRP panel sa Kuala Lumpur, Malaysia noong July 16, 2008 na pansamantala munang ipagpaliban ang halalan upang bigyan puwang ang usaping pangkapayapaan sa Mindanao.
Ang tanong pabor ba kayo o Hindi? Bakit?
narito ang ilang inputs na pwede ninyong pagbasehan, ang mga balita na lumabas sa mga internets:
Panukalang batas para kanselahin ang ARMM polls inihain sa Kamara
http://www.gmanews.tv/s07/24/2008 | 06:18 PM
MANILA– Limang kongresista mula sa Mindanao ang naghain nitong Huwebes ng panukalang batas upang ipagpaliban ang nakatakdang halalan sa Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) hanggang sa 2010. Inaasahan ng mga kongresista na maisasara na sa 2010 ang usapang pangkapayapaan ng pamahalaan at rebeldeng Moro Islamic Liberation Front (MILF). Sa ilalim ng House Bill 4832, aamyendahan ang Section 1 ng Republic Act 9333 – na nagtatakda na gawin ang ARMM elections sa Agosto 11 – upang iurong sa May 2010 elections kasabay ng panguluhang halalan.
Ang mga may-akda ng panukala ay sina Reps. Faysah Dumarpa (Lanao del Sur), Simeon Datumanong (Maguindanao), Munir Arbison (Sulu), Mujiv Hataman (Anak Mindanao), at Pangalian Balindong (Lanao del Sur).
Sa pahayag, sinabi ni Dumarpa na kasabay sa pag-urong ng ARMM election ay maaalis ang posibleng maging hadlang upang maging matagumpay ang usapang pangkapayapaan sa MILF.
Sinabi ng mambabatas na kasama sa hangarin ng MILF ay palawigin ang sakop ng ARMM na bahagi ng pakikipagnegosasyon nito sa gobyerno.
Idinagdag niya na ang paghahain ng panukalang batas ay pagtugon sa posisyon ni Pangulong Gloria Macapagal Arroyo na ipagpaliban ang eleksyon sa rehiyon.
“Aside from the 712 new barangays and the two cities of Lamitan and Cotabato which are set to be included in the expanded ARMM, the MILF is also pushing for the inclusion of its controlled and influenced areas in the region,” ayon sa kongresista.
Sa Hulyo 29, sinabi ni Dumarpa na mag-uusap ang mahigit 50 kongresista mula sa Mindanao upang talakayin nila ang panukala.
Bagaman umusad na sa Kamara ang proseso sa pagkansela ng ARMM polls, tila mahihirapan naman itong magtagumpay sa Senado dahil 10 senador na ang nagpahayag ng pagtutol na ipagpaliban ang halalan sa Agosto 11.
Sa ulat ng dzXL radio, tinukoy na ang mga senador na nais na ituloy ang halalan sa ARMM sa Agosto 11 ay sina:
• Senate President Manuel Villar II, • Senate President Pro-tempore Jose “Jinggoy” Estrada, • Senate Majority Leader Francis Pangilinan, • Senate Minority Leader Aquilino Pimentel Jr, • Sen. Richard Gordon, • Sen. Alan Peter Cayetano, • Sen. Pia Cayetano, • Sen. Mar Roxas II, • Sen. Rodolfo Biazon, at • Sen. Juan Ponce Enrile.
Kunuwestiyon naman ni Cotabato Rep. Emmylou Taliño-Mendoza ang mungkahing 30-percent expansion na sakop ng ARMM sa ilalim ng bagong memorandum of agreement sa ancestral domain na lalagdaan ng pamahalaan at MILF.
Sinabi ni Taliño-Mendoza na nakasaad sa kasunduan na hanggang 712 barangay ang isasama sa ARMM bilang mga “annexed” ng autonomous region.
Sa kasalukuyan, tinatayang 2,470 barangay sa Marawi City at 111 munisipalidad sa anim na lalawigan ng Basilan, Lanao del Sur, Maguindanao, Sulu, Tawi-Tawi at Shariff Kabunsuan ang sakop ng ARMM.
“The government and MILF should stop using Mindanao villages, whether chiefly Christian or Muslim, as pawns to be playfully bargained away,” anang kongresista.
“Have government negotiators bargained away the whole store? How many times to we have to capitulate just to appease the MILF? How many plebiscites do we have to conduct just to satisfy them?” idinagdag ni Taliño-Mendoza.
Hinamon din niya ang mga government negotiators na ilabas sa publiko ang buong detalye ng kasunduan sa MILF.
“The people of Mindanao are entitled to know the fine points of the proposed new accord now, even before it is signed by both parties,” ayon kay Taliño-Mendoza.
“We are Filipinos born and raised in Mindanao. We deserve to know exactly what the government negotiators promised the MILF, and precisely what the MILF pledged in return… It is bad enough negotiators never consulted us from the start. Now, it turns out that some of our villages were apparently reduced as bargaining chips in the talks,” pagtatapos niya. - Fidel Jimenez, GMANews.TV
Pagpapaliban ng ARMM elections nasa Kongreso - Malakanyang
Manila (22 July) — Ipinahayag ng Malakanyang na ang hiling ng Moro Islamic Liberation Front (MILF) na ipagpaliban ang nakatakdang August 11, 2008 Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) elections ay nakasalalay sa desisyon ng Kongreso.
Ayon kay Executive Secretary Eduardo Ermita, ang Kongreso lamang ang makakapagpasa ng batas o resulosyon na ipagpaliban ang nasabing halalan dahil ang August 11 ARMM elections umano ay itinakda sa pamamagitan ng Republic Act 9333.
Ayon pa rin kay Ermita, kahit na gahol na sa oras ay pagsisikapan pa rin ng pamahalaan na matalakay at mabigyan ng pansin ang hiling ng MILF na ipagpaliban na muna ang nakatakdang ARMM elections sa darating na Agosto. (Abbenal/PIA 12)
Comelec tuloy pa rin ang preparasyon para sa ARMM elections
http://www.journal.com.ph/ July 23, 2008 10:47 AM Wednesday
Sa kabila ng pagsuporta ng Pangulong Gloria Arroyo sa suspensyon ng eleksyon sa Autonomous Region in Muslim Mindanao ay tuloy pa rin ang preparasyon para rito ng Commission on Elections.
Sa report ng GMA News, sinabi ni Comelec chairman Jose Melo na tuloy pa rin ang kanilang paghahanda para sa nalalapit na Aug. 11 election sa ARMM subalit handa rin silang sumunod kung ipaguutos ng Kongreso ang postponement ng halalan.
Maganda aniya ang resulta ng “mock election” kahapon dahil maayos na gumagana ang automated counting machines.
“Whatever Congress decides … kung ipo-postpone, susundan namin yan. For our part we are proceeding as if talagang tuloy-tuloy,” ani Melo.
Idinagdag din nito na baka hindi na sapat ang oras para makagawa pa ng batas ang Kongreso na siyang mag-uutos sa postponement ng halalan.
“Bahala ang Congress kung may tyempo pa sila. Very, very short time … sa aking estimate gipit na gipit ang Congress,” saad pa ng Comelec chairman.
Ang Moro Islamic Liberation Front (MILF) ang humiling sa gobyerno na ipagpaliban muna ang ARMM elections dahil sa naganap na “breakthrough” sa kanilang (GRP-MILF) peacetalks.
Ayon sa MILF, makakaapekto ang pagkakaroon ng bagong ARMM officials sa pagsasakatuparan ng mga kasunduan sa peace talks kaya dapat munang i-postpone ang eleksyon.
Mga lider sa ARMM kukunsultahin sa planong ipagpaliban ang halalan
http://www.gmanews.tv/ 07/22/2008 | 06:57 PM
MANILA – Inihayag ni Speaker Propero Nograles nitong Martes na kukunsultahin muna nito ang mga kaalyado sa Autonomous Region in Muslim Mindanao kung papabor na ipagpaliban ang nakatakdang halalan sa Agosto 11.
Unang kukunsultahin ay si ARMM Governor Datu Zaldy Ampatuan na siya ring magiging pambato ng Lakas-CMD sa nakatakdang halalan.
“As Lakas president, I shall defer to and consult our ARMM loyal allies, the Ampatuans. Should they advice that postponement will speed up the Mindanao peace process, I shall personally try to fast-track move to postpone,” ayon kay Nograles.
“As speaker, I have called for Mindanao congressmen and women caucus in the House on Tuesday (July 29) 2 pm after the SONA and we decide collectively to postpone or not,” idinagdag niya.
Una rito, inindorso ni Pangulong Gloria Macapagal Arroyo na ipagpaliban ang halalan sa ARMM alinsunod sa kahilingan ng Moro Islamic Liberation Front.
Kasalukuyang nagnenegosasyon ang pamahalaan at MILF para sa kapayapaan sa Mindanao. - GMANews.TV
Pagpapaliban ng ARMM polls inindorso ni Arroyo
http://www.gmanews.tv/ 07/22/2008 | 04:13 PM
MANILA — Inindorso ni Pangulong Gloria Macapagal Arroyo na ipagpaliban ang nakatakdang halalan sa Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) sa Agosto 11.
Ayon kay Press secretary at presidential spokesman Jesus Dureza, sinuportahan ni Gng Arroyo ang panawagan na ipagpaliban ang halalan dahil mahalaga umano ang ginaganap na usaping pangkapayapaan sa mga rebeldeng Moro Islamic Liberation Front (MILF).
Idinagdag ni Dureza na nakausap na ni Arroyo ang mga lokal na opisyal at mambabatas sa ARMM nitong Martes.
“Meron kasi tayong strategic development in peace negotiations, bigyan natin ng chance to succeed. There is a common recognition kailangan natin ng peace settlement in Mindanao,” pahayag ni Dureza sa panayam ng dzBB radio.
Inaasahan na ihahain sa Kongreso ang panukalang batas para ipagpaliban ang halalan sa ARMM pagkatapos ng State of the Nation Address (SONA) ni Arroyo sa July 28. Ang naturang panukala ay sesertipikahan bilang urgent bill ng Malacanang upang mabilis itong maipasa.
Sa ilalim ng kasalukuyang batas, ang halalan sa ARMM ay gagawin tuwing ikalawang Lunes ng Agosto. Dahil dito, kailangan ang batas upang itakda ang bagong petsa ng halalan.
“Kung marapatin ng Kongreso na suportahan yan I think it will become one of the priority legislations by the new Congress,” pahayag ni Dureza.
Magpupulong umano ang government at MILF panel sa Huwebes upang repasuhin at pagkasunduan ang mga detalye sa ancestral domain, o mga lupain na pinapaniwalaang pag-aari ng mga ninuno ng mga Moro.
Ang usapin sa ancestral domain ang isa sa mga “pinakamadugong” pinagtalunan sa negosasyon na kamuntik nang maging dahilan upang hindi matuloy ang pag-uusap.
“The president, taking a cue from the negotiators and Sec. (Hermogenes Jr.) Esperon and the others, minabuti niyang konsultahin at kausapin ang mga LGU heads,” ayon kay Dureza. “The objective is to reset the ARMM elections and give emphasis to the negotiations ongoing right now.”
Una rito, nagpahayag ng pagtutol ang mga alkalde at gobernador sa mga lalawigang sakop ng ARMM na ipagpaliban ng halalan na hinihingi ng MILF.
Ngunit sinabi ni Dureza na nagkaroon ng “common position” ang mga kasapi ng Gabinete na suportahan na ipagpaliban ang halalan upang pagbigyan ang kahilingan ng MILF.
Idinagdag ni Dureza na ang Kongreso na ang bahalang magtakda kung kailangan gagawin ang susunod na ARMM elections kapag ipinagpaliban ang halalan sa Aug 11. - GMANews.TV
MILF, pabor sa endorsement ni PGMA na ipagpaliban ang ARMM election
http://www.rmn.ph/July 23, 2008
Sang-ayon ang Moro Islamic Liberation Front ang ginawang pag-eendorso ni Pangulong Gloria Arroyo sa pagpapaliban sa gaganaping halalan sa Autonomous Region in Muslim Mindanao ngayong Agosto 11.
Ayon kay MILF Spokesman Eid Kabalu, ang hakbang ng Pangulo ay tugon sa kanilang panawagan na payagang umusad ang peace talks.
Sakaling ituloy ang ARMM election ay maipagpapaliban naman ang pagsisimula ng transition period para sa bangsamoro juridical entity na mai-establish sakaling maabot na ang pinal na kasunduan.
Samantala, ipinaliwanag din ni Kabalu na ang partisipasyon ng MILF sa paglilinis sa Rio Grande de Mindanao ay bilang tugon sa aniya’y “Humanitarian Call” dahil sa positibong nangyayari sa peace negotiations.
ARMM elections tuloy - Comelec
http://www.philstar.com/iSaturday, July 19, 2008
Tuloy ang eleksiyon sa darating na Agosto 11, 2008 sa Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) sa kabila ng panawagan ng Moro Islamic Liberation Front (MILF) na suspendihin ito at isagawa na lamang matapos ang peace talks sa pagitan nila at ng pamahalaan.
Ayon sa tagapagsalita ng Commission on Elections (Comelec) na si Atty. James Jimenez, hindi sila maaring magsuspinde ng halalan o ipagpaliban ito dahil kailangan nilang isagawa ang itinakdang eleksiyon sa ARMMM alinsunod sa batas, na isagawa ito kada-taon.
Pinayuhan ni Jimenez ang MILF na sa Kongreso ito umapela para mabago ang itinakda ng batas.
Para aniya saComelec, mahalagangmatuloy ang ARMM elections dahil ito ang magiging batayan sa isasagawang full automation ng eleksiyon sa 2010.
Gayunman, kinumpirma ni Jimenez na tuloy na tuloy naman ang automation sa 2010 elections at pagpipiliang gamitin ang Optical Mark Reader at ang Direct Recording Electronic.
Siniguro rin ni Jimenez na ang mga voting at counting machine ay handang-handa na para sa nalalapit na halalan matapos ang masusing pagsusuri o quality assurance tests. (Ludy Bermudo)
Nuro, Upi…Niratrat ng apat na armadong kalalakihan ang isang pamilyang natutulog kahapon na mga alas nuwebe ng gabi at dalawa ang patay isa ang nadala sa pagamutan.
“Naalimpuungatan at nagulantang ako sa lakas ng mga malalakas na putok ng baril”. ito ang kuwento ni Nor-ain -14 ang isa pamilya na nakaligtas sa masaker na yaon na naganap sa Barangay Boliok, Sultan Mastura, Shariff Kabunsuan, ARMM.
“Dumapa kami sa ng asawa ko na si Ping, at ng humupa ang putukan nalaman ko na lamang ng walang ng buhay sina ama at ina at sugata ang nakakabatang kong kapatid, kaya kami ay tumakas at humingi ng tulong sa mga kamag-anak”. dagdag ni Nor-ain.
Dahil sa mga maraming putukan na narinig ay agad sumaklolo ang Vice Mayor ng Sultan Mastura at mga iba pang kamag-anak at dinatnan sina Eddie Anso-35 at asawang si Kadiguia-30 na naliligo sa sariling dugo at wala ng buhay. Ang anak na apat na taong gulang ay sugatan at agad na dinala sa pinakamaalapit na pagamutan sa Cotabato City, ngunit di nagtagal ay binawian din ng buhay.
Ayon sa unang pag-sisiyasat ng kapulisan ng Sultan Mastura ay nagtamo ng tama ng baril ang mga biktima sa kalibreng M-14, M-16 at kalibre .45, na pinaghihinalaang nakapuwesto sa apat na posisyon. Hanggang sa pagbabalitang ito ay hindi pa napagalaman ang motibo sa pamamaril.
Ayon sa mga kamag-anak ng mga biktima ay posibleng dahil sa “maratabat” (dangal) na “nayurakan” na hindi naagapan na ayosin kaagad ng mga Kalukesan (elders). Sa mga Bangsamoro ang dangal na nayurakan ay madalas na dahilan ng pagpatay upang ibangon di-umano ang “maratabat” (dangal).
(Flast Report- Patrol 1 - Alih Anso- by Donald Ventura-July 22, 2008 4:35 pm)
Nuro, Upi…Bumisita ang Pangulong Gloria Macapagal Arroyo sa Autonomous Region Muslim Mindanao ngayong araw Hulyo 22, 2008 ang nakipagpulong sa mga lider sa Camp Siongco Awang, Datu Odin Sinsuat, Nitong Hapon ay inindorso ang postponement ng ARMM elections kasunod ng mga strategic developments sa usapang pangkapayapaan sa Moro Islamic Liberation Front (MILF).
Ayon sa mapagkakatiwalaan na source, sinabi raw ni Press Secretary Jess Dureza, ginawa ng Pangulo ang pahayag matapos ang konsultasyon sa mga local officials, stakeholders ng Autonomous Region on Muslim Mindanao (ARMM) at kongresista ng rehiyon.
Ayon kay Dureza, ang nasabing posisyon din ay base na rin sa rekomendasyon ng gabinete sa chief executive.
Giit ng opisyal, ayaw ng pangulo na madiskaril pa ang umuusad na peace talks at mabigyang-daan ang ganap na kalayaan sa lugar.
Magugunitang ang ARMM elections ay itinakda sa Agosto 11 pero posibleng maireset na matapos ipinasulong mismo ng pangulo sa mga kaalyadong mambabatas ang pagpasa sa panukalang batas para sa postponement ng halalaan.
Ayon naman sa MIndanews, kanilang nainterview ang Speaker ng Kongreso na si Prospero Nograles na magkakaroon ng sesion sa Lunes kasabay ng SONA ng pangulo at kong sesertipikahan ng pangulo na urgent bill ay posibleng ma-postpone ang halalan.
Nuro, Upi…Isinagawa ng Education & Information Department (EID) ng Commision on Election (COMELEC) ang Information dessimination kung papaano gagamitin ang Optical Mark Reader (OMR) machine na siyang gagamitin sa pagbilang ng balota sa halalan sa Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) sa Agosto 11, 2008.
Ipinaliwanag at nagbigay ng demonstration sina Mr Manuel Tabo-EID Officer 3 ng COMELEC,Hussien Untong at Meriam Mangudadatu Election Officer ng Kabuntalan, sa mga Opisyal ng bayan ng Upi kabilang sina Upi mayor Ramon A. Piang Sr, Vice Mayor Abdullah Salik Jr. Alhaj, mga SB members, mga barangay Chairman, head of Schoold at mga representante ng Peacekeeping Forces na dumalo sa naturang pulong sa Upi Conference Hall kaninang umaga Hulyo 22, 2008.
Sa mensahe ni Upi Mayor Ramon A. Piang Sr., kanyang sinabi sa mga opisyal ng barangay,pinuno ng mga paaralan, ahensiya, ng local na Media at ibang NGO na dumalo sa pagpupulong na ipahagi at ituro sa mga mamamayan sa kanilang nasasakupan ang bagong paraan ng pagboto.
Ang nagpatawag ng nasabing pulong ay ang COMELEC Officer III ng Upi - Mrs. Flordelian Muñoz.
Samantala inireklamo ng mga mamayan ng Upi ang hayagang paglabag ng mga kandidato Omnibus Election Code ang paglalagay ng poster area na wala sa lugar at sa panayam kay Muñoz ng DXUP FM kanyang pinagsabihan na ang kandidato tungkol dito at kong hindipa nila aalisin ay kanyang ipapaklas sa mga tauhan ng COMELEC.
(Hinango mula sa Script ng Udto na Adi (na dating Kapayapaanang title) na sinulat ni Kaka Alih- July 21, 2008)
Ang tao ay sadyang pinagkalooban ng Poong Lumikha ng Allah ng likas biniyayang taglay ng kagandahan asal, na siyang nagsisilbing gabay sa kanila sa paglipas ng panahon at nagbibigay linaw sa kanila kung ano ang tama at mali, at mabuti at masama.
Bagama’t ang pamantayan kung papaano natin sasabihin na ang isang katangian ay mabuti o masama ay magkakaiba sa bawa’t tao, may pangkalahatang pagkakaunawaan hinggil sa mga pamantayan ng mabuting asal at ang masamang asal.
Samakatuwid, ang mga katangian tulad ng katapangan at katapatan ay sadyang pinaparangalan.
At walang panahon sa kasaysayan ng tao na ang katangiang tulad ng kawalan ng katapatan at paglabag sa pagtitiwala ay tinanggap ng lipunan o bagay na karapat dapat ng parangal. Ang katapatan, kadakilaan, at pagkamatuwid ay laging binibigyan ng halaga, samantalang ang pagkamasarili, kalupitan, kasakiman at kalabisan ay kailanman hindi tinatanggap ng mamamayan sa pangkalahatan.
Ang katatagan, pagsusumikap at lakas ng loob ay mga katangian na labis na hinahangaan at iginagalang ng tao, samantalang ang kawalan ng pagtitiis, kawalan ng katiyakan at kahinaan ay binibigyan ng maliit na kahalagahan.
Karangalan, disiplina sa sarili, kabaitan at pagkamapagkaibigan ay sadyang tinitingalang katangian hindi tulad ng paghahambog sa sarili, kayabangan at kawalan ng galang ay kailanman hindi kabilang sa mga kagandahang asal.
Ang taong may kusang pagmamalasakit at katapatan sa kanyang tungkulin ay tinitingala at iginagalang habang ang taong tamad at pabaya maging sa kanyang tungkulin ay hindi pinapansin at kinamumuhian sa lipunan.
Ang isang lipunan na matatag at masugid na itinataguyod ang pagkapantay-pantay, hustisya at kalayaan ay nakikitaan ng liwanag.
Ang lipunan na laganap ang kaapihan, kaguluhan, pagkawatak-watak at ang kawalan ng samahan o pagkakaisa ay patungo sa landas ng pagbagsak, sapagka’t pinabayaan nilang mabulok sa haba ng panahon sa pamamagitan ng pagpapatupad ng mga nakakasamang patakaran o pamamalakad na siyang nagwasak sa mga pangunahing batayan kung saan ito naitatag.
Ang pagnanakaw, pangungupit, pagpatay (ng walang dahilan), pangangalunya, at pandaraya o panlinlang ay sadyang kinamumuhian. Ang paninirang-puri, pananakot at pagsuhol ay mga gawaing nakakasama sa lipunan. Kabaligtaran nito ang pag-aaruga sa mga matatanda, tapat na pakikipagkaibigan, pagtulong sa mga kamag-anakan, pagmamalasakit sa kapit-bahay, pagtatanggol sa mga mahina at naapi at ang pangangalaga sa mga may sakit ay mga dakilang gawain mula pa noong simula ng kabihasnan.
Ang mga taong maginoo, tapat, tuwid at mapagkakatiwalaan, mga taong palaging handa sa pagtulong sa kanilang kapwa, mga namumuhay nang may kapayapaan ay ninanais din na ang kanilang kapuwa tao na mamuhay ng tulad nito ay siyang bumubuo sa pangunahing haligi ng mahusay at malusog na lipunan.
Ang kabutihan at kasamaan ay hindi mga kasaysayan o alamat na naghihintay na muling buhayin, bagkus ay bahagi ng ating pang-araw-araw na pamumuhay at tunay na ang Allah (swt) ay binigyang-biyaya ang sangkatauhan ng likas na kaalaman ng tama at mali.
Pagkatapos ng mga paliwanag natin ay maaring maitanong natin sa inyo,
1. Kung ang pangunahing asal ng kabutihan at kasamaan ay tinanggap ng pangkalahatan, bakit nagkaroon ng iba’t ibang uri at pamamaraan ng pag-uugali ang ating masasaksihan sa mundo?
2. Bakit maraming magkasalungat na mga pilosopiya o prinsipiyo?
3. Saan ba ang puno’t dulo ng pagkakaibang ito?
Ang mga katanungang ito ay mahalaga at kailangang harapin ng lubos na pag-iingat at may kahinahunan. Tatalakayin lamang natin ng payak ang mga paksang ito. Ang mga sumusunod ay magsisilbing maigsing pagpapaliwanag sa mga naunang katanungan.
1. Ang kasalukuyang pamantayan at kaparaanan ng kagandahang asal ay hindi napagkaisa ang kahalagahan ng kagandahang asal at mga kinaugalian sa pamamagitan ng pagtatag ng tumpak na mga hangganan at dahil dito, ang pantay at malinaw na balangkas sa pag-uugali ay hindi naisakatuparan.
2. Bawa’t pamantayan ng kagandahang asal ay may ibang pang-unawa kung ano ang mabuti at kung ano ang masama, samakatuwid ang pamantayan sa kagandahang asal ay magkakaiba. Ang isang pagpapalagay ay mahirap mapatutunayan dulot nang kinauukulang nasa likod nito ay magkaiba sa iba. Ganoon din na ang kaisipang ginamit upang mapag-alaman ang layunin ng tao upang sumunod ng isang kaparaanan ng pag-uugali at hindi sa iba.
3. Mapapag-alaman natin sa pamamagitan ng taimtim na pag-iisip na ang mga pagkakaibang ito mula sa ating magkakasalungat na mga pananaw at kaisipan hinggil sa sanlibutan, ang kinalalagyan ng tao at layunin ng pananatili ng tao sa daigdig. Ang dami ng mga relihiyon, pilosopiya, idolohiya at panukala (theories) na nananatili ay mga patunay at salamin sa mga pagkakaiba at ang paglihis ng mga pananaw ng tao sa mga pangunahing katanungan at marami pang iba, tulad ng:
a. Mayroon bang Diyos?
b. Ano ang Kanyang mga Katangian?
c. Ano ang ugnayan ng tao at ang Diyos?
d. Ang tao ba ay may pananagutan sa kanyang mga gawa sa buhay na ito?
e. Bakit nilikha ng Diyoas ang tao?
Sa susunod na programa natin ay dahan-dahan nating sasagutin ang mga katanungan na ating binuksan at sa muli kami aya nag-aanyaya sa lahat ng tagapakinig. Wassallam.
Nuro, Upi….Dumating kahapon July 19, 2008 sa Upi ang head of Research ng Asian Media Information and Communication Centre, ng bansang Singapore na si Kalinga Seneviratne Phd. Ang layunin ay upang pag-aralan ang pagpapalakad sa community radio na DXUP FM.
Nabasa ni Mr. Seneviratne ang radio researched work ni Ma. Therresa M. Rivera tungkol sa DXUP FM. Ang gusto niyang lalo pang palawakin ang mga information papaano naitatag at nakakatulong sa mamayan ng Upi ang DXUP FM.
Ang himpilang DXUP FM ay itinatag ng LGU Upi sa pakikipagtulungan sa Local Government Support Program ng Canada, noong taong 2004. Ang Notre Dame Foundation for Charitable Activities, Inc.-Women in Enterprise Development (NDFCAI-WED), ang implementing NGO naman ang nagsagawa ng mga technical na kaalaman.
(CLICK HERE- Para sa karagdagang kuhang mga larawan)
(Balita- Kaka Alih - July 17, 2008-10:30 pm-Huwebes)
Nuro, Upi…..Pinawalang bisa ng Korte Suprema ang batas na Muslim Mindanao Autonomy Act 201 na pinasa ng Regional Legislative Assembly (RLA) ARMM na siyang nagtatag ng probinsiya ng Shariff Kabunsuan..
Sa desisyon na binasa ni Associate Justice Antonio T. Carpio, ay nakasaad doon na hindi naayon sa batas ang pagbuo ng RLA -ARMM sa probinsiya dahil ang House of Representative lamang ang may karapatan.
Ang Shariff Kabunsuan ay isang lalawigan ng Pilipinas na nabuo mula sa sampung bayan (Barira, Buldon, Datu Odin Sinsuat, Kabuntalan, Matanog, Parang, Sultan Kudarat, Sultan Mastura and Upi) na dating bumubuo sa unang distrito ng lalawigan ng Maguindanao.
Ipinasa ng Regional Legislative Assembly, ARMM’s noong Agosto. 28, 2006 ang batas na MMAA 201.
Ito ang ika-80 lalawigan ng bansa at ikaanim sa Autonomous Region in Muslim Mindanao. Ito ang unang lalawigan na hindi binuo ng Kongreso dahil nabuo ito sa pamamagitan ng kapangyarian ng Republic Act No. 9054 o ang Expanded ARMM Law.
Inaprubahan (ratified) noong Oktubre 29, 2006 sa pamamagitan ng plebisito ng mga botante ng 29 na munisipalidad ng Maguindanao. Sa mahigit na 500,000 rehistradong botante ng Maguindanao, 285,372 dito ang pumabor sa pagkabuo ng Shariff Kabunsuan. 8,802 lamang ang bumoto laban dito.
Samantala Magpapalabas na ng resolusyon ang Commission on Election (Comelec) en banc para maresolba ang posibleng maging epekto sa Autonomous Region on Muslim Mindanao (ARMM) election ng pagpapawalang bisa ng Korte Suprema sa pagkakatatag ng Shariff Kabunsuan.
Ayon kay Comelec spokesman James Jimenez, bagamat hindi pa pinal ang desisyon ng Supreme Court ay kinakailangang resolbahin ng komisyon ang usapin lalo pa’t malapit na ang ARMM election.
Naniniwala umano siyang maliit lang ang magiging epekto ng nasabing desisyon sa gaganaping halalan.
Sa hanay ng mga lokal na opisyal na iboboto ay mananatili umano na maghahalal ang regional assemblyman para sa unang distrito ng Maguindanao ang mga residente ng Shariff Kabunsuan.
Nuro, Upi…..Pormal na pasisinayaan bukas ang Queen Phoenix Gas Stationsa panulukan ngSinsuat Avenue (National highway) at ng Marcelo H. Del Pilar St.,Barangay Nuro, Upi, Shariff Kabunsuan, Autonomous Region Muslim Mindanao (ARMM).
”Sa Biyernes July 18, 2008 ang pormal na pagpapasinaya sa ating bagong gasoline station”. pagpapaliwanag ng manager nito na si Mr. Clayton King Debolgado.
“Ang presyo ng fuel natin diesel P59 /litro, unleaded P62.65, Special P63.20, regular P60.50.” dagdag pa ni Debolgado.
“Malaking tulong ito sa mga sasakyang bumibiyahe sa bayan ng Upi” , ayon sa isang driver na naunang naging customer ngayong hapon.
Ang halaga ng fuel batay sa report kaninang umaga, sa Bantay Bayan Boses ng Sambayanan, ang presyo ng produktong petrolyo sa mga bote-botelyang tindahan ay P62.oo ang Diesel, P65.00 Unleaded,P63.00 regular, P66.00 Special at P62.00 Kerosene.
Ito ang pangalawang gasoline station sa bayan ng Upi, ay una ay pag-aari ni Aurelio Ong noong circa 60′;s.
Nuro, Upi…Sinimulan kahapon araw ng Miyerkules-July 16at magtatapos ngayong araw July 17, 2008, ang muling pag-uusap ng mga peace panel ng pamahalaan at Moro Islamic Liberation Front (MILF). ang dalawang araw na pulong ay isinagawasa Kuala Lumpur, Malaysia upang resolbahin ang mga nakabinbing isyu hinggil sa negosasyon.
Positibo ang Malacañang na magkakasundo na rin ang GRP at MILF peace panel matapos ang ilang beses na delay o sagabal sa nasabing peace talks.
Sinabi ni Presidential Adviser on the Peace Process Hermogenes Esperon, kung hindi ngayong araw, posibleng bukas mapaplantsa ang kasunduan. Ayon kay Esperon, kasalukuyang nagpapatuloy ang executive session ng GRP at MILF panel sa Kuala Lumpur, Malaysia.
Kabilang sa masusing pinag-uusapan ng magkabilang panig ang kontrobersiyal na isyu sa ancestral domain kung saan iginigiit ng gobyerno na dapat masunod ang Saligang Batas ng bansa.
Pinamunuan ni chief peace negotiator Mohagher Iqbal ang MILF peace negotiators kasama ang mga abugadongsina Datu Michael Mastura, Roberto Maulana Alonto, at Mike Pasigan.Kinatawan naman ng pamahalan si chief negotiator Gen. Rodolfo Garcia kasama sina AttyLeah Armamento at Atty. Sedfrey Candelaria.
Hindi lang natin miminsan tinatalakay ang isyung ito: “Tri-people Concept” o tungkol sa pagrupo-grupo sa ating mga mamayan at tila mahina ang “pag-pick-up” ng ating mga mamayan, kaya naman minarapat natin ipost ditong muli sa ating bagong blog.. of course naman.. mayron tayong konting edti …una natin itong tinalakay sa sa programang “Kapayapaan” noong Enero 21, 2008 at nai-post natin sa http://dxup.multiply.com/ noong Enero 22, 2008.
Ang ating Tri-People (tri=triple or tatlo) concept sa bayan ng Upi ay tumutukoy sa mga grupo ng tribo o ethnictribe, tama po ba?
Ang mga grupo ay hinati sa pinagmulan, isang grupo ang mula sa Luzon at Visayas, isang grupo ang galing ng Mindanao at isang grupo ang taga Upi. Ang grupo galing sa Luzon at Visayas ay tinawag natin na Christian group, dahil karamihan sa mga Ilocano, Bisaya, Tagalog at iba pang tribu sa Luzon at Visayas ay Christianity ang pinaniniwalaan na religion. Ang ating pagtawag sa taga Mindanao na ibat-ibang tribu, ay tinawag natin na Muslim dahil majority or karamihan dito ay Islam ang religion, at ang tawag sa taong tumanggap ng Islam ay Muslim, at grupong taal na taga Upi o native inhabitants ng Upi ay tinawag na Teduray.
Ang bawat grupo sa Tri-people ay kinabibilangan ng marami o hindi lang isang tribu, sa Muslim kasama dyan ang Maguindanaon, Meranaw, Iranun, Tau Sug, at iba pa. Sa Christian naman ay kabilang dyan ang Ilocano, Ilonggo, Bisaya, Tagalog, Kapangpangan at iba pa. Dito naman sa T’duray ay nag-iisa lang ang tinututukoy, ang tribung T’duray lang. Tama po ang aking explanation?
For any comments please send your message, thru sms o text, just type our key words, kapayapaan, space, mesage, space, namae and address and send to our DXUP FM Mobile Numbers: 09185476707 at 09263029849.
Bago tayo magpatuloy, habang nag-gagawa kayo ng inyong mga reaction, ay pakinggan muna natin ang report ni Hon Mayor Piang Sr. sa mga evaluators ng Canadian International Development Authority (CIDA) -Local Government Support Programs (LGSP), na sina Vicky Alinsug, para sa mga programa na kanilang natulungan, na dumating dito last Friday, Jan 19, 2008, ang ulat ni Mayor Piang tungkol sa Mayor Councils.
Narinig natin ang Ulat ng ating Mayor Piang, at ang I-quote natin ang ayn kanyang magandang sinabi tungkol sa ating topic, Muslim at Christian terms, pakinggan natin ang sinabi ni mayor sa part na yaon:
Maliwanag na ang Kagalang galang na Mayor Ramon A Piasng Sr. na siya mismo ay nakita o nalaman na dapat ng ituwid ang ating terms sa Muslim at Christian.
Bweno kaugnay pa rin ng ating topic ay babasahin ko ang ilang bahagi ng sulat ni Kapatid na Zamin na tinanggap natin noon, Nov 22, 2006.
Kapayapaan at Magandang umaga po sa lahat ng taga pakinig ng DXUP-FM lalo na sa mga taga pakinig ng inyong napaka-imformative na programa-Kapayapaan.
Kaya po ako sumulat ay gusto kong mag-bigay ng ilang mga kuro-kuro sa mga napapansin ko na dapat nating pag-aralan at pag-usapan dahil sa aking pananaw ay may dapat baguhin sapagkat hindi naangkop sa mga kinauukulan nito. Ang gusto kong pansinin natin ay ang pag-grupo-grupo natin sa ating mga mamayan, na may grupong ganito, ganoon, maari bang hindi na tayo mag-grupo-grupo?
Halimbawa ng sinasabi ko:
Minsan sa mga seminar-workshop, nag-grupo-grupo tayo ng isang grupo ay ang mataas ang pinag-aralan, ibang grupo naman ang may karanasan na at isa naman ang wala pang karanasan o experience. Sa totoo lang Kaka Ali, hindi naman ako totally against dito dahil tama naman dahil may magandang objectives.
Sa tribal groupings- may grupo ang Ilocano, Ilonggo, Iranon, Maguindanaon, Meranaw, Teduray at iba pang tribu.
Religion o pananampalataya-isang grupo ang Roman Catholic, Iglesia ni Cristo, Episcopal, Evangelical, Islam, Jehovah Witnesess, Seventh Day Adventist at iba pang religion.
Gender- iba ang babae at iba rin ang kalalakihan at kong minsan may pangatlo pa, “third generation” daw.• May MNLF at MILF, May pro-cha-cha at anti cha-cha • May pro-government at anti government • May pro Amerikano at Against sa Amerikano ETC.ETC…….
Ang lahat ng nabanggit ko ay hindi masama kong tama ang layunin at kong talagang nararapat at kinakailangan, para sa akin, sang-ayon ako dyan, ang mahalaga dito ang layunin kong bakit nag-grupo, ngunit kong minsan ay kalabisan na at mali-mali na dahil kahit ang terms natin na ginagamit ay hindi na naangkop, ang mga halimbawa?:
Sa ating bayan ng Upi, may grupo tayong tinatawag na Muslim, Teduray at Christian, ang katanungan ko dyan: “ano ang grouping na iyan? By Tribe ba? by religion ba? By nationality ba?”
Nalilito ako dyan, kong ano ba talaga ang gruping na iyan, at naitatanong ko-bakit?
Kasi ang term na Muslim, ayon na rin sa inyong programa:
Muslim- ay yaong nanamplataya sa Islam-tama po ba Kaka Ali? Mamaaring siya ay Teduray, Ilonggo, Meranaw, Iranon, Ilocano, dahil ang term na Muslim ay may religious inclination hindi ito nabibilang sa tribo. Ang ibig sabihin ng Muslim, ay nanamplataya- ang kanyang agama o religion ay Islam.
Christian- ay yaong nanampalataya sa agamang Christianismo. Siya ay maaring Ilonggo, Teduray, Iranon, Meranaw, Ilocano o iba pang tribo. Maaring iba pang nationality siya nabibilang, dahil ang pagka-Christiano ng isang tao ay dahil sa pananampalataya hindi dahil sa kanyang tribong kinabibilangan.
Ang term na Teduray ay tinutukoy ay ang tribung Teduray, Ang T’duray ay isang tribu, katulad din sa tribung Iranon, Maguindanaon, Meranaw, Manubo, Subanen, Ilonggo, Ilocano o iba pang tribu.
Ang tanong ko Kaka Ali, ano ba ang basehan ninyo o natin na hinati-hati natin ang ating mamayan na may grupo ng Muslim, Christian at Teduray? Tama ba ang terms na iyan?
Ang sunod kong tanong, Papaano kong ang aking kapatid na Teduray ay tinanggap ang agama (religion) na Islam, hindi ba nararapat na siya ay Muslim na rin? Katulad din siya sa pananamplataya sa Iranon na Muslim, Meranaw na Muslim, o Ilonggo na Muslim. Siya ba ay Muslim o Teduray na tatawagin? Di ba Muslim na rin siya? Di ba dapat tawagin na siyang Muslim na Teduray, katulad ng nauna nating binanggit?.
Ang Teduray na tinanggap ang Christianity, di ba nararapat na tawagin na siyang Christian? Tulad din siya sa Ilonggong Christiano, Iranon, Tagalog, Ilocano na Christiano? Di ba Teduray siyang Christiano?
Ang Katotohanan ay kong Agama (religion) o pananamplataya ang pag-uusapan sa Upi, may mga mamayan tayong nanampalataya sa Christianity sila iyong Christian, Islam at sila naman iyong MUslim at iba pang religion tulad ng Buddhists, at iba pang religion sa mundo. Kong tribu naman ang basehan, hindi na maitatuwa na nakakarami ang bilang ang mga kapatid na Teduray, Maguindanaon, Ilonggo, Ilocano, Iranon, Meranaw at marami pang ibang tribu dito sa Pilipinas na dito na tuluyan o pansamantalang naninirahan.
Ang mungkahi ko Kaka Ali, bakit, pag-aralan o silipin natin ang ginamit na term ng ating mga ninuno, sa pag-grupo nila sa mga mamayan na kanilang nasasakupan, halimbawa:
Ang mga dati ng naninirahan sa isang lugar ay tinawag nila itong-“Talainged” (native inhabitants) at ang bagong dating ay tinawag naman nila ng “Rafu” (new comers, foreigners)
Ang mga naninirahan banda sa dagat ay tinawag na –“imragat’n” (people along the shore), iyong banda naman sa bundok ay-“kapalawan’n” ( people in the mountain). Iyong banda sa pinagmulan ng ilog ay “Taw sa Raya” at “taw sa Ilod” (people in the river bank).
Sa Saudi Arabia sa panahon ng Propeta Muhammad, ang mga naglipat mula sa Mecca papunta ng Madina ay tinawag na “Muhajir” (new comer) at “Ansari” taga Madina.
Sa ngayon mga panahon, maaring hindi ito maging problema, ngunit balang araw ay magiging problema, bakit? kasi ang term na Muslim ay may religion na aspeto, at ginagamit ito sa buong mundo at may maliwanag na kahulugan sa Qur’an, kaya hindi na natin ito pwedeng baguhin ang kahulugan, ganoon din sa terminong Christian.
Ako ay nanawagan sa Media, Academe, sa official ng goberno at sa lahat ng kinauukulan na minsan din natin itong suriin at pag-aralan para maiwasan ang pagkalito at di pagkakaunawaan sa mga darating na araw.
Lubos na gumagalang, ang iyong kapatid na masugid na tagapakinig.
[Nilagdaan] zamin
(original letter: handwritten in yellow paper by Zamin- binasa ni Kaka Ali sa kanyang programang “kapayapaan” November 27, 2006-5:30-6:30 ng umaga-sa himpilang DXZUP-FM 105.5 MHz)to Friday 5:30-6:30 morning]
kaugnay ng pag-basa natin muli sa sulat at pagtalakay sa issue ay may mga natanggap tayong mga sms (text messages):
(number sadya nating inalis) time recived: 06:27:27 21-Jan-2008
“Peace Tama yang sulat ni Kaka Zamin..ang suggestion ko dapat talaga d na gamitin ang salitang Christian at Muslim or Bangsamoro para d lalala ang hidwaan…dapat talagaang gamitin na salita na naraapat ay ang tribu mismo gaya ng magindanaon, Teduray, Illonggo,, Cebuanao and etc…kaya nga ininsist ko matagal na mali ang tripeople of Upi kc ang Muslim at Christian ay di tribe…Teduray lamang ang tribu.”
(Sinulat na ni Kaka Alih-para sa Programang “Bantay Bayan Boses ng Sambyanan” sa segement na “Bantay Kalikasan” July 16, 2008)
Ang pag-uusapan natin sa araw na ito ay tungkol sa Kalikasan. Hindi basa tuwing maririnig ng ating pandinig ang salitang ito, nalalarawan agad sa ating isipan ang isang malaparaisong kapaligiran?. Mga iba’t ibang nilalang na hitik sa kagandahan, samu’t saring buhay na naninirahan sa malaparaisong kaharian.
Ang lahat ay hahanga sa ganitong tanawin, hindi ba? Paano nga ba hindi ka mahahalina sa, gayong alam mo na taglay ng kalikasang ito ang lahat ng kanyang mga pangangailangan upang mabuhay sa mundo na kanyang ginagalawan? Dito ay sagana sa mga likas ng yaman, mga kamangha mangha na tanawin na nagbibigay ginhawa atnagpapangiti sa atin. Bagay na masasabing walang kapantay na ipinagkaloob sa atin ng Panginong Lumikha (Allah) dahil sa kanyang dakilang pagmamahal sa tao, sa lahat ng kanyang nilanlang dito sa sansinukob.
Ang tao, siya nga ba ang dahilan kung bakit nagkaroon ng pagbabago ang buong sanlibutan? Sa ating kalikasan?
Nakakalungkot mang isipin ngunit kung ating mamasdan ay isang ganap na pagbabago ang bumabalot sa mundo at sa ating napakagandang kalikasan, at ang katotohanang ito’y ‘di lingid sa ating kaalaman. At ang katotohanang, isa tayo sa mga saksi, saksing nagbubulagbulagan sa kasalakuyang narararanasan ng Inang Kalikasan. Tao ang nagging dahilan ng unti-unting pagkasira ng ating kapaligiran.
Ang tanong ko sa mga giliw na nakikinig, Papaano, nga ba humantong sa ganitong kalagayan ang ating kalikasan? Ito ba ay dahil sa pagbabago; mga pagbabago sa mga bagay-bagay dahil sa natatanging kaalaman ng tao? Kaalaman ng tao na siya ring bumabago sa mukha ng kalikasan?
Nariyan ang mga makabagong paraan ng paghahanap buhay gamit ang mga makabagong teknolohiya. Mga makabagong teknolohiya na siya ring nagdudulot ng polusyon sa mga tubig at hangin. Kabilang din ang pagtaas ng bilang populasyon kasabay din ang pagdami ng mga umaasa sa mga kayamanang galing sa kalikasan. Ngunit nakakalungkot ding isipin na minsa’y napapabayaan natin ang pagpapahalaga sa ating mga pinagkukunan ng ating mga pangangailangan, partikular na ang mga kagubatan at ang mga buhay na nakapalood dito.
Sa kabila ng pakikinabang ng tao, ang pang-aabuso ay nariyan na minsa’y tayo rin ang naapektuhan. Sana’y maramdaman din natin na ang kalikasan ay may napakahalagang papel sa ating mga tao. May buhay na kailangang pag-ingatan upang mapanatili ang maayos na sistema sa bawat bagay sa mundong ito na may kanya-kanyang ginagampanan.
Ayong Jess Geralino sa programang Usaping Bayan…”Sana huwag nating hayaan humantong sa pagkakataong maranasan ang galit ng kalikasan subukan nating gumawa ng mga paraan kung paano mapapanatili ang magandang relasyon ng tao sa kalikasan”.
Hindi pa huli ang lahat upang tayo’y magkaroon ng mga hakbang upang maibalik ang unti-unting pagkawala ng sigla at kagandahang taglay ng “Inang Kalikasan”
Sana’y huwag nating ipagdamot, sanay huwag tayong magtulog-tulogan na masilayan pa ang kagandahang taglay ng kalikasan para sa ating mga susunod pang henerasyon at para sa mga buhay ng bagong kinabukasan!
Nuro, Upi…..Nagsimula na naman tumaas ang tubig sa Nuro creek, kaninang bandang tanghali, dahil sa sandaling may kalakasan ng ulankasabay ang ulat na may bagyong Helen na tatama sa hilagang Luzon.
Ayon sa mga residente ang isa sa mga dahilan kong bakit konting ulan lamang ay tataas na ang tubig sa Nuro Creek ay dahil sa mga basura na itinatapon ng mga mamayan na naanod sa ilogn, mga punong kawayan, at punong kahoy na nakahambalang at humaharang sa daluyan ng tubig.
Bandang hapon pumunta sa himpilang DXUP FM sa programang Bantay Bayan (na anchor nina Vice Mayor Abdullah Salik Jr Al Haj, Station Manager Mario G. Debolgado at Jose Gersalino) ang isang Ginang, si Arlyn Dela Cruz na humihingi ng tulong sa LGU na maialis ang kumpol na punong kawayan na nakaharang sa ilog ng Nuro.
Nangako ang anchor ng programa na si Jose Gersalino na ipaparating sa enginnering department ang nasabing problema.
“Noon pa man ay sinasabi na ng mga “Enviromentalist” na dapat lininisin na ang mga ilog tulad ng Matuber upang maiwasan ang baha”. ito ang comment ni Ginoong Gersalino.
“…Pinapayuhan ang lahat na malapit sa ilog na maging vigilante..sa muling pagbaha” dagdag pa ni Gersalino.
Noong June 21, 2008 ay binaha ang Barangay Nuro, Borongotan, Blensong at Nangi dulot ng malakas dahil sa bagyong Frank.
Nuro, Upi…..Malakas ang buhos ng ulan sa mga sandaling ito (12:49) ng hapon, sa Barangay Nuro, Upi, na marahil ay dulot ng bagyong si Helen. Labis na pinangangambahan ng mga residente lalo na ang binaha na noong June 21, 2008 na dulot ng bagyong si Frank.
Kaninang umaga ay maaliwalis ang kalangitan ngunit bandang tanghali ay unti-unti ng namumuo ang maitim na ulap sa papawirin, at di nagtagal namuo na itong ulan.
Sa may basakan bandang Sitio Kabutuyen, ng Barangay Blensong-Nuro ay unti-unti ng lumalalim ang tubig galing sa palayan, nahalos ganito rin noon ng tumaas ang tubig na ang ibang lugar sa Nuro ay abot leeg na, na dito sa may basakan ng Sitio kabutuyen ay umabot ng hanggang biwang.
Nuro, Upi….. .Muli na naman pinatunayan ng mga taga Upi ang kagandahang asal. Kahapon Linggo, July 13, 2008 inihatid ni Ryan Jay V. Elian isang trisikad driver ng Barangay Nuro ay inihatid sa himpilang DXUP FM ang natagpuang raincoat na naiwanan ng may-ari sa bandang tulay patungong Darugao.
Hindi lamang ang mga ganitong mga gamit na naiiwan na inihahatid sa DXUP FM, kundi mga mamahaling gamit na rin, tulad ng celpon, pera, pitaka, bag, bigas, damit, sapatos. Pati mga hayop na nawawala ay pinapanawagan na rin sa himpilan.
May 2, 2008-Mohamed Kusain na taga Barangay Nuro., nakatagpo ng bag na may celpon, inihatid sa DXUP FM;
March 25, 2008-Joyce Rachel Platon, inihatid ang natagpuan na pitaka na naglalaman ng pera ang mahahalagang papeles;
March 24, 2008-Vanvan Sotoserano-driver ng skylab (motorcycle taxi) inihatid sa DXUP FM ang natagpuang celpon na Nokia 1100. Ang naturang mobile phone ay kanyang natagpuan bandang hapon, Marso 24, 2008 sa harapan ng simbahan sa Barangay Darugao, Upi, Shariff Kabunasuan.
March 17, 2008- Noknok Prado skylab driver inihatid sa DXUP FM ang natagpuang pitaka sa may KM 30, Barangay Kibleg, Upi, Shariff Kabunsuan. na naglalaman ng ID sa pangalan na Efren Maido, ATM Card, driver license at cash na isang libong piso.
January 28, 2008- Inihatid sa DXUP FM ni Lando Mital driver ng motorcycle na may plate number IP 5702, ang bag na itim, na iba-ibatpersonal na gamit ang laman;
January 25, 2008, na natagpuan ni Basher Kusain anak ni Johnny na Public Market Site, Nuro, Upi. ang isang celpon inihatid sa DXUP FM;
January 27, 2008, 4:45 ng umaga,bago pumasok sa DXUP FM ang chief technician na si Donald Ventura ay may nakita itong pitaka na nakapatong sa flower pot sa labas ng himpilan at ayon sa mga lamang ID at pera na nagkakahalaga ng dalawang libong piso napag-aari ni Danilo Advento, taga Nuro, Upi, Shariff Kabunsuan;
January 26, 2008 -ISINAULI ng isang trisikad driver ang maliit na bag/wallet sa DXUP FM 105.5 MHz. Ang bag/waalet ay kulay abo (gray) na naglalaman ng cash na P50 at mga personal na gamit. Nakilala ang driver na si Ricky Balala-28, taga Nuro, Upi, Shariff Kabunsuan
January 19, 2008- Ibinigay ni Palot Diocolano ang napulot na pitaka sa DXUP FM. Ang pitak na naglalaman ng mahahalagang papeles kasama na ang driver license ay napulot ni Dioclano sa may nakatambak na basura sa palengke noong Enero 17, 2008, at ibinigay naman sa DXUP FM;
January 9, 2008- Driver at conductor inihatid ang isang plastic bag na may lamang mga 5 kilong bigas at iba pang grocery .
January 5, 2008-Inihatid ni Yashim Gayao 14 taon gulang, ang Mobile Phone na Nokia 6070, with camera na natagpuan sa may Upi Gymnasium;
December 26, 2007- dalawang cartoon ng cream bread na naiwan-inihatid ni Dra. Rosario Edwards
Nobyembre 26, 2007- inihatid Ibs Alimudin ang pitaka na natagpuan ng kanyang mga anak. Ang pitaka na naglalaman ng mga papeles, ID ay pera ay nakita sa may tulay sa Upi Agricultural School (UAS), Nuro, Upi, kahapon November 25, 2007.
Nobyembre 1, 2007-Susi natagpuan ni Esmael andong Inihatid sa DXUP FM.
Oktubre 24, 2007 -celphone na Nokia 1100, na natagpuan ng mga LGU Upi sweepers , sina: Cristina Momalaga, Pacita Rufino at Sharon Dodoy.
Oktubre 3, 2007- Inihatid ni Jonathan Espiritu ang pitakang natagpuan
September 22, 2007- Bag na may celpon na 3310, pitaka, mga personal na gamit inihatid , ng isang helper ng sasakyan na si Balong Cudal.
September 21, 2007- Mrs Lilia Pasaporte, 60 ay inihatid sa himpilan ang pares na sapatos na leather
September 20, 2007- Pitaka na may pera nawala at napulot ng dalawang mag-aaral ng Upi Agricultural School [UAS-PTIA] isinauli sa himpilang DXUP FM, nina Cherry Labain at Abegail Lorenzana ang pitaka na pag-aari ni Mr. Roberto Platon.
August 23, 2007- Dahil sa panawagan sa community radio DXUP FM ay agad nabalik ang mga nawalang bandana ng guro ng Notre Dame of Upi na si Mr. Ronibito Villiamero.
Agoust 20, 2007- Inihatid ni Joel Bansil taga Barangay Kiga, Upi, Shariff Kabunsuan, sa himpilan ng DXUP FM ang cellpon na Nokia 1100 dahilInihatid ni Joel Bansil taga Barangay Kiga, Upi, Shariff Kabunsuan.
August 11, 2007inihatid ni Dolly Layson ang kanyang natagpuan na bag na naglalalaman ng ibat-ibang papeles na pag-aari ni Imelda Guilermo, nanatagpuan sa ukay0ukay section ng Public market.
July 22, 2007- Isinauli ni Milagros Castillon ang celpon ni Richard Abad, driver ng DXUP FM na nahulog.
July 21, 2007- Napulot na kalahating sakong bigas isinauli ng driver ng Skylab [ motorcycle] na si Sol Mating, na taga Barangay Mirab, Shariff Kabunsuan.
July 15, 2007- Paulina’s ng isang mamayan ng Upi ang napulot na celpon at isang wallet na naglalaman ng mahigit 6 thousand na cash sa DXUP FM Inihatid ng mag-asawang Mr Jun Pasaporte at Mrs Keth Pasaporte.
June 23, 2007- Napulot na bag ni Joel Dadivas naglalaman ng mahahalagang papeles isinauli sa DXUP FM.
Ang mga nakalista ay ilan lamang sa mga bagay0bagay na nasaulin \a sa may-ari, ang iba ay hindi na naipost sa DXUP FM blog kundi record book na lost and found.
(Bahagi ng Script na Sinulatni Kaka Alih July 14, 2008-Lunes-paa sa programang Udto na Adi July 14, 2008- 11:00-12:00 noon)
Noong mga unang panahon panahon ng Jahiliya… day of theignorance…alam ba ninyo na ang kababaihan ang turing nglipunan ay segunda klase na nilalang ng Diyos… Tinuturing nila ito na pag-aari ng lalaki.. ang sabi ng iba hinugotlang satadyangni Adan ang paglalang ng babaeng si Eba…Ang iba naman ay mahina ang babae.. kaya pangkama na sila… ang lahat ng ito ay nagbago ng ihayagng Allah ang Islam … sa panahon na ihayag ng Allah na si Muhammad ay kanyang Sugo o Propeta ay nagbago ang turing ng mga tao sa Babae… umangat ang kanilang kinalalagyan… nagkaroon sila ng karapatan.. karapatan na ka-level ng kalalakihan.. taliwas sa paniniwala ng ibasa ngayon na ang babaeng Muslim ay walang karapatan…Mabuti pa ay isa-isa natin ang mga bansa..
Alam din ba ninyo ang pananaw sa mga babae ng mga ibang bansa at kung paano ang kanilang pakikitungo sa kanila?. Ang mga babae sa mga Griyego noon ay naipagbibili at nabibili at wala itong anumang karapatan sa halip, ang lahat ng karapatan ay nasa lalaki lamang. Pinagkaitan din siya ng karapatang magmana o magpatakbo ng sariling ari-arian. Ang sabi pa nga ng kanilang bantog na pilosopo na si Socrates: “Ang pagkakaroon ng babae ang siyang pinakamalaking dahilan at pinagmumulan ng pagkasira ng mundo. Ang babae ay katulad ng nakalalasong punong-kahoy na ang panlabas na anyo ay maganda subali’t sa sandaling ang bunga nito ay kainin ng mga ibon, agad mamamatay ang mga ito.”
Ang mga Romano naman ay naniniwalang walang kaluluwa ang isang babae. Walang anumang halaga sa kanila ang babae at wala ring mga karapatan. At ang kanilang kasabihan noon ay: “walang kaluluwa ang babae.” Dahil dito ay pinarurusahan nila ang mga babae sa pamamagitan ng pagbuhos ng kumukulong langis sa kanilang katawan at iginagapus sila sa mga haligi. Hindi lamang iyon, kasama rin dito ang mga walang kasalanang kababaihan ay itinatali nila sa buntot ng mga kabayo kasabay ng pagpapatakbo nang ubod ng bilis hanggang sa mamatay ang mga babae.
Ang bansang Tsina o ang mga Intsik naman ayang babae sa kanila ay katulad sa isang tubig na tumatangay sa kaligayahan at yaman. Ang isang lalaking Tsino noon ay may karapatang ipagbili ang kanyang maybahay at may karapatan din siyang ilibing ito ng buhay.
Itinuturing naman ng mga Hudyo ang babae na isang sumpa dahil siya ang tumukso at nag-udyok kay Adan na kainin ang ipinagbabawal na bunga. Itinuturing din nilang ang babae ay marumi kapag ito’y nireregla at ang bahay ay nagiging marumi at ang lahat ng mahawakan nito. Hindi rin siya nakapagmamana ng kahit ano buhat sa kanyang ama kapag siya ay may mga kapatid na lalaki.
Ang mga kababaihang Ingles (British), alinsunod sa pangkalahatang batas ng mga Ingles hanggang sa kalagitnaan ng nagdaang-siglo (ikalabinsiyam na siglo), ay nanatiling hindi itinuturing na mga mamamayan. Wala silang mga karapatang personal at walang karapatang magmay-ari ng anumang bagay kasama na ang mga damit na kanilang isinusuot. Noong 1567 ay gumawa ng batas ang Pamahalaang Parliyamento ng Scotland na nagbabawal na pagkalooban ng kapangyarihan sa anumang bagay ang isang babae.
Ang Pamahalaang Parliyamento nanam ng Inglatera noong panahon ni Haring Henry II ay nagbawal sa babae na magbasa ng Bibliya dahil diumano siya ay marumi. Noong 586 ay nagdaos ang mga Pranses ng isang Kumperensiya upang talakayin kung ang babae ba ay tao o hindi tao. Kinilala nilang ang babae ay tao nguni’t siya ay nilikha para paglingkuran ang lalaki. Pinahihintulutan noon sa batas ng mga Ingles hanggang sa taong 1805 na ipagbili ng lalaki ang kanyang maybahay. At itinakda pa ang halaga ng maybahay sa anim na sterling pence.
Sa mga babaing arabo naman bago dumating ang Islam ay itinuturing na isang hamak, hindi nagmamana, hindi pinahahalagahan, at walang anumang karapatan. Maraming mga arabo bago dumating ang Islam ang naglilibing nang buhay sa kanilang mga anak na babae.
Nang dumating ang Islam, inalis nito ang kawalang-katarungang ito at nilinaw na ang babae at lalaki ay magkapantay sa karapatan. Ang sabi ng AllahU:
“O Sangkatauhan, nilalang Namin kayo buhat sa isang lalaki at isang babae at ginawa Namin kayong mga bansa at mga lipi upang kayo ay magkilalanan (sa isa’t-isa). Tunay na ang pinakamarangal sa inyo para sa Allah ay siya na may pinakamalaking pagkatakot sa Kanya. Ang Allah ay nakaaalam at nakababatid sa lahat ng bagay.” [Qur’an, 49:13]
Ito sa maikling salita, ang pananaw ng Islam sa babae tulad ng mga pinapahayag natinnoong una pa man dito sa ating mga programa saDXUP FM, ang mga kultura at kaugalian ng mga Bangsamoro ay hinango sa katuruan ng Islam, kaya naman noon pa man kinilala na ang mga Bangsamoro bilang mgaMuslim sa dahil sa mga kaugalian na yaon.
Ang mga kultura at kaugalian ng mga Bangsamoro, noon at magpahanggang sa ngayon na nasakop na ng mga kanluranin ay nanantili pa rin ang ganoon kultura bagamat malakas ang asimilasyon sa ibang kultura, tulad halimbawa ng kulturang Pilipino, na minana pa nila ang iba sa mga mananakop.
Sa Bangsamoro ang mga kababaihan ay napakahalaga at napakalaki ang kanilang pagpapahalaga dito. Saan sa mga sa ipinagbabawal kapag nasalungat o nalabag tiyak na may karapatang kaparusahan, (penalty) Halimbawa:
•Mahigpit na pinagbabawal sa kultura ng Bangsamoro ang pagsasama ng lalaki at babae na hindi pa kasal, na silang dalawa lamang sa isang lugar, na walang mahram o kasama;
•Sa bahay ng babae, hindi pinapayagan ang pag-akyat ng lalaki sa bahay kapag walang kasama ang babae, hanggang unang baytang lamang siya ng hagdanan;
•Kahit kamay lamang ang nahawakan ng lalaki sa babae na pwede niyang asawahin ay mahigpit na itong pinagbabawal;
Alin man sa nabanggit ay ang maaring kaparusahan ay multa na katumbas ng maratabat o dangal ng kababaihan… at isa na ditto ang pag-ingi ng kamay o pakakasalan ng lalaki ang babae.. upang ibangonang kanyang dangal na nayurakan ng lalaki.
Ang kaparusahan ng lalaki at babae na ginawa ang ginagawa lamang ng mag-asawa (adultery) ay pagpaparusa na katumbas ay kamatayan… 40 na palo sa lalaki at babae.. na ang magsasagawa ay ang pinamalakas na lalaki at ang gamit ay bakal na pamalo na pinag-aapoy muna bago ilalapat sa likod ng nagkasala…sa mga Bangsamoro.. ay may kaunti silang modification dito.. dahil kailangan nila ang buhay na tagapagtanggol ng kanilang angkan ay hindi nila ito isinasagawa.. kundi binabayaran ang buhay nito.. magmumulta sila na katumbas ng buhay halaga ng tao, at para ibangon ang dangal ng babae ay kailangan pakasalan niya ito, pagkatapaos ng mailapat ang parusa…
Ang mgababae, maging Kristiyano o Muslim o ano pa mang pananampalataya mayrooon siya sila ay may pangkalahatang karapatan na dapat nilang malaman at kilalanin ng lahat upang ito ay kanyang mapakinabangan ng lubusan sa anumang oras na kanyang nanaisin. Ang ilan sa mga karapatang ito ay ang mga simusunod:
1.May karapatang magmay-aritulad ng bahay, mga lupain, mga pagawaan, mga patananiman, ginto, pilak, at iba’t-ibang uri ng hayop gaya ng kalabaw, baka, at kamabing —maging siya man ay isang maybahay, ina, isang anak, o isang kapatid.
2.Maykarapatang pumili ng mapangangasawa, tumutol sa lalaking ayaw niya, at humingi ng diborsiyo kapag ang pananatili sa piling ng kanyang asawa ay makapipinsala sa kanya. Ang mga ito ay ang mga karapatang para sa babae na ang katiyakan ay napagkaisahan ng mga pantas ng Islam.
3. May karapatang matuto ng lahat ng kanyang kailangan tulad ng kaalaman tungkol sa kanyang relihiyon, kaalaman tungkol sa pagsamba sa Kanya, mga tungkuling kailangan gampanan kalakip ng mga kagandahang-asal para rito, at mga pag-uugaling mahusay na kailangan niyang taglayin sa lahat ng sandali.
Sa Islam ay nag-utos ang Allah sa Qur’an: “Ang paghahanap ng karunungan ay tungkulin ng bawa’t Muslim.”
4.Ang karapatang magbigay ng Sadaqah (kawanggawa) buhat sa kanyang ari-arian at gumugol buhat sa mga ito para sa kanyang sarili at para sa kanino man na kanyang naisin gaya ng asawa, anak, at mga magulang hanggang ang paggugol ay hindi humahantong sa pag-aaksaya. Ang pagbabawal sa pag-aksaya ay kapuwa para sa babae at lalaki.
5.Ang karapatang gumawa ng huling habilin (testamento) na nagsasaad ng kanyang kagustuhang ipamana sa kanyang mga pamilya.
7.Ang karapatang mag-suot na naisin niya. ngunit sa Islam ay may batayan na dapat sundin ng kababaihan. Maaari niyang isuot ang anumang maibigan niya gaya ng seda at ginto – kapuwa ipinagbawal sa mga kalalakihan – nguni’t hindi siya maaaring mag-alis ng damit at magsuot ng maikling salawal, damit na pampaligo, damit na maikli o walang manggas at iba pang kasuutang katulad ng mga ito kapag siya ay nasa mga lugar na pampubliko.
Hindi rin niya maaaring alisin ang belo sa kanyang ulo o ilantad ang kanyang leeg o dibdib maliban na lamang kung ang kanyang kapiling ay ang kanyang asawa lamang. Hindi rin siya dapat lumabas ng bahay na hindi suot ang Hijab.
8. Maykarapatang magpaganda para sa asawa. Sa mga babaeng Muslima aymaaari siyang gumamit ng pangguhit sa kilay o pilikmata (eye-liner), pulbos, o pangkulay sa labi (lipstick) kung gusto niya. Maaari siyang magsuot ng pinakamagara at pinakamagandang damit maliban sa mga damit na kilalang gamit ng mga hindi Muslimah o kilalang gamit ng mga babaeng nagbebenta ng aliw, hindi niya isusuot ang mga ito upang maiwasan na mapagkamalang siya ay kabilang sa kanila.
9. May karapatan sa pagkain at inumin. Maiinom at makakain niya ang masarap at mabuti para sa kanya. Walang ipinagkaiba ang babae sa lalaki pagdating sa pagkain at inumin. Sa mga babaeng Muslim naman ay ang anumang ipinahihintulot ng Islam na pagkain at inumin ay kapuwa puwede sa lalaki at babae.
Marami pang karapatan ng kababaihan na magandang talakayin na nagpapatunay na mahalaga sila ating lipunan. Dahil wala na tayong panahon hanggang sa susunod na araw sa ganito ring oras at himpilan.
Nakiisa na ang Bangsamoro Islamic Armed Forces- Moro Islamic Liberation Front (BIAF-MILF) kasama ang hukbong sandatahan ng Pilipinas (AFP-GRP) at iba pang civilian volunteers kong papaano aalisin ang nakaharang na water lily sa Rio Grande De Mindanao na sanhi ng patuloy na pagbaha sa Lungsod ng Kutabato.
“Huwag mabahala ang mamayan dahil nandiyan ang sandatahang lakas ng MILF hindi upang makipaglaban sa pamahalaan kundipinadala sila ng pamunuan ng MILF para tumulong”…….. pahayag ng tagapagsalita ng BIAF-MILF Eid Kabalu’
“Ang MILF ay andiyan upang tumulong at upang maipakita na ang MILF ay nakikiisa para kapayapaan at kaunlaran at ito ay bahagi na rin ng confidence-building para sa goberno at mamayan ng Lungsod ng Kutabato”dagdag pa ni Kabalu.
Sa panahon na ito na krisis kailangan marami tayong nalalaman na alternatibo sa mga ginagamit natin sa ating pang-araw. Ang gamot sa sakit ngayon ang masyadong mabilis ang pag-taas, kaya na naman dapat mayroon tayong “extra knowledge”, heto ang mga halimbawa:
Mga Halamang Nakakagamot sa Sakit:
Amplaya
Ito ay mabuti para sa mga taong may diabetes. Malaki ang maitutulong ng paglaga sa dahon nito atpag-inom ng isa hanggang tatlong beses maghapon. Kailangang inumin ito kalahating oras bago kumain. Mainam din ito para sa mga babaingkapanganganak lamang. Ito ay nakapagpapalakas sa kanila.Samantala,isang kutsarita namanng pinaglagaan ay mainam para sa mga sanggol para hindi sila maging sakitin.
Gamot din ito sa diabetes. Nakapagpapaalis din ito ng mga bulate. Nakabubuti ang pinaglagaan nito sa tiyan at baga. Ang katas nito ay mabuti rin sa paghilom ng sugat.
DAHON NG BANABA (Banaba leaves)
Mainam na pampaligo ang pinakuluang balat o dahon sa bagong panganak. Kung gagawing tsaa at dadalisayin ang pinakuluang dahon, mainam na gawing agua tiempo (tubig) para sa mga may balisawsaw, sakit sa bato at pantog. Ang puno ng banaba ay mabuti ring gamut sa mga sakit na diabetes at alta presyon.
DAHON NG SAMBONG (Sambong leaves)
Ilaga o pakuluan ang dahon at gamiting agua tiempo (inumin) para sa mga maysakit sa bato at sa mga binabalisawsaw. Mainam ding panlanggas sa alipunga para sa may kabag at sakit ng tiyan, magpakulo ng 3 o 4 na dahon sa isang basong tubig sa loob ng 15 minuto. Inumin habang maligamgam ang pinagpakuluan.
GUMAMELA (Hibiscus)
Mabuting gamut sa pigsa. Kailangang dikdikin ang buko ng bulaklak na hinaluan ng kaunting asin at ihilot o itapal sa namamagang pigsa. Palitan ang tapal araw-araw hanggang sa mahinog ang pigsa. Mababawasan din ang kirot ng pigsa sa pagtatapal nito. Para sa mga bukol, dikdikin ang buko ng bulaklak at itapal. Mainam ding gugo ang katas ng dahon nito.
DAHON NG OREGANO (Oregano leaves)
Mabuti ang pinalambot na sariwang dahon sa nasunog o paso, kagat ng alupihan at sakit ng ulo. Kung ilalaga naman ang dahon, mabuting gamot sa sakit ng tiyan. Nakalilinis din ito ng balat.
(Tinipon at kinalap ni Ni Kaka Alih-july 13, 2008)
Kayo may balakubak o nagkaroon na nito di ba nakakainis magkaroon ng dandruff o sa wikang ating Pinoy ay “balakubak”. Bukod sa madumi itong tingnan sa buhok, nakakainis pa ito kapag minsang nagsusuklay ka tapos may mga tatalsik na pira-pirasong bahagi sa damit mo, (at di makapag-suklay kong nandiyan sa tabi mo ang crush mo) . Wala ka namang magagawa kundi pagpagin ang mga ito. Tapos hindi mo mapapansin na meron pala sa likod mo ang pinopormaham mo pa na dalaga.
Hindi naman kakaiba ang balakubak. Tila normal na nangyayari ito sa kahit sino man di ba?, lalo na pag tag-init. Bale yung nanuyong balat eh nagiging balakubak at dumidikit ito sa anit. Mapapansin mo ang mga ito kapag hinimas mo ang buhok mo at may kakaiba kang mararamdaman sa iyong scalp. At dun mo mapapagtanto na kailangang kutkutin ang dandruff… isang napakasarap na gawain na may masamang epekto sa ulo.
Ang madaling gamot ay shampoo for dundruff, ang problema napakamahal ng shampoo na iyan, at pangalawa nasa barrio ko wala sa tindahan o talagang wala kang budget (walang pera), heto ang sinauna na pag-aalis ng balakubak, mga halaman sa iyong paligid, bakit hindi subukan.
Hugasan ang buhok ng 2 ulit isang linggo na ginagamitan ng siyampong mula sa gugo, o siyampong komersyal para sa tuyong buhok.
Suklayin at masahehing mabuti ang ulo pagkatapos magsiyampo.
maglagay sa ulo at buhok ng langis na mula sa niyog minsan isang linggo, isang oras bago magsiyampo. Imasahe ang langis sa anit. Bayaan ito sa loob ng 10 minuto. Higit na mabuti kung patatagalin ito ng buong magdamag, bago magsiyampo.
Lagyan ng kalahating suka ang isang galong tubig at gamitin itong pambanlaw ng buhok para sa mabuting kondisyon nito.
Paggamot ng halaman
1. Kilaw (luyang dilaw o kalawag)
• Dikdikin ang lamang-ugat.
+ Ikuskos ang katas sa anit at sa buhok. Panatilihin ito
sa buong magdamag at magsiyampo kinabukasan.
2. Gugo siyampo
• Ibabad ang gugo sa isang palanggana ng malamig na
tubig sa loob ng 30 minuto bago magsiyampo. Pigain
ang gugo sa tubig at dagdagan ng katas ng 3
kalamansi.
+ Basaing mabuti nito ang buhok at gamitin din itongsiyampo. Banlawang mabuti (hugasan).
Unang sulat ni Zamin sa programang “kapayapaan” . Ang progrma ay marirnig noon sa DXUP FM 105.5 MHz tuwing umaga 5:30 hanggang 6:30 -Lunes hanggang Biyernes, Mula noong June 2008 ay inilipat na ito ng 11:00 -12:00 ng tanghali. ang pormat ng programa ay pagbasa ng mga liham at mga sms o text mula sa sa tagapakinig. isa si Zamin (ang sigoro tunay na pangalay, ito naman ang madalas na mga sumusulat gumagamit ng alyas) ay madalas na nag-tetext o sumusulat sa programa ni Kaka Alih. Isa sa kanyang mga sulat ang minsang binasa sa programang kapayapaan:
November 22, 2006
Magandang Umaga Kaka Ali,
Kapayapaan at Magandang umaga po sa lahat ng taga pakinig ng DXUP-FM lalo na sa mga taga pakinig ng inyong napaka-imformative na programa-Kapayapaan.
Kaya po ako sumulat ay gusto kong mag-bigay ng ilang mga kuro-kuro sa mga napapansin ko na dapat nating pag-aralan at pag-usapan dahil sa aking pananaw ay may dapat baguhin sapagkat hindi naangkop sa mga kinauukulan nito. Ang gusto kong pansinin natin ay ang pag-grupo-grupo natin sa ating mga mamayan, na may grupong ganito, ganoon, maari bang hindi na tayo mag-grupo-grupo?
Halimbawa ng sinasabi ko:
•Minsan sa mga seminar-workshop, nag-grupo-grupo tayo ng isang grupo ay ang mataas ang pinag-aralan, ibang grupo naman ang may karanasan na at isa naman ang wala pang karanasan o experience. Sa totoo lang Kaka Ali, hindi naman ako totally against dito dahil tama naman dahil may magandang objectives.
• Sa tribal groupings- may grupo ang Ilocano, Ilonggo, Iranon, Maguindanaon, Meranaw, Teduray at iba pang tribu.
• Religion o pananampalataya-isang grupo ang Roman Catholic, Iglesia ni Cristo, Episcopal, Evangelical, Islam, Jehovah Witnesess, Seventh Day Adventist at iba pang religion. • Gender- iba ang babae at iba rin ang kalalakihan at kong minsan may pangatlo pa, “third generation” daw. • May MNLF at MILF • May pro-cha-cha at anti cha-cha • May pro-government at anti government • May pro Amerikano at Against sa Amerikano ETC.ETC…….
Ang lahat ng nabanggit ko ay hindi masama kong tama ang layunin at kong talagang nararapat at kinakailangan, para sa akin, sang-ayon ako dyan, ang mahalaga dito ang layunin kong bakit nag-grupo, ngunit kong minsan ay kalabisan na at mali-mali na dahil kahit ang terms natin na ginagamit ay hindi na naangkop, ang mga halimbawa?:
Sa ating bayan ng Upi, may grupo tayong tinatawag na Muslim, Teduray at Christian, ang katanungan ko dyan: “ano ang grouping na iyan? By Tribe ba? by religion ba? By nationality ba?”
Nalilito ako dyan, kong ano ba talaga ang gruping na iyan, at naitatanong ko-bakit?
Kasi ang term na Muslim, ayon na rin sa inyong programa:
Muslim- ay yaong nanamplataya sa Islam-tama po ba Kaka Ali? Mamaaring siya ay Teduray, Ilonggo, Meranaw, Iranon, Ilocano, dahil ang term na Muslim ay may religious inclination hindi ito nabibilang sa tribo. Ang ibig sabihin ng Muslim, ay nanamplataya- ang kanyang agama o religion ay Islam.
Christian- ay yaong nanampalataya sa agamang Christianismo. Siya ay maaring Ilonggo, Teduray, Iranon, Meranaw, Ilocano o iba pang tribo. Maaring iba pang nationality siya nabibilang, dahil ang pagka-Christiano ng isang tao ay dahil sa pananampalataya hindi dahil sa kanyang tribong kinabibilangan.
Ang term na Teduray ay tinutukoy ay ang tribung Teduray, katulad sa tribung Iranon, Maguindanaon, Meranaw, Manubo, Subanen, Ilonggo, Ilocano o iba pang tribu.
Ang tanong ko Kaka Ali, ano ba ang basehan ninyo o natin na hinati-hati natin ang ating mamayan na may grupo ng Muslim, Christian at Teduray? Tama ba ang terms na iyan?
Ang sunod kong tanong, Papaano kong ang aking kapatid na Teduray ay tinanggap ang agama (religion) na Islam, hindi ba nararapat na siya ay Muslim na rin? Katulad din siya sa pananamplataya sa Iranon na Muslim, Meranaw na Muslim, o Ilonggo na Muslim. Siya ba ay Muslim o Teduray na tatawagin? Di ba Muslim na rin siya? Di ba dapat tawagin na siyang Muslim na Teduray, katulad ng nauna nating binanggit?.
Ang Teduray na tinanggap ang Christianity, di ba nararapat na tawagin na siyang Christian? Tulad din siya sa Ilonggong Christiano, Iranon, Tagalog, Ilocano na Christiano? Di ba Teduray siyang Christiano?
Ang Katotohanan ay kong Agama (religion) o pananamplataya ang pag-uusapan sa Upi, may mga mamayan tayong nanampalataya sa Christianity sila iyong Christian, Islam at sila naman iyong MUslim at iba pang religion tulad ng Buddhists, at iba pang religion sa mundo. Kong tribu naman ang basehan, hindi na maitatuwa na nakakarami ang bilang ang mga kapatid na Teduray, Maguindanaon, Ilonggo, Ilocano, Iranon, Meranaw at marami pang ibang tribu dito sa Pilipinas na dito na tuluyan o pansamantalang naninirahan.
Ang mungkahi ko Kaka Ali, bakit, pag-aralan o silipin natin ang ginamit na term ng ating mga ninuno, sa pag-grupo nila sa mga mamayan na kanilang nasasakupan, halimbawa:
• Ang mga dati ng naninirahan sa isang lugar ay tinawag nila itong-“Talainged” (native inhabitants) at ang bagong dating ay tinawag naman nila ng “Rafu” (new comers, foreigners)
• Ang mga naninirahan banda sa dagat ay tinawag na –“imragat’n” (people along the shore), iyong banda naman sa bundok ay-“kapalawan’n” ( people in the mountain). Iyong banda sa pinagmulan ng ilog ay “Taw sa Raya” at “taw sa Ilod” (people in the river bank).
• Sa Saudi Arabia sa panahon ng Propeta Muhammad, ang mga naglipat mula sa Mecca papunta ng Madina ay tinawag na “Muhajir” (new comer) at “Ansari” taga Madina.
Sa ngayon mga panahon, maaring hindi ito maging problema, ngunit balang araw ay magiging problema, bakit? kasi ang term na Muslim ay may religion na aspeto, at ginagamit ito sa buong mundo at may maliwanag na kahulugan sa Qur’an, kaya hindi na natin ito pwedeng baguhin ang kahulugan, ganoon din sa terminong Christian.
Ako ay nanawagan sa Media, Academe, sa mga official ng goberno at sa lahat ng kinauukulan na minsan din natin itong suriin at pag-aralan para maiwasan ang pagkalito at di pagkakaunawaan sa mga darating na araw.
Lubos na gumagalang, ang iyong kapatid na masugid na tagapakinig.
zamin
(original letter: handwritten in yellow paper by Zamin- binasa ni Kaka Ali sa kanyang programang “kapayapaan” November 27, 2006-5:30-6:30 ng umaga-sa himpilang DXUP-FM 105.5 MHz)
Ang programang “kapayapaan” ay marirnig noon tuwing umaga 5:30 hanggang 6:30 -Lunes hanggang Biyernes, Mula noong June 2008 ay inilipat na ito ng 11:00 -12:00 ng tanghali. ang pormat ng programa ay pagbasa ng mga liham at mga sms o text mula sa sa tagapakinig. isa si Zamin (ang sigoro tunay na pangalay, ito naman ang madalas na mga sumusulat gumagamit ng alyas) ay madalas na nag-tetext o sumusulat sa programa ni Kaka Alih. Isa sa kanyang mga sulat ang minsang binasa sa programang kapayapaan:
December 12, 2006
Ang kapayapaan ay sasaatin nawa na tumatahak sa matuwid na landas, Congratulations sa lahat ng taga Upi, lalo kay Hon. Mayor Timuay Ramon Piang Sr. at sa lahat ng official ng Upi, sa napakagandang idea na nakabuo ng isang programa na magiging dahilan upang mabigkis ang samahan ng lahat ng tribo dito sa bayan ng Upi, ito ang Meguyaya Festival.
Sadyang malayo na ang narating ng mga taga Upi, marami na tayong naituwid na mali, una iyong tawag natin sa tribo na “Teruray” ang pagsulat at pagbasa ay mali pala at itinuwid natin, ngayon ay nasa tamang term: T’duray.
Ang paghahati-hati sa mga tribo ay maganda ang kinalabasan dahil dito ay nag-papakita ng gilas ang bawat tribo, at dahil dito muli ay congratulations sa ating lahat. Ang comments ko lamang ay ang term o tawag sa mga tribo, ang mga galing ng Luzon at Visayas na mga tribo, tulad ng Tagalog, Pangasinan, Ilokano, Ilonngo, Cebuano at marami pang iba ay tinawag nating Christian Tribe, ang taga Mindanao naman na mga Maguindanaon, Iranon, Meranaw at iba pa ay Tinawag naman na Muslim Tribe at ang native inhabitants na taga Upi ay nanatili sa tawag sa tribo nila na T’duray.
Sa pag-hahati by tribe ay walang problema, ngunit ang term na ginamit na Christian ay panahon na upang baguhin at hanapan ng tamang terminology, bakit Kaka Ali? Dahil alam nating lahat ang Christian at Muslim term ay para sa mga nanampalataya, na ang religion ay Christianity at Islam, papaano ngayon iyan na marami na sa ating mga Ilokano na Muslim na dahil tinanggap na ang Agama o religion ang Islam.
Ang ibig sabihin ng Muslim ay iyong ang religion ay ang religion na Islam at ito ay hinda na pwedeng palitan ang term na ito dahil galing sa Qur’an at Hadith.
Bakit hindi natin palitan ng tamang term, na hindi na malilito ang mga kababayan balang araw, dahil pag-Muslim ang term natin sa mga Iranon, Maguindanaon, Meranaw at kasama pa nila, ay magkakalituhan, bakit?
Kaka Ali ay hindi na natin maitatwa na mayroon ng mga Iranon, Maguindanaon, Meranaw na ang religion ay Christianity, at of course sila ay tatawagin ng Christian, hindi na Muslim,
At dahil tribo naman ang ating tinutumbok sa paghahati hati sa mga constituents ng Upi, ay palitan na natin ng walang religious inclination, dahil ang sa T’duray tribe, ay walang religion na involved, iyong sa mga kapatid na R’nawon (ito ang tawag ng t’duray sa Maguindanaon, Iranon at Meranaw) ay may religious inclination, kaya panahon na para palitan natin sa accepted terms. iAng Muslim ay palitan ng Bangsamoro, dahil ito ay accepted terms sa ngayon at wala pang malilito, walang religion na involved.
Sa Christian ay maghanap na rin tayo, tulad ng ginawa nila sa ibang lugar, ang ipinalit nila ay Descendant of Settlers.
Marami pong Salamat kaka Ali,
(sinulat ni Kaka Ali) Naging ugali o bahagi na ng kultura ng mga Pinoy (Pilipino) ang pagsumpa. Sa mga Bangsamoro na Iranun o Maguindanaon ito ay tinatawag na “kadsapa” (pagsumpa). Ang kaugaliang ito ay madalas na ginagawa kong nagduda o walang tiwala sa sasabihin o sinasabi ng isang tao. Kong napapansin mo na hindi naniniwala ang kausap, tayong mga Pinoy sumusumpa na totoo ang pinagsasabi. Ang pag-sapa o pag-sumpa ya madalas na ito’y nagyayari sa mag-asawa, sa magkaibigan, sa pamilya, pati sa husgado ay pinasusumpa ang isang saksi bago “cosss examine” o tinatanong, na ang ibig sabihin ay hindi kasinungalingan ang kanyang mga ipapahayag.
At kong minsan ginagamit din ito sinta (”cursed” ) sa isang tao kong galit sila dito lalo sa isang kaibigan o kamag-anak.
Sa pag-sumpa iba’t-iba ang naging kaugalian dito ng mga Bangsamoro, halimbawa: (hindi lahat, ang may similarity lamang ng dialect, tulad ng Iranon, Maguindanaon at Meranaw:)
• “Busong’n ako pan”- (sumpa ng nakakabata-madalas sa Iranon o Maguindanaon maririnig) na ibig sabihin ay mauusog siya pag hindi totoo ang kanyang sasabihin.
• “Matay ako pan”- (mga bata ang madalas na gumagamait nito-ng Iranon o Maguindanaon) mamatay psa ako. • “But’n ako na buwaya”-(mga taga laya o mga taga pawas o tabing ilog, ang madalas dito ay Maguindanaon) sagpangin pa ako ng buwaya.
• “kamurkan ako no bangsa” (usually ang gumagamit dito ay may dugong maharlika)-maging buang pa ako-itakwil ako ng aking angkan.
• “mabinasa ko no amal ko” (sumpa madalas ng isang relihiyoso, ngunit kulang ng sapat na kaalaman sa Islam)-masisira ang aking mga magagandang pananamplataya.
• “mairos-iros kami”-(sumpa ng mga maingat o inaalagaan ang kanyang pamilya) maubos kaming pamilya.
• “mabuno ako p’n” (sumpa ng lalaking matapang, na tila walang kamatayan)-mapatay pa ako.
• “Kadudusan ako pan”-(sumpa ng isang buntis na babae) makunan pa ako. • “Kafir ako”-(sumpa ng isang may malakas na paniniwala na siya ay Muslim, habang may buhay) Mawalan pa ako ng pananampalataya.
“masugat ako na kilat”Tamaan ako ng kidlat
Marami pang pag-sapa o pagsumpa ang ginagawa ng mga Bangsamoro na Muslim, ngunit ang pinaka-matindi na pagsumpa ay sa Qur’an. Ginagawa nila ito kong ipinag-uutos na ng mga “matatanda” (husgado). Pinapatong mo ang iyong kanang kamay sa Qur-an, ngunit sa mga “matatanda’ ginagawa nila ito sa lugar na malayo sa kabihasnan, ang kanilang paniniwala dito, kong sakali mang “pemurkan” (curse) ang lugar na iyon ay walang taong maadadamay. Ang narinig ko sa matatanda ginagawa ito sa mga tabing ilog (marahil ang kanilang paniniwala dito ay madadala ng agos ng tubig ang galit ng Allah kong sakali mang nagsisinungalin ang taong sumusumpa, akin lamang ito na haka-haka dahil hindi ko pa narinig sa kanila ang dahilan kong bakit doon pa isinasagawa)
Sa Islam ang pag-sumpa ay hindi pinapayo, at kong sakaling di maiwasan ang pag-sumpa, sa Allah ka lamang dapat sumumpa: halimbawa “Ang Allah ang aking Saksi, Nagsasabi ako ng katotohanan”.
(Note: ang artikulong ito ay sinulat ni Alih Anso-segment director ng radio program ng DXUP FM 105.5 MHz na”Bantay Bayan, Boses ng Sambayan” 7:00-8:00 am - October 20, 2006, sa segment na Bantay Kultura. Ang anchor ng programa ay si Lenyrose Bajar at Alih Anso ang co-anchor-any commentsfor this article please contact him: kaka_alih@yahoo.com.ph (more…)
(Part ng Script na sinulat ni Kaka Alih para sa programang Kapayapaan 5:30-6:30 ng Umaga- May 2, 2008)
Isang di matapostapos na debate kong ang pag-uusapan ay ang alak na makalasing, dahil iba iba ang pagtingin dito ng ibang relihiyon, ngunit sa Islam ay kanya itong tandisang o specific na tinukoy na Haram ang Khamer o alak na makalasing.
“O kayong naniniwala o Nanampalataya! Ang mga nakalalasing na alak (lahat ng uri ng inuming may alkohol at i iba pa na nakapagbibigay ng lambong sa kaisipan tulad ng ipinagbabawal na gamot, droga, ), pagsusugal, Al Ansab at Al Aslam (mga gamit sa paghahanap ng suwerte at pasiya) ay kasuklam-suklam at mga paglalalang (pakana) ni Satanas. Kung kaya’t iwasan ito upang kayo ay mangagsipagtagumpay.” [Qur’an, Surah Al Maida: 90]
”Huwag kang tumingin sa alak pagka mapula, Pagka nagbibigay ng kaniyang kulay sa saro,” Biblia-Mga Kawikaan 23:31
Tinanong ko ang aking mga kasamahan dito sa station, ang ATBCI ay bawal din sa kanila ang Alak, ang relihiyong kinaaniban ni Donald Good News Fellowship Christian, ay bawal din.
Generally speaking, ang alak na makalasing ay ipinagbabawal ng lahat ng relihiyon, ang iba ay huwag lang maglasing, ang iba naman ay kahit tikim ay hindi pwede.
Sabi ng ating kaibigan,: “Kaka Alih kahit ang COMELEC ay bawal din ang alak” (papaano napasok ang COMELEC?)....”di Kaka pag election day mahigpit na pinababawal ang alak” ( ok tama ka, upu tell the truth, 5 points ka… dagdagan ko ang goberno natin, bawal din )”Kaka diyan naman ako hindi sang-ayun, may permit ang alak na binigay ang goberno” ( eh bakit kong panahon ng mahal na araw di ba bawal?)
Bago tayo magdebate… paalaala muna ng ating himpilan: (PLAY PLUGS-RH)
Ang pag-inom ng alak na makalasing sa ating bansa o sa ibang parte ng mundo, kong ating mapapansin sa mga lugar na hindi umiiral ang katuruan ng Islam aynaging pangkaraniwan na lamang ang pagbebenta at pag-inom ng alak, inaakalang isang uri ng libangan o pampalipas ng oras. Kadalasan’y ginagamit sa pag-iistima ng mga importanteng tao o mga kaibigan, o di kaya ay ipinamimigay bilang pangregalo sa mga espesyal na kaibigan.
Ang pag-inum ng alak ay halos kabahagi na ito sa lahat ng mga okasyon nating mga Pinoy (agree o dis-agree??) — Hindi kumpleto ang kasiyahan kapag walang inuman! Katotohanan nga ba na kasiyahan ang naidudulot nito sa tao? O pagkawasak?Kayo baka gusto ninyo makibahagi sa ating talakayan, just type in our keyword in your celpon: Kapayapaan, space, message, space name and address at send to this numbers: 09185476707 & 09263029849
Kung napag-ukulan lamang natin ng malaking pansin ang pinsala na ibinibigay ng alak sa katawan ng tao, sa pamilya at kapaligiran, tiyak na tayomismo ang kusang lalayo rito at tuluyan na itong iiwasan ang alak!
Batid natin sa ating mga sarili, na karamihan sa mga krimen at aksidenteng nagaganap sa ating kapaligiran ay sanhi ng mga nakainom ng nakalalasing na inumin na tulad ng alak, bawal na gamot at iba pa na mga katulad nito.
Nagiging sanhi ito ng kaguluhan sa pamilya, ng di pagkakaunawaan, pagkamuhi ng mga anak at asawa sa ama ng pamilya, at minsan ay humanhantong sa paghihiwalay ng mag-asawa — ang resulta: ‘Broken Family.’ Alam Ba ninyo? Dito sa ating likod ng ating radio station ay may bilangguan at di minsan lang natin napatunayan na marami ng naipasok sa rehas na bakal dito ay nakalabag sa batas ang dahilan aynakainom ng alak na nakakalasing.
Isama mo pa rito ang iba’t ibang uri ng sakit, na ang sanhi ay mula sa pag-inom ng mga nakalalasaing na inumin. Ayon sa mga dalubhasa o maalam, at hindi lang base sa observation natin sa paligid, napakaraming sakit na idinudulot ang alak, halimbawa:
Binubuhay nito ang seksuwal na pagnanasa, na siyang nagtutulak sa tao na gumawa ng kasumpa-sumpa at karumal-dumal na tawag ng laman: na tulad ng panggagahasa, karahasan at kalaswaan. At ang pinatutungahan nito kung minsan ay pagpapatiwakal!
Nagdudulot ito ng pinsala sa utak: Isa sa sanhi nito ay ang pagkawala ng memorya ng isang tao, sanhi rin ito ng pagkakaroon ng impeksiyon sa utak, pagkabulok ng ‘cortex cells’ (nagpapagalaw sa ating kalamnan) sa utak ng isang tao na nauuwi sa pagkasira ng ulo.
Nagiging sanhi rin ito ng unti-unting pagkabaog o pagkainutil ng isang tao at pagkaparalitiko ng buong katawan. (kayo sigoro marami kayong alam na naparalitiko na palainum ng alak,)
Pinipinsala rin nito ang atay ng isang tao, na kung kaya mabibigo nitong alisin ang mga lason sa loob ng katawan, lalung-lalo na ang ‘amonia.’ At dahil sa ganitong pangyayari ay tataas ang antas ng lason sa dugo. At ang lason na ito ang makaka-apekto sa pagkilos ng kaisipan at makakagambala sa emosyon: Na kung kaya, hindi na magiging normal ang kanyang pagkilos at pag-uugali. Magiging makasarili na siya, magalitin, mapaghinila at magiging malungkutin.
Pagkakaroon ng depekto sa kidney, sa albumin sa ihi, at nakakamatay na pangangasim ng dugo (o fatal blood acidity), na magwawakas sa ‘heart failure.’
Nagdudulot ng impeksiyon sa ‘Nerve’ ng mga mata na humahantong sa pagkabulag ng tao.
Nagtutulak sa isang tao na gumawa ng mga kakaibang krimen at iba pang mga kasamaan.
Ang lahat ng ating halimbawa ay maliwanag na nakikita natin ngunit sa kabila ng lahat ng ito, matigas pa rin ang puso natin, hindi poa rin tayo naniniwala. Ang sabi nga ng ating kaibigan na Pastor: ”Sadyang Mapagsamba sa sarili ang tao! At saka pa lamang nagigising kapag huli na ang lahat at wala nang saysay!”
Mga kaibigan na nakikinig, pangalagaan natin ang ating mga sarili mula sa mapaminsalang bagay na ito — ang nakamamatay na inumin. Ito lamang ang uri ng lason na pinahihintulutan ng ibang mga bansa sa kani-kanilang lipunan, gayong batid naman nila ang dinudulot nitong masamang epekto.
ILAN SA MGA TEXT NA NATANGGAP NG PROGRAMANG KAPAYAPAAN: (binuo o dinagdagan ng vowels, para madali mabasa)09265291977- 5:42 AM – Kapayapaan bakit wala tayong pablek terminal kawawa naman iyong mga pasahero, lalo ganitong umuulan, diyan na lang ba sa punong kahoy?
09107502549-06:15 am – Kapayapaan-tama ka kaka alih, kaya lang ang kasayahannila, panandalian lang, hindi nila alam i2 ay nagdudulot sa isang karamdaman ng kanilang kalusugan,hindi lang religion, kc kahit na bawal, sa religion, ang ibapatikim tikim pa ren hanggang sa malulongna sa alak, kaka ali kailangan pag-ingatan, at pangalagaan ang ating katawan, yn lang ang tanging kayamanan natin kalusugan, tnx . anita
09296114061-6:15 am- Kapayapaan- d po ako nainiwala na makalbaog ang pag-inog ng alak, sa dahil ang mga lasenggo d2sa amin dami nila anak, taon taon pa nga nanganganak ung kanilng mga asawa. From Joan.
09187133083-6:16 am – kapayapaan- kapayapaan feds of Happy Valley, normal lang ang pan-inom ng alak pero kailangan din sanang limitasyon at disiplina sa sarili. Request me kaka ali ng ulan gikan sa kalangitan by max surban. Plzplay mo kaka ali, i love u.
090924406696-6:04 am (sori po hindi ko nabasa, nalagpasan/nakalimutan)- kapayapaan- gret kopo ng hapy2x 21st birthday c Michael Siapno I hope u have more birthday 2 come gretings from N.J. thanks
(Balita- Lenyrose Bajar at Kaka Alih - July 12, 2008-Sabado)
Nuro, Upi….. .Kasabay ang buong mundo na ipinagdiwang ng taga Upi nitong Biyernes , July 11, 2008 ang World Population Day na may temang “Family Planning, Its A right Let’s Make it Real”. Ang okasyon ay ginanap saUpi Municipal Conference hall.
Sa opening program na live na napakinggan sa community radio ng Upi ang DXUP FM 105.5 MHz ay mariing binigyang diin ng Committee on Women, Family & Children, chairperson Municipal Councilor Maria Elena II Castro –ang epekto ng paglobo o pagdami ng populasyon sa buong mundo at kasabay ang pagdami ng basura, kakulangan ng pagkain, pagbaba ng bilang ng makakapag-aral, at problema sa kalusugan.
Inihayag din ni Castro na ang pagpaplano ng pamilya ay di lamang para sa kababaihan kundi ito ay usaping pang-pamilya. Hinamon din nito ang mga guro at kabataan na gawing hanggang dalawa lamang ang anak upang mapag-tuunan ng pansin ang karapatan at kapakanan ng mga ito.
Bilang bahagi pa rin ng World PopulationDay celebration na ito ng Upi ang Poster Making Contestpara sa elementary level at Essay Writing Contest naman sa secondary level.
Apat na paaralang pangsekondarya ang nagpadala ng tig-dalawang kalahok ng mga ito sa essay writing contest: Notre Dame of Upi, Saint Francis Highschool, Upi Agricultural School–PTIA at South UpiNational High School Annex sa Nangi. Sa Poster Making Contest, tatlong paaralan ang nagpadala ng kalahok, Nuro Central Elementary School, Upi Montessori Educational Center at Mirab Elementary School.
Ang naging resulta sa bandang hapon, sa Essay Writing Contest nagwagi ng 1st Place si Jessica Ayne Peñaloza, ng Notre Dame of Upi na tumanggap ng isang libong piso na premyo at Certificate, 2nd placer si JcEarl Cariño ng Saint Francis High School na tumanggap ng limang daan piso , at 3rd placer naman si Analiza Alquizalas ng Notre Dame of Upi na tumanggap ng dalawang daan at limampung piso. Tig isang daang peso naman bilang consolation prize naman ang natanggap ninaJC Hope Cariño, Johanna Vanessa Francisco, Cheene Lim, Grace Joy Granaderos at Maricel Helladoga, .
Sa Poster makingContest naman, nagwagi ng isang libong piso at certificate bilang first place si Al Kenar Mondares, Nuro Central Elementary School na Limang daang Pisoang natanggap ni Joshue Erom Fajunio ng Nuro Central Elementary School, bilang 2nd placer,habang si Thea Blanca Baybayan ng Upi Montessore Education Center naman ay tumanggap ng dalawang daan at limampung piso bilang third placer . Sina Aljean Nur Candao , at Noraina Lintang ay kapwa tumanggap ng isang daang pisong consolation prizes.
Naging batayan ng pagguhit ng mga kalahok ang temang “May ginhawa ang maliit na pamilya”. Ang mga nabanggit na premyo ay sponsored ng UNFPA at LGU Upi.
Sa Closing program naman ay pinasalamatan ni Upi Womens Federation president at unang Ginang ng Upi Amelita Piang ang mga dumalo sapagdiriwang ng World Popuation Day . Pinuri rin niya ang mga mag-aaral na sumali sa patimpalak at inaasahan na magiging ehemplo sila ng mga kabataan.
Ang Facilatator ng nasabing ocassion ay ang Upi MPDC Officer at Municipal Population Officer Engr. Paulo Cagara. sina Municipal Councilor Maria Elena II Castro bilangchairman ng Board of Judges aty kasama ang Social WelfareOfficer 3 Marilou Diestro at MENRO Glory Centillo . Dumalo din ang mga guro bilang coaches ng mga paaralan at DXUP FM reporters Donald Ventura at Alih Anso-DXUP FM Program Director.
A community & managed radio station with a common desire to strengthen the bond of Upians toattain and preserve unity, peace and development through honest, dedicated and efficient communication for public service.
Our Mission
DXUP FM will be able to serve the different tribes or sectors through information dissemination and advancement of issues to uplift the socio-economic,cultural, educational status of the UPIANS.
CMEC Goals & Objectives:
1. To help improve the quality of life of the people of UPI. 2. To help facilitate interaction within, among and between UPI communities. 3. To identify and diagnose the problems, grievances, achievements, issues and concerns of UPI community. 4. To help and assists in maintaining peace and order, harmony and solidarity among the people in the community regardless of their political, socio cultural and religious belief. 5. To serve as alternate medium for instruction to increase literacy rate. 6. To promote and preserve tradition, cultural heritage and moral values of the community. 7. To promote and encourage community participation in economic enlistment thru livelihood and programming. 8. To provide the people of UPI, access to broadcasting and opportunity for involvement and programming.
I am happy I found this blog, I can not discover any information on this topic matter prior to. I also run a site and if you want to ever serious in a little bit of guest writing for me if possible feel free to let me know, i am always look for people to examine out my site. Please stop by and leave a comment sometime
The fruit is be
d for medicinal purposes in other countries or as a salve for the skin. In Puerto Rico, it is also made into a wine according to Desmond Tate’s book, Tropical Fruit of the Philippines… 
)
